Leksioni 1.14: Natyra e koshiencës
Çfarë është për t’u parë
Disa njerez do te perdorin nje simbolizem per te shpjeguar marredhenien e zotit me universin, ku zoti eshte nje drite e shndritshme, por ne nje menyre te maskuar, e fshehur poshte te gjitha formave qe ti sheh perreth. Deri ketu ideja s’eshte keq. Por e verteta eshte dhe me komike se kjo. Ti je duke e pare kete drite te shndritshme tani, por ne fakt nepermjet eksperiences qe ti e quan vetedija e perditshme dhe e zakonshme, shtiresh sikur ti nuk je ajo gje. Por ne fakt eksperienca eshte e njejta gje me ‘te’ (driten). Nuk ka ndonje ndryshim mes tyre. Dhe kur kjo gje kuptohet, ti fillon e qesh me te madhe. Ky eshte zbulimi i madh.
E thene ndryshe, kur ti fillon me te vertete t’i shohesh gjerat dhe vëren nje gote te vjeter kartoni, dhe futesh thelle ne natyren e asaj qe cfare do te thote me te vertete te shohesh ate qe shikimi te paraqet, ose te nuhaturit, ose te prekurit, ti kupton qe vizioni i gotes se vjeter te kartonit eshte drita shndritshme e kozmosit. Asgje tjeter s’mund te jete me e shndritshme. Dhjete mije diej s’mund te jene me shkelqyes. Thjesht ata jane te fshehur ne sensin qe te gjitha pikat e drites se pafund jane aq te vogla, saqe kur ti i shikon ato ne goten e kartonit, ata nuk t’i qerrojne syte. E kupton, burimi i te gjithe dritave eshte tek syri. Nese nuk do ekzistonte asnje sy ne kete bote, dielli nuk do ishte drite. Keshtu qe nese une godas fort ne nje daulle qe nuk ka lekure, ajo nuk ben ndonje zhurme. Keshtu qe nese nje diell shkelqen ne nje bote qe nuk ka sy, eshte si nje dore qe godet nje daulle pa lekure. Pa drite. TI e evokon driten nga universi, ne te njejten menyre si ti, duke pasur nje lekure te bute, evokon dhe ashpersine tek druri. Druri eshte i ashper vetem ne krahasim me nje lekure te bute. Eshte daullja jote e veshit ajo qe ndjell zhurme nga ajri. TI, duke qene ky organizem, sjell ne jete kete univers te drites, ngjyres, ashpersise dhe gjithckase.
Por ne mitologjine qe ne i shitem vetes ne fund te shekullit te 19-te, kur njerezit zbuluan se sa i madh qe ishte universi, dhe qe ne jetojme ne nje planet te vogel ne nje sistem diellor te nje cepi te galaksise, e cila eshte nje galaksi e vogel dhe e zakonshme, te gjithe menduan “Uuuuuugh, ne fund te fundit ne qenkemi kaq te parendesishem. Zoti nuk ndodhet gjekundi dhe ai nuk na do neve, dhe natyra as qe do t’ia dije per ne.” Dhe keshtu e c’motivojme veten. Por ne fakt, eshte ky mikrob i vogel dhe qesharak, qe zvarritet ne kete planet te vogel qe ndodhet larg ne hapesire, i cili nga natyra e mrekullueshme e struktures se tij organike, ka zotesine qe te ndjelle te gjithe universin nga dicka qe ndryshe do te ishte thjesht nje sasi gjerash (kuant). E shikoni, ky organizem i vogel dhe i zoti nuk eshte thjesht nje i huaj ne kete mes. Ky organizem i vogel, ne kete planet te vogel, eshte cfare e gjithe kjo gje po rrit, dhe si pasoje ne fund, duke e kuptuar prezencen e tij. Ti je ajo gje.
Kur ti vendos sqepin e pules ne nje vize shkumesi, ajo ngec; hipnotizohet. Ne te njejten menyre, kur ti meson si te kesh vemendje apo si per shembull mesuesit sillen ne klase: “Kini vemendjen!!” Dhe te gjithe nxenesit ia ngulin syte mesueses. Dhe ne duhet qe ta kemi vemendjen. Eshte e njejte me te vendosurin e hundes tek viza e shkumesit. Dhe pastaj ti mbetesh tek ideja e vemendjes, dhe mendon qe vemendja eshte UNE, egoja, vemendja. Keshtu qe nese ti fillon dhe merr pjese tek vemendja, e kupton se cili eshte mashtrimi. Ja perse tek libri “Ishulli” i Aldous Huxley, Roxheri i kishte stervitur zogjte ‘myna’ per te thene “Vemendje! Ketu dhe tani, djema!” E shikoni? Kuptoni ate qe jeni. Hajde, zgjohuni!
Epo, problemi eshte ky: nese kjo eshte gjendja e gjerave, vetedija qe ti je ne kete moment eshte e njejta gje me ate se cfare quajme Gjendja Hyjnore. Nese ti perpiqesh ta besh ndryshe, tregon qe nuk e ke kuptuar. Dhe ne momentin qe ti fillon te praktikosh Yoga, lutjet apo meditimin apo te perfshihesh ne ndonje kult spiritual, ti je duke ja zene rrugen vetes.
