Werken als freelancer of toch in loondienst? De belangrijkste verschillen op een rij

Nederland telt op dit moment meer dan een miljoen zzp’ers. Dat aantal stijgt met zo’n 40.000 tot 50.000 per jaar. Waarom? Freelancen past goed bij de toenemende behoefte aan flexibiliteit van zowel bedrijven als burgers. Maar freelancen past niet bij iedereen. Hoe bepaal je wat er bij jou past, loondienst of ondernemerschap?

Elke maand je salaris gestort krijgen is toch een heel ander concept dan je eigen boontjes moeten doppen. Beide werkvormen kunnen aantrekkelijk zijn, om heel andere redenen. Wil jij weten of je beter gedijt bij loondienst of juist als freelancer beter uit de verf komt? In dit artikel zet ik, deels op basis van mijn eigen ervaringen, de belangrijkste verschillen voor je op een rij. Zo kun je zelf een goede afweging maken.

1] Zekerheid

Dat eerder genoemde salaris dat je elke maand gestort krijgt, geeft een hoop rust en zekerheid. En je krijgt niet alleen een salaris van je chef, je kunt op nog veel meer zekerheden rekenen. Denk bijvoorbeeld aan een WW-uitkering als je ontslagen wordt en een arbeidsongeschiktheidsverzekering als je voor langere tijd ziek bent. Ook word je als werknemer in loondienst vaak doorbetaald bij ziekte en bouw je automatisch pensioen op.

Wil je als freelancer dat soort zekerheden hebben? Dan moet je dat zelf regelen. Dat is niet goedkoop; een arbeidsongeschiktheidsverzekering kost bijvoorbeeld al gauw meer dan € 150 per maand (alternatief: het Broodfonds), waarbij je altijd te maken hebt met een wachttijd; vaak word je pas na een paar maanden ziek zijn uitbetaald.

Verder heb je als freelancer geen arbeidscontract met opzegtermijn met je klanten. Als jouw klanten besluiten per direct te stoppen, dan ben je per direct je inkomen kwijt. Als werknemer heb je in ieder geval nog een opzegtermijn en bovendien kan een werkgever je niet zomaar ineens ontslaan.

Ga jij lekker op zekerheid? Dan is werken in loondienst een stuk zorgelozer. Vind je die zekerheid niet zo belangrijk en ga je vooral voor avontuur? Dan is het ondernemerschap wellicht geschikter.

2] Inkomen

Volgens het laatste onderzoek van Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), ligt het persoonlijk inkomen van een zzp’er gemiddeld 10% lager dan dat van een werknemer. Maar aan dat gemiddelde heb je niet zoveel, want het inkomensverschil tussen zzp’ers en mensen in loondienst loopt per sector nogal uiteen. Zo zijn journalisten als zzp’er veel slechter af dan hun collega’s in loondienst, maar zijn financieel adviseurs vaak veel beter af.

Jouw inkomen is natuurlijk sterk afhankelijk van wat je als zzp’er voor uurtarief kunt vragen of wat je als werknemer in loondienst voor salaris kunt krijgen. In grote lijnen geldt: als zzp’er moet je zelf betalen voor je pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering, maar betaal je minder inkomstenbelasting. Zo heb je als zzp’er recht op zelfstandigenaftrek (€ 7.280), MKB-winstvrijstelling (14% van je winst, nadat je die hebt verminderd met de ondernemersaftrek) en drie jaar lang startersaftrek (€ 2.123 per jaar).

Wil je weten wat jij binnen jouw vakgebied verdient als werknemer versus freelancer? Maak dan een voor jouw specifieke berekening, aan de hand van de regels van de Belastingdienst.

3] Collega’s

In loondienst heb je meestal meerdere collega’s om je heen, terwijl je als zzp’er geen vaste collega’s hebt. Wel kun je als zzp’er je eigen collega’s ‘regelen’, door bijvoorbeeld bij een coworking te werken, met bevriende freelancers in een koffietentje te gaan zitten of gewoon bij iemand thuis af te spreken om een dag te werken.

