Formlab: vingers en cijfers

Tekst: Régis Dragonetti

Deze vroege test van Jerry Galle zit ergens tussen een schilderij, tekening en een 3D-object in.

Op de eerste verdieping van de Kunsttoren is het Formlab te vinden. Het is een werkplaats die inzet op het veld tussen het digitale en het fysieke. Dat wil zeggen dat men er iets tastbaars kan digitaliseren of iets digitaals tastbaar kan maken. Zowel onderzoekers als studenten kunnen er terecht.

Etymologisch gezien is het woord digitaal afkomstig van het Latijnse digitus, dat vinger betekent. Een blik op onze handen volstaat om het verband tussen vingers en tellen te vatten. Zelfs het woord vatten (ofte be-grijpen) slaat al de brug tussen handen en hersens, tussen het tastbare en het abstracte. In deze tijd van ongebreideld technologische drift kan precies deze zone tussen mens en machine ons wel eens als een afgrondelijke en bevreemdende diepte voorkomen. In die zin neemt het Formlab alvast een logische positie in die het verband tussen cijfers en vingers opnieuw — wel ja — aftast.

Een ongepland kunstwerk in de 3D-printer.

Coördinator Elias Heuninck ziet het lab dan ook vooral als een speelruimte, een plek waar mens en machine elkaar wederzijds kunnen beïnvloeden. Toen hij onlangs een fotograaf te gast had, zag die plots het verband tussen een klassieke zeefdruk en de manier waarop de aanwezige 3D-printer hars liet opstijven onder impuls van ultraviolet. Zulke resonanties kunnen volgens Heuninck tot nieuwe praktijken leiden. Een ander voorbeeld is de robotarm. Door verschillende koppen op de robotarm te monteren kan die nu eens als printer dienen, dan weer als frees. Met een camera erop wordt een automatische trackingshot dan weer mogelijk en instrumentenbouwers zouden er zelfs een boog met constante strijkspanning mee kunnen bedienen. Ook 3D-scanners, 3D-printers, een CNC-frees en een vacuümvormmachine behoren tot de infrastructuur.

Lukas Haanoule deed enkele vormexperimenten met de vacuümvormmachine.

Niet onbelangrijk: de meeste machines zijn net als de robotarm af te stellen naar specifiek gebruik. We kunnen ze dus naar onze hand zetten. De technologische black boxes van weleer worden daardoor gepromoveerd tot gesprekspartner in een artistieke dialoog. Dat impliceert soms wel een bepaald leerproces. Inzicht in de werking van de apparatuur kan anderzijds een bron van inspiratie vormen. Deze nieuwe vormen van dataoverdracht roepen op zichzelf al een nieuw veld van artistieke spanning in het leven: digitale invoer met willekeurige spaties versnijden, verschillende URL’s kruisen tijdens het downloaden van inputgegevens… Cynische sabotage van crypto-luddieten of vleeswording van prothetische ruis? ‘Zien wat het geeft’ is het devies.

Het kan ook louter praktisch. Jo Caimo printte een feestelijke hoorn voor zijn megafoonensemble

Adres Formlab: Offerlaan 5 9000 Gent
Contact: elias.heuninck@hogent.be