Kjo eshte hilja Budiste: Buda tha “Ne vuajme sepse ne deshirojme. Nese heq dore nga deshira, nuk do te vuash.” Por ai nuk e tha kete gje si fjalen e tij te fundit; ai e tha si hapin e pare te nje dialogu. Sepse nese ti ia thua dikujt ate gje, ata do te kthehen pas ca kohesh dhe do te te thone “Po, por tani jam duke deshiruar qe te mos deshiroj.” Dhe Buda do te pergjigjet, “Epo me ne fund ke filluar ta kuptosh idene.” Sepse ti nuk mund ta braktisesh deshiren. Pse do ta beje? Kjo gje eshte vete deshire. Dhe ne te njejten menyre ti thua, “Duhet qe te jesh bujar ose te heqesh dore nga egoja jote.” Lere te ike, relaksohu. Perse do qe ta besh ate gje? Thjesht sepse eshte nje menyre tjeter per ta mundur lojen apo jo? Ne momentin qe ti hamendeson qe je ndryshe prej universit, ti do qe te dalesh mbi te. Por nese ti perpiqesh te dalesh mbi universin, dhe je ne nje gare me te, kjo gje do te thote qe ti nuk e kupton qe JE universi. Ti mendon qe ekziston nje ndryshim ndermjet ‘vetes’ dhe ‘tjetrit’. Por ‘vetja’, ajo se cfare ti quan vetvetja dhe ajo se cfare ti quan ‘tjetri’, jane nevojshmeri reciproke te njera-tjetres, ashtu si ‘mrapa’ dhe ‘para’. Ne te vertete ajo jane Nje. Po ashtu si nje magnet polarizon veten ne Veri dhe Jug, ata jane perseri nje magnet. Keshtu dhe eksperienca polarizon veten ne ‘vetvete’ dhe ’tjeter’; ata jane perseri e njejta gje. Nese ti perpiqesh te besh qe poli i jugut ta munde polin e veriut, ti tregon qe nuk kupton asgje nga cfare po ndodh.
Ekzistojne dy menyra per ta luajture lojen. Menyra e pare, e cila eshte ajo e zakonshmja, eshte nepermjet nje guruje apo mesuesi, i cili do qe dhe dikush tjeter ti kuptoje gjerat sepse vete ai i di ato; edhe ti kur ta zbulosh do te duash qe te tjeret ta kuptojne gjithashtu. Pra ajo qe ai ben eshte kjo: ai te ben te jesh qesharak më fuqishem dhe me më kembengulje se zakonisht. E thene ndryshe, nese ti je ne nje gare me universin, ai do ta nxise ate gare deri sa te behet krejtesisht qesharake. Dhe keshtu ai te jep detyra te llojieve te ndryrshme. Tani sigurisht qe te mund te behesh nje person i vertete, ti duhet ta braktisesh vetveten, te besh jo-egoist. Keshtu qe vete zoti zbret nga Qiejt dhe te thote: ‘Urdheresa e pare e madhe eshte ‘Duhet ta adhurosh zotin’. “Ti duhet te me duash mua”. Epo kjo eshte nje lidhje e dyfishte. Nuk mund te duash me qellim. Nuk mund te jesh i sinqerte me qellim. Eshte si te provosh te mos mendosh per nje elefant jeshil duke qene nen efektin e droges.
Por nese nje person perpiqet me te vertete qe ta beje — dhe kjo eshte menyra se si Krishterimi eshte i manipuluar — ty duhet te te vije me te vertete keq per mekatet e tua. Dhe ngaqe te gjithe e dine qe nuk u vjen keq, por qe duhet t’u vije, ata sillen e sillen duke u perpjekur qe te jene te penduar. Ose duke u perpjekur te jene te perulur. Dhe ata e dine qe me sa me shume kembengulje te perpiqen, aq me hipokrite do behet e gjitha. Ne Budizmin Zen, ndodh po e njejta gje. Mjeshtri Zen te sfidon qe te jesh spontan. “Me trego veten tende te vertete.” Nje menyre e te berit kete gje, eshte duke te bere te bertasesh. Bertit fjalen ‘muu’. Dhe ai te thote “Dua te degjoj TY ne ate te bertitur. Dua te degjoj te gjithe qenien tende ne te.” Dhe ti bertet aq sa mushkerite te lejojne dhe ai te thote, “Pffft. Nuk ishte gje. Ajo ishte thjesht nje e bertitur fallco. Tani dua qe te degjoj me te vertete krejt qenien tende, direkt nga zemra e universit, qe te vije tek kjo e bertitur.” Dhe ti bertet aq sa zeri te ngjiret. Asgje nuk ndodh. Deri sa nje dite ti behesh aq i deshperuar sa dorezohesh dhe ne fund arrin ta nxjerresh ate te bertitur, kur ti nuk po perpiqeshe te ishe i vertete. Sepse nuk kishte mbetur asgje tjeter per te bere, pervec se te bertisje.
Dhe kjo menyre quhet teknika ‘eductio ad absurdum’. Nese mendon qe ke nje problem, dhe ti je nje ego dhe je ne veshtiresi, pergjigja qe nje mjeshter Zen do te te jape eshte “Me trego egon tende. Dua ta shoh kete gje qe ka nje problem.” Kur Bodhidharma, nje themelues legjendar i Zen-it, erdhi ne Kine, nje dishepull shkoi tek ai dhe i tha, “Nuk kam paqe ne mendje. Te lutem ma paqeso mendjen.” Dhe Bodhidharma i tha “Nxirre mendjen tende para meje dhe do ta paqesoj.” “Epo,” i tha ai, “kur e kerkoj, nuk mund ta gjej.” Keshtu qe Bodhidharma ia ktheu, “Ja, u paqesua.” E shikoni? Kur ju kerkoni per mendjen tuaj, qendra e vecuar e qenies suaj e cila eshte e ndare nga gjithcka tjeter, ju nuk do mund ta gjeni ate. Por menyra e vetme qe te zbuloni qