Cinsel istismar nedir?

Uzman Psikolojik Danışman Sevde Barış Şahbudak ve Elçin Külahçıoğlu, Önemsiyoruz için kaleme aldı. Cinsel istismarın gündemde olduğu bugünlerde, ne demek olduğu, önleyici ne yapılabilir gibi sorulara uzman desteği ile yanıt veriyoruz. Bize göre, cinsel istismara uğramış bir çocuk için önemseyen yetişkinler çok şey yapabilir.

Cinsel istismar nedir?

Çocuğun anlamlandıramadığı, rıza göstermediği, rıza gösterme veya anlamlandırma adına yeterince olgunlaşamadığı halde saldırganın cinsel dürtülerinin tatmini için çocuğu kullanmasıdır. istismar kişinin rızası olmadan tehdit ile, güç kullanarak zorla cinsel aktiviteye zorlamaktır (APA ). Cinsel istismar konusunda önemli ve çoğunlukla gözardı edilen bir nokta cinsel istismarın sadece temas içeren şekilde olduğunun sanılmasıdır. Çocuk pornografisi izleme, çocukla cinsel içerikli şakalaşmalar yapma, çocuğun önünde cinsel ilişkiye girme, erken yaşta evlenmeye çocukları zorlama cinsel istismarın türlerindendir.

Çocuğun cinsel istismara karşı korunmasını nasıl sağlayabilirim?

Anne babalar olarak çocuklarınıza bedenlerinin özel alanlarını öğretmek, bir başkasının bu alanlara dokunmaya hakkı olmadığını belirtmek, hoşuna gitmeyen bir şekilde bir kişi özel alanlarına dokunuyorsa “yapma, dur” diyerek tepki gösterebileceği, kişiyi itelebileceği ve etraftan yardım isteyebileceği anlatılmalıdır.

İyi dokunuş ve kötü dokunuş kavramları çocuğa nasıl öğretilmelidir?

Herkesin dokunmasının “İyi dokunma” olmadığının altını çizerek “iyi dokunma” ile “kötü dokunma” anlatılmalıdır. “Birinin izin almadan bir yere dokunması, çocuğun özel alanlarına dokunması” kötü dokunma belirtileri olarak çocuğa aktarılmalıdır.

Çocuğa “Kendini rahatsız hissetmene neden olan dokunmalar kötü dokunmalardır. Bunu gizlemeden bana söylemelisin. Vücudun sana aittir ve sen istemiyorsan kimse sana dokunmamalıdır.” denebilir. Öğrenmeyi sağlamak için: “Anne babanla kucaklaştığında kendini nasıl hissedersin?” diye sorulur. “İyi, mutlu, rahat” gibi cevaplarda “Bunlar iyi dokunuşlardır” denir. “Peki tanımadığın biri gelip sana sıkıca sarılırsa ne hissedersin?” diye sorulur. “Kızgın, üzgün, mutsuz” gibi gelen cevaplarda “Bunlar da kötü dokunuşlardır” denir. “Canın acısa da acımasa da seni rahatsız hissettiren her dokunuş kötü dokunuştur. Bunu gizlemeden bana söylemelisin.” şeklinde çocuğa bilgilendirme yapılabilir.

Çocuk cinsel istismara uğradığını anlattığında ne yapılmalıdır?

• Çocuğunuz istismarı paylaştığında soğukkanlı bir şekilde dinlemeye çalışın. Verdiğiniz aşırı tepkiler çocuğu daha da korkutabilir ve “anlatmamalıydım” gibi düşünmesine sebep olabilir.

• Çocuk istismara uğradığını paylaştıktan sonra mutlaka çocuğa yaşadıklarını sizinle paylaştığı için teşekkür edin. Bu şeyi paylaşmanın onun için zor olabileceğini, size güvenebileceğini ve anlatarak doğru bir şey yaptığının altını çizin. Bu yaşadıklarının “çocuğun hatası” olmadığını, suçlunun “yetişkin” olduğunu belirtin.

• Eğer çocuğunuz cinsel istismara dair bir şey anlattığını düşünürseniz bunu dikkate alın, çocuğunuz söylediğine inanın.

• Destekleyici olun: Konuyu değiştirmeyin ve çocuğunuzu söylediği şeyler için yargılamayın.

• Çocuğa bu durumun onun suçu olmadığını mutlaka belirtin: “Bu senin suçun değil” diyerek belirtin ve bunu belirtirken çocuğa sevginizi gösterin.

• Çocuk sizinle paylaştıktan sonra “Çok korkmuş olmalısın, yanındayım” gibi cümleler söyleyerek çocuğun hissetmiş olabileceği duyguları yansıtın. Böylelikle çocuk anlaşılmış hissedecektir.

• Çocuğu yalnız bırakmamaya özen gösterin.

• Çocuğun daha fazla zarar almaması için güvende olduğundan emin olun.

• Çocuğunuz bu durumu destekle atlatabilir. Çocuğunuzun yanında olun.

• Çocuk korku, suçluluk, rahatlama, umut duygularını hissedebileceği gibi birden fazla zıt duyguyu da aynı anda hissedebilir. Özellikle cinsel istismar aile içinde gerçekleşmişse çocuk olanları paylaştığında hem üzüntü hem rahatlama duygusunu aynı anda yaşayabilir.

• Çocuğunuzdan bu haberi duyduğunuzda pek çok duyguyu bir arada hissedebilirsiniz. Böyle bir noktada arkadaşlardan destek almak, psikolojik destek almak oldukça önemlidir. Unutmayın siz iyi olmadığınızda çocuğunuza da yardım edebilmeniz zorlaşır.

• “Çocuk Koruma Haritası”ndan yararlanarak çocuk koruma sisteminde görevli kurumun/kişinin hangi amaçla hangi kurum/ kişilere yönlendirme yapacağını görebilirsiniz.

http://www.cocukkorumaharitasi.info/dosyadepo/harita.pdf

Cinsel istismar belirtileri nelerdir?

• Çocuğun cinsel istismara uğradığını paylaşamayabileceği hep akılda tutulmalıdır. İstismar sonrasında çocuk suçluluk da hissedebileceği için kendini güvende hissettiği bir ortam olduğunda paylaşımda bulunabilir.

• Cinsel istismarı çocuk paylaşmadığında anlamak için belirtilen bazı işaretler olsa da her çocuğun farklı ruhsal yapılanması göz önüne alındığında sadece bu işaretlere bakmak ebeveynleri yanıltabilir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta çocukta her zamankinden farklı fiziksel ve ruhsal değişimlerin görülmesidir. Buna örnek olarak tuvalet alışkanlığı kazanmış bir çocuğun aniden gece alt ıslatmaya başlaması verilebilir ya da genelde neşeli olan bir çocuğun aniden içine kapanması örnek olabilir. Aşağıda yazılan maddeler de akılda tutulabilir;

  • o çocukta ani öfke patlamaları,
  • o kendine zarar verme davranışları,
  • o genital bölge, anüs veya ağız çevresinde ağrı,
  • o renk değişimi ve kanama varsa,
  • o belirli bir ortamdan (ev/okul) kaçma isteği varsa,
  • o tuvalet yaparken ağrı duyuyorsa,
  • o yeme ve uyku alışkanlıklarında değişim varsa,
  • o normalde olduğundan daha fazla içine kapanıklık veya huysuzluk söz konusuysa
  • o yürüme ve oturmada güçlük varsa cinsel istismardan şüphelenilebilir.