Tolga’dan Notlar
Published in

Tolga’dan Notlar

Vakvak Amca’dan Süpermen’e

Veletlik yaşlarımda babamın bakkal dükkanında tanıştım çizgi romanla. Hepimizin bildiği serileri okuyordum: Red Kit, Teksas, Tom Miks, Zagor… Çizgi roman dendiğinde aklımdaki imaj hep bu oldu çocukluğumdan bu yana.

Bana başlığı bulduran kareler…

Bundan üç beş yıl önce raflarda gördüğüm bazı kitaplar ilgimi çekmeye başladı. Mesela NTV Yayınları klasiklerin çizgi roman hallerini yayınlar oldu. Böyle bir dünya da olabilirmiş, olay sadece Teksas, Tom Miks değilmiş diye düşünmeye ilk o zaman başladım. Gel zaman git zaman çocuklukta okuduğumdan çok daha farklı bir dünya olduğunu keşfettim. Bulabildiklerimi okudum. Türkiye dışına çıktığımda kıyıda köşede kalmış çizgi roman dükkanlarını keşfetmeye çalıştım.

Son zamanlarda ise okuduğum ve bir parçası olduğumu hissetmeye başladığım bu güzel dünyayı insanlarla paylaşma isteği doğdu. İşte bu yazı tüm bu hikayenin ilk parçası…

Bu arada bendeniz çizgi roman ile grafik roman tanımları arasındaki kavgaya karışmayı hiç düşünmüyorum. Çok basitçe “çizgi roman” kelime grubunu fonetik olarak daha çok sevdiğim için onu kullanıyorum. Kavgaya karışmak isteyenler ortalıkta bir ton kaynak bulabilir.

Hakkında yazmak istediğim ilk çizgi roman kitabı Logicomix oldu. Aslında kitap başlar başlamaz ne olmadığını anlatıyor ve “Amatörler için mantık, çizgi roman görünümlü okul kitabı ya da bilimsel bir çalışma olmadığını” söylüyor. Derken pat diye “Matematiğin temellerini araştıran bir çizgi roman” ile karşılaştığınızı yine kitap kendi kendine dile gelince öğreniyoruz.

Aslında kitabın ne hakkında olduğunu düşünmeden önce yine kitabın kendisine kulak verirsek, çizgi romanların %99,9’unda olduğu gibi burada da bir öykü anlatılıyor diyebiliriz.

Kitabın başında kendimizi Henry Miller’ın gerçek Atinalıların hiç gelmediğini iddia ettiği Akropolis’te bir stüdyoda buluyoruz. Kitabın yaratıcılarının, arkadaşları olan ve aynı zamanda Berkeley’de bilgisayar kuramı üzerine çalışan bir bilim insanı olan Hristos’a üzerine çalıştıkları kitabı anlatmaya başlamasıyla bir yolculuğa çıkıyoruz.

Kitap içinde kitap, hikaye içinde hikaye: Logicomix

Kendimizi kah günümüz Atina’sında, kah Dünya Savaşı arefesinde, kah 19. yüzyılın sonlarında eski İngiltere başbakanlarından Lord John Russell’ın malikanesinde buluyoruz. İnsanın temel sorularından mantığa, matematikten köhnemiş düşüncelere, matematikçiler ile felsefecilerin bar kavgalarından üçlü aşk hikayelerine salınan bir hikayenin içinde gezinmeye başlıyoruz.

Kitaptaki karakterler zaman zaman direk sizinle konuşuyor, House of Cards dizisindeki Kevin Spacey’nin yaptığı gibi. Bu bende tam da tanımlayamadığım bir his uyandırıyor. Sanki bir film izliyormuşum hissine kapılıyorum. Galiba çizgi romanların böyle garip ve güzel bir tarafı var. Sayfanın kenarına arka arkaya gelecek şekilde çizdiğin resimleri oynatınca oluşan hareketi deneyimlemenin ilk şaşkınlığını hatırlayın. Aslında kareler arka arkaya dizildiğinde beyninin bir yerlerinde bu filmi çekmeye başlıyorsun. Ama filmin bütünü yani tüm kareler önünde olmadığı için de kendi kendine aralardaki geçişleri doldurarak sana özel bir film yapıyorsun gibi duygularla yaşıyorsun okuma deneyimini…

Bir hikaye ya da roman okurken de yazar bir cümleyi bitirip yenisine başladığında teknik olarak sizi başka bir zamana, ülkeye hatta gezegene götürebilir. Ama yazılı metinlerde o geçiş -his olarak- o kadar net ve keskin olmazmış gibi gelirken, filmlerde sahne değişir değişmez yeni bir gerçeklik ile baş başa kalabilirsin. Çizgi romanlar bu yönüyle de filmlere benziyor benim için. Yan yana gelmiş iki karede sizi Yunanistan’daki bir matematik sohbetinden Hitler’in Polonya’yı işgal etmesine taşıyabiliyor. Filmlerden farklı tarafı ise o iki sahnenin birden o anda gözlerinizin önünde duruyor olması ve bir anda iki kare arasındaki gidip gelirken ve aradaki geçişte neler olduğunu düşünürken buluvermeniz kendinizi. Bir an süren bu düşünce bulutları çizgi roman okumayı engellemek bir yana dursun onu farklılaştıran, kendine özgü kılan bir özellik olarak beliriyor yanı başınızda.

“Sıradan bir okur?”

Çizgi romanlarda çok güzel sürprizler yakalar sizi. Öykü ne hakkında olursa olsun, uzunluğunun önemi olmaksızın, renkli ya da siyah beyaz sayfalarla size ulaşıyor olsun fark etmez; karşınıza bir kare çıkar, kibrit kutusu kadardır. O anda bir şey olur. O an, o kısa ve çarpıcı zaman diliminde o kare size bir şeyler yaşatır. O güne kadar duyduğumuz, çıkarımlarımıza yastık yaptığımız ya da bunu başkaları o kadar sık yaptığı için genel geçer bir bilgi olarak hafızanızın çekmecelerine attığımız yapıyı yıkar. Kendinizi şapşal şapşal sırıtırken bulursunuz, tam da benim yukarıdaki diyalogda kendimi bu şekilde bulmam gibi…

Hayatın izin verdiği ölçüde hakkında atıp tuttuğum bu kitap Türkiye’de Albatros Kitap tarafından yayınlanmış. Treviso Çizgi Roman Festivali En İyi Çizgi Roman ödülünü almış Logicomix’in altı yıl süren hazırlık aşamasından hikayesi ile ilgili bir kısa belgesel de mevcut.

Heyecan verici okumalar…

Tolga Dizmen

Beşiktaş, 28 Mart 2016

Paylaş, Dağıt, ‘Remix’le: Yazının telif hakları bölümünde göreceğiniz şartlara uyarak yazımı kullanabilirsiniz. Yayıncı kuruluşun izni ile kullandığım görseller için ise sizlerin de aynı şeyi yapmasını öneririm.

Yazımı beğendiyseniz buralarda bir yerde :) göreceğiniz ‘kalp’ ikonunu tıklayabilir ya da yazımı paylaşabilirsiniz.

--

--

--

Kripto, çizgi roman, girişimcilik, vs. İlgimi çeken konular hakkında yazdığım notlar. Öğrendiklerimi unutmamak için bir çaba diğer yandan da: Hafıza-i beşer nisyan ile malüldür.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store
Tolga Dizmen

Tolga Dizmen

A facilitator that helps brings new ideas to life: Mentor, consultant. Working with entrepreneurs to help them thrive. Explorer of Blockchain, DeFi and DAO.

More from Medium

Educating the Masses About Encryption

CS371p Spring 2022 Blog#10: Abishai Mark Gundy

T-Mobile’s Data Breach & Its Consequences | PLUGHITZ Live

How Monica Schipper Became a Sought After Getty Images Contributor