Verder kun je bij verschillende aanbieders een flexdesk of ‘shared office’ huren, zodat je toch de hele dag mensen om je heen hebt. Feit blijft wel dat je geen directe collega’s hebt die aan dezelfde projecten werken als jij en onderdeel zijn van hetzelfde bedrijf en dezelfde bedrijfscultuur als jij.

Iedereen heeft zo z’n eigen voorkeuren natuurlijk. De een vindt het fijn om thuis te werken, de ander verdrinkt daarbij in eenzaamheid. Sommige mensen hebben graag elke dag dezelfde collega’s om zich heen, terwijl anderen juist gruwelen bij het idee om elke dag dezelfde koppen te zien.

Lang verhaal kort; het is geen zwart-wit kwestie, er zijn volop grijstinten die per situatie verschillen. In loondienst kun je hele vervelende collega’s hebben en als zzp’er elke dag in een gezellige coworking zitten. Maar in de meeste gevallen is het bestaan als zzp’er eenzamer. Je zit vaak alleen thuis en met mede-zzp’ers is het lastiger connecten dan met collega’s op kantoor.

4] Vrijheid

Als freelancer heb je veel vrijheid. Maar wat betekent die vrijheid wanneer die vrijheid alleen verworven kan worden door discipline en verantwoordelijkheid? In hoeverre ervaar je die vrijheid dan nog als zodanig? Het antwoord op die vraag is aan jou.

Voor mij als freelancer betekent die vrijheid bijzonder veel. Ik geniet van die vrijheid, zelfs als die vrijheid betekent dat ik soms het hele weekend door moet werken. Voor mij telt vooral het maken van mijn eigen keuzes, het doorwerken in het weekend, zodat ik maandag vrij kan nemen. Elke dag opnieuw de keuze kunnen maken om laat dan wel vroeg te beginnen, thuis of in een koffietentje, alleen of met andere freelancers. Voor mij telt het ontwikkelen van mijn eigen bedrijfsstrategie en mijn merkidentiteit zo zwaar dat ik het bijhouden van mijn eigen financiële administratie en het zelf moeten uitzoeken van mijn pensioenstrategie voor lief neem. Ik kan me ook voorstellen dat je die laatste twee zo vervelend vindt dat je liever in loondienst werkt, zodat je dat gemiereneuk met cijfertjes aan iemand anders kunt overlaten. En ja, je kunt er als freelancer ook voor kiezen om een boekhouder in de arm te nemen, maar ook dan zul je zelf je financiële administratie moeten bijhouden.

En neem het onderwerp vakantie. Ik kan als freelancer gaan wanneer ik wil, maar is dat in de praktijk ook écht zo? Ik heb geen werkgever die me doorbetaalt, dus kan ik alleen als mijn buffer dat toelaat en ik mijn klanten niet verlies. Als werknemer heb je gewoon vakantiedagen en kun je in principe doorbetaald naar de bahama’s, whenever you please. Aan de andere kant; ook als werknemer heb je met dringende projecten te maken en collega’s die niet allemaal tegelijkertijd op vakantie kunnen.

Aan jou de keuze. Hoe belangrijk vind jij het zelf kunnen maken van al je keuzes? Vind jij het eigenlijk stiekem wel lekker om een werkgever te hebben die je vertelt wat je moet doen, waar en wanneer precies? Ook daarbij weer de kanttekening dat je als freelancer geen werkgever hebt, maar wel klanten. Jij kan altijd nee zeggen, maar je zit niet altijd in die positie; als je als freelancer ‘nee’ zegt, loop je soms een risico dat je een klant verliest en daarmee een stuk van je inkomen.

5] Levensstijl

Werk vormt in de meeste gevallen een groot onderdeel van je leven. Je bent er meestal meer mee bezig dan met welke hobby dan ook en je zult merken dat je zelfs in je vrije tijd geneigd bent om de wereld om je heen te bekijken door de bril die je tijdens je werk draagt. Kortom, je werk is een onderdeel van je levensstijl.

Dat gezegd hebbende, bij werken in loondienst en werken als freelancer, komt een andere levensstijl kijken. Als freelancer heb je in grote lijnen minder zekerheid, maar meer vrijheid. Bovendien is je werk vaak veel veranderlijker doordat je geen vaste werkgever met bijbehorend team en kantoor hebt. Ook draag je meer verantwoordelijkheid, onder andere omdat je er zelf voor zorgen dat je genoeg werk hebt. Je gaat naar netwerkborrels om jezelf te vertegenwoordigen, leert hoe je een website bouwt, je financiële administratie regelt, verzekeringen afsluit, visitekaartjes ontwerpt en een bedrijfsstrategie uitstippelt. Je leert de wereld om je heen te zien als een wereld vol kansen en bedreigingen, waarbinnen jouw aanpak grotendeels bepaalt hoe die kansen en bedreigingen voor je uitpakken.

Kortom; ondernemen is een levensstijl, een manier van denken en kijken. Dat vergt creativiteit, energie, assertiviteit, discipline, het vermogen jezelf te verkopen en vele andere eigenschappen die verscholen liggen in de meer alomvattende eigenschap ‘ondernemend’.

Begrijp me niet verkeerd. Hoewel ik zelf bijzonder gelukkig ben met mijn keuze om te gaan ondernemen, probeer ik hier niet het ondernemerschap te romantiseren. Ondernemen is ook risico nemen en risico dragen. Ondernemen brengt vaak veel stress en plotselinge, onvoorziene obstakels met zich mee. Vrijheid is maandag vrij kunnen nemen, maar daartegenover staat dat je op vrijdagavond soms tot diep in de nacht doorwerkt.

Of jij in het ondernemerschap vooral vrijheid vindt of juist stress, is afhankelijk van je persoonlijkheid, de keuzes die je maakt, je omgeving en een beetje geluk of pech. Je kunt van tevoren de overweging maken en tot de conclusie komen dat het ondernemerschap niet bij je past, misschien kom je er pas achter wanneer je de stap hebt gezet. Feit blijft dat sommige mensen beter gedijen bij de structuur en regelmaat van loondienst en anderen beter bij de dynamiek en vrijheid van het ondernemerschap.

Vrijblijvende appels en peren

Freelancen en werken in loondienst, je kunt ze moeilijk met elkaar vergelijken. Maar er zijn wel een aantal grote verschillen die voor veel mensen de doorslag geven. Op basis van de vijf grote verschillen die ik in dit artikel beschreef, ben je misschien een stukje dichterbij een keuze gekomen, mocht je op het punt staan die te maken.

Tot slot wil ik nog een open deur intrappen die voor mij uiteindelijk het verschil maakte; je weet pas hoe iets is als je het hebt geprobeerd. De keuze om in loondienst te gaan werken of te freelancen is nooit definitief, dus als je ontevreden bent of het gevoel hebt meer uit je werkleven te kunnen halen, kan het nooit kwaad de andere optie eens te proberen.


Moneyou Magazine

Vond je dit een fijn artikel? We hebben nog veel meer van dit voor je. Van praktische artikelen over de huizenmarkt tot prikkelende stukken over virtual reality. En alles ertussenin. Lees lekker verder in ons Moneyou Magazine.

Moneyou Create

Moneyou Create is het co-creatie platform van Moneyou. Op dit blog publiceren we inspiratievoer en denkstof voor alle futuristisch optimistische digi-doorpakkers. Wil jij meebouwen aan je ideale bank? Meld je dan nu aan op create.moneyou.nl

Tim Daalderop [Moneyou]

Written by

Stormhoofd, verhalenbeest. Schrijft optimistisch futuristische verhalen over alles wat digitaal en innovatief is.

Moneyou Create

Moneyou Create is het co-creatie platform van Moneyou. Op dit blog publiceren we inspiratievoer en denkstof voor alle futuristisch optimistische digi-doorpakkers. Wil jij meebouwen aan je ideale bank? Meld je dan nu aan op create.moneyou.nl

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade