XXX, de geheimen van VR

Heftige input krijg je, in je ogen en je oren. Ze bedotten je hersenen. In een seconde ben je op een andere plek. Welkom in virtual reality, beloftevolle technologie voor games en journalistiek. En voor de porno-industrie, die pompt er ook geld in. Mogen seksuele handelingen die in het echte leven illegaal zijn, alsnog in de virtuele wereld?

We zijn eind april 2018. Ik zit te niksen in het café van MOOOV Filmfestival. Ik neem hier interviews af over film, maar er is even geen regisseur te bekennen. In de hoek van het café lonken VR-setjes: grote futuristische brillen die een ander soort film beloven dan wat we in de zalen zien. Een vrijwilligster van het festival legt me uit hoe zo’n bril werkt en spant er een rond mijn hoofd. Ze drukt op een knop en katapulteert me in de leefwereld van een Tibetaanse monnik. Holy sh*t, denk ik, ik zit hier echt in zo’n tempel.

De monnik geeft me geen aandacht. Hij zit rustig te mediteren, en dus doe ik maar mee. Al snel stijgen we samen tot boven de wolken uit, alsof we vanuit een kermisattractie de lucht in worden gekatapulteerd. Ik krijg hoogtevrees en word misselijk. Het besef dat ik op een doodgewone caféstoel in Utopolis Turnhout zit, is ver weg.

De monnik neemt me steeds verder mee, naar de kosmos, die langzaam maar zeker in een baarmoeder verandert, terwijl ik de rol van baby vervul. Links, rechts, boven en onder mij zweven vruchtwater, kloppende aders en een navelstreng. Het lijkt allemaal echt.

Still uit ‘Transcend’, waarin een Tibetaanse monnik je meeneemt op een hallucinante trip

Dan bevalt mijn virtuele moeder, en wanneer ik het licht zie, is het filmpje gedaan. Ik zet de bril af en een paar seconden lang lijkt de echte wereld nep. Zou een LSD-trip er zo uit zien?

De bril gaat weer op en ik kies voor reportage Syria’s Silence. Een zanderige spookstad spreidt zich voor me uit. Jonge soldaten roken een sigaretje langs de kant van de weg. Een hoopje kinderen kijkt me plagerig aan. Ze spelen tussen wat overblijft van Al-Shaddadi, hun geboortestad aan de frontlijn van IS. Dat is weinig. Het filmpje werd gemaakt in 2016. Een reporter praat de beelden aan elkaar. Ik vraag me vooral af of alle kinderen vandaag nog leven.

Still uit ‘Syria’s Silence’. Een jongen kijkt naar de 360-graden-camera. Het voelt als interactie.

Een paar weken voor het filmfestival leer ik op een journalistieke conferentie in Amsterdam Emblematic kennen, een bedrijf dat zich toelegt op immersive journalism. Op een podium vertelt co-founder James Pallot dat er voor journalistiek en VR nog grote kansen te rapen vallen. Emblematic ontwerpt bijvoorbeeld plaats delicten, zoals de plek waar de Amerikaanse George Zimmerman in 2012 de Afro-Amerikaanse tiener Trayvon Martin neerknalde.

James heeft het ook over walk-around-VR, virtual reality waarbij je eigen bewegingen een impact hebben op het verhaal. En laat dat nu net het soort zijn waarop de porno-industrie haar oog laat vallen.

De pornografische mogelijkheden van VR ontdek ik op Design Does*, een expositie in het Barcelonese Museu del Disseny. Die wil weten of design de wereld kan redden (ik denk van wel trouwens). In één van de ruimtes ligt Virtual X, een verzameling VR-pornoinstallaties van designstudente Marta Giralt.

Virtual X, een driedelige prototype-installatie voor VR-porno.

Kunnen nieuwe ontwerpen aanzetten tot verschuivingen in onze moraal? Mogen seksuele handelingen, die illegaal zijn in het echte leven, wel worden uitgevoerd in de virtuele wereld? Het zijn vragen die Marta opwerpt met haar drie prototypes, die overigens niet echt functioneren. Ik ben geïntrigeerd door haar werk en stuur haar achteraf een mailtje, waarin ik haar eigen vragen terugkaats.

Een van de drie VR-prototypes van Marta Giralt

Ze antwoordt dat er nog geen studies zijn die de relaties tussen VR en overschrijdend seksueel gedrag bewijzen, maar dat VR ook nog maar in haar kinderschoenen staat. De toestellen en technieken zijn nog te duur en er heerst ook veel schroom. De meeste VR-porno wordt nog met 360-graden-camera’s gemaakt, en (nog) niet naar het walk-around-principe. Maar daar komt binnenkort wellicht verandering in.

Marta werpt gedurfde ethische vraagstukken op die we als maatschappij op korte termijn zullen moeten beantwoorden: Mag VR een uitlaatklep zijn voor het beleven van seksuele handelingen die in het echte leven illegaal zijn, zoals verkrachtingen? Of triggert VR haar gebuikers net om zulke extreme handelingen ook in het echte leven te stellen? Moeten we verregaande virtuele porno reglementeren? Of biedt ze net kansen voor mensen die er extreme fantasieën op nahouden?

Tot de accuraatheid van nepmonden, -vagina’s en -penissen ons inhaalt, stel ik voor dat we het simpel houden, en nette zwarte letters lezen, op een kuise witte achtergrond.

Like what you read? Give Arkasha Keysers a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.