Show Me Your Archive and I Will Tell You Who is in Power

KIOSK dook in de historische archieven van verschillende feministische organisaties en nodigt kunstenaars uit om nieuw werk te produceren rond dit materiaal. Dat leidt eind april tot ‘Show Me Your Archive and I Will Tell You Who is in Power’, een tentoonstelling en een uitgebreid publiek programma dat verscheidene verhalen uit de feministische strijd samen brengt. Hierbij wordt de aandacht gevestigd op klasse-, rassen-, en genderkwesties zoals die een rol speelden in de strijd van transnationale en zwarte feministen.

“All we’ve ever been taught is white history”, zegt Tina Knowles in een interlude op dochter Solange’s album ‘A Seat At The Table’. In de nummers op het album zingt Solange over haar leven als jonge, Afro-Amerikaanse vrouw inclusief ongelijkheid en racisme. Als blanke luisteraar kan je je daarover ongemakkelijk voelen, boos worden of proberen begrijpen waar haar ervaringen vandaan komen. Moeder Tina raakt aan een heikel punt: de geschiedenis, zoals die aangeleerd wordt op scholen wereldwijd, wordt gekleurd door het perspectief van de machthebber, in vele gevallen de witte blanke man. Er rijzen problemen als volledige bevolkingsgroepen zichzelf niet terug vinden in dat verhaal. Hebben de voorbije honderd jaar een herschrijving van de geschiedenis geëist: de burgerrechtenbeweging, anti-apartheid, holebi’s (LGBTQ), de inwoners van Europese kolonies, Black Lives Matter en op zijn minst vier feministische golven. Meer nog: ze eisen beslissingsrecht over de geschiedenis die nu gemaakt wordt, een plaats aan de vergadertafel.

Een rebelse meid is een parel in de klassenstrijd

Met slogans als ‘Vrouwen hebben ook recht op longkanker!’ en ‘Baas in eigen buik!’ zette Dolle Mina begin jaren 1970 België en Nederland op stelten. Dolle mina? Waren dat niet die vrouwen die hun bh’s verbrandden? Ja, als referentie naar de eerste feministische golf. Je weet wel, die vrouwen die ervoor gezorgd hebben dat we kunnen stemmen. Dolle Mina ijverde voor de legalisering van abortus, gelijk loon voor gelijk werk, eiste meer vrouwen in het politieke landschap. De wapens in de strijd voor gelijke rechten: humor, goed getimede zichtbare acties en de bereidwilligheid van de pers om over jonge vrouwen te berichten. Zo infiltreert een Dolle Mina in de Miss België verkiezing van 1971 die live op televisie uitgezonden wordt.

Interventie van Dolle Mina tijdens de Miss België verkiezing van 1971

Eén van de spilfiguren van Dolle Mina Gent was Chantal De Smet, bij oud-studenten en docenten bekend als voormalig departementshoofd van de Gentse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten. De Smet is tot op heden de enige vrouw die deze functie vervuld heeft. Moniek Darge, oud-docente, was overigens ook betrokken bij Dolle Mina.

Nairobi 1985

In 1985, een jaar voor Solange Knowles’ geboorte, komen vrouwen van over de hele wereld samen in Nairobi tijdens Forum ’85. Nooit eerder verenigde een conferentie zoveel vrouwenorganisaties (NGO’s). In de panels wordt de Westerse feministische beweging geconfronteerd met de problemen van vrouwen in andere delen van de wereld. Waar de blanke feministen bijvoorbeeld ijveren voor meer kinderopvang, strijden vrouwengroepen in Afrika voor het recht op onderwijs. Er is veel werk aan de winkel, dat is duidelijk. Ondanks de verschillen, wordt de weg geplaveid naar een internationaler denken binnen het feminisme.

Nooit eerder verenigde een conferentie zoveel vrouwenorganisaties.

Aanwezig: Angela Davis, radicale feministe, filosofe. Eveneens aan tafel in Nairobi: Chantal De Smet. De link tussen Davis en De Smet gaat nog verder terug dan Forum ’85. Wanneer Angela Davis in gevangenschap zit door haar associatie met de Black Panthers, richten sympathisanten over de hele wereld actiecomités op om haar vrijlating te eisen. Chantal De Smet is één van de drijvende krachten achter het Belgische Angela Davis Committee en zorgt voor een delegatie op het proces.

Flyers van de FORUM ’85 conferentie in Nairobi, 1985, uit het archief van Chantal De Smet bij AMSAB-ISG, Instituut voor Sociale Geschiedenis

Black Power Revisited

Beyoncé tijdens de MTV Video Music Awards 2014.

Fast forward naar ons eigen tijdsgewricht. Jonge vrouwen posten quotes en foto’s van Angela Davis op sociale media als inspiratie. MTV Video Music Awards 2014: Beyoncé Knowles laat het woord FEMINIST achter zich projecteren. Twee jaar later brengt ze een hommage aan de Black Panthers tijdens een performance op de Super Bowl. Met haar actie refereert ze aan de Black Power groet die Tommie Smith en John Carlos brachten tijdens de Olympische Spelen van 1968 in Mexico. Het Olympische Comité van de Verenigde Staten schorste de atleten onmiddellijk. Je kan Beyoncé’s referenties beschouwen als holle recuperatie, maar wat ze doet is media-aandacht genereren om een boodschap te verspreiden naar een publiek dat er anders niet mee in aanraking zou komen.

De protestbewegingen uit de jaren 1970 en het feminisme van de tweede golf inspireren zo een nieuwe generatie vrouwen. Op 21 januari 2017 spreekt Angela Davis de menigte toe tijdens de Women’s March in Washington. Welkom in de cursus: ‘Hoe schrijf je geschiedenis?’

Claire Stragier

29.04.17–16.06.17 Show Me Your Archive and I Will Tell You Who is in Power, KIOSK