Sereniteit op Instagram

Ik ben verslaafd aan Instagram. Het aanzuigeffect van het roos-oranje icoontje is in mijn geval veel groter dan het blauwige vierkantje van de Facebook-app. Sta ik aan te schuiven aan de kassa: Instagram. Lig ik te soezen in bed: Instagram. Zit ik te pauzeren op het toilet: Instagram. Het is gewoon hét sociaal medium bij uitstek om even te ontsnappen aan de drukte van de dag. Of zo lijkt het toch.

Onlangs stond ik voor de zoveelste keer te vloeken om een trein met vertraging, en wilde ik wat afleiding zoeken op Instagram. Ik stoorde mij aan de reclame-accounts die zich in mijn feed hadden genesteld, en klikte bovenaan de cirkeltjes aan om wat verhalen te bekijken. Plots zag ik overal gifs opduiken — hier en daar waren de figuurtjes grappig, maar het merendeel leek mij onnodig druk en geheel overbodig.

Op de achtergrond bleef de repetitieve vrouwenstem van de NMBS de ene vertraging na de andere afroepen, zodat ik mijn zenuwen steeds meer voelde tegenspartelen. Dat was het moment waarop ik besefte: ik vind geen rust meer op Instagram.

Door de uitlopende vertraging had ik mijn aansluiting al lang gemist, dus had ik tijd zat om na te denken. Zo bedacht ik dat er veel veranderd is in mijn Instagram-beleving sinds de applicatie met z’n ‘stories’ Snapchat van de troon heeft gestoten. De sereniteit van weleer heeft plaatsgemaakt voor vluchtigheid, banaliteit en aandachtsstrijd.

Gezien het 24-uur durend bestaan van de verhalen heb je steeds het gevoel te moeten bijbenen, omdat je het anders gemist hebt. Voor een pauze is geen tijd, want het ene filmfragment na het andere flitst aan je netvlies voorbij.

Daar op het perron besloot ik om eens na te gaan welke accounts wél de nodige dosis sereniteit toevoegen aan mijn Instagram. Al snel kwam ik uit bij BOYS BY GIRLS, een magazine dat foto’s publiceert van jonge adonissen gezien door een vrouwelijke lens. BOYS BY GIRLS weet telkens weer de balans te vinden tussen mode, kunst en documentaire, wat resulteert in een authentieke en rustgevende fotografie.

Neem nu de foto van de jongen — Lucas, zo vertelt het onderschrift — die op de grond ligt en met een zekere fatigue in zijn oog wrijft. Fotografe Marie Canciani weet met de geënsceneerde zwart-witfoto het gevoel van grootstedelijke fatigue perfect te vatten. Klaarblijkelijk ben ik niet de enige bij wie de rusteloze metropool haar tol kan eisen.

Zien en gezien worden, daar komt het nu helemaal op neer.

De fotoverzameling van BOYS BY GIRLS doet me denken aan de beginjaren van Instagram, toen een bezoekje aan de app nog simpel en overzichtelijk was. Het voelde als bladeren in een tijdschrift: beeld na beeld, foto na foto, helemaal op je eigen scroll-tempo. Misschien niet toevallig: BOYS BY GIRLS is oorspronkelijk een printmagazine, dat er al even hard uitspringt in het overvloedige aanbod aan tijdschriften.

Ondertussen is Instagram veel meer dan een digitaal fotoboek, en blijft de app maar uitbreiden. Het draait nog steeds om de mooie plaatjes, maar toch ook vooral om de hartjes. En om veel hartjes te verzamelen, volstaat zo nu en dan een foto of filmpje posten niet meer. Wie wil scoren op Instagram, moet zich frequent en pronkerig aan het oog van de volger opdringen. Zien en gezien worden, daar komt het nu helemaal op neer.

Daarmee wil ik niet zeggen dat esthetiek geen prominente rol mag spelen. Een account dat mijn feed vervult met een unieke en vreedzame schoonheid, is die van Emma Hartvig. De Zweedse fotografe woont in Parijs, waar ze zich laat inspireren door design, schilderkunst, sculptuur en cinema. Dat resulteert in een vaak kleurrijke fotografie die soft, sensueel en sterk oogt. En zo krijgt pakweg een banaal badpak door de lens van Hartvig een poëtische uitstraling.

In de nooit aflatende beeldenmassa van Instagram kan het woord mij soms ook rust bieden. Dan heb ik het niet over de zoveelste account met inspiratiequotes, maar over de gedichten van Nayyirah Waheed, misschien wel de bekendste Instagram-dichteres.

Nayyirah eist stilte. Nayyirah doet nadenken. Nayyirah deelt wijsheid, geen ijdelheid. Meer heb ik niet nodig als ik hoor dat mijn trein maar weer eens afgeschaft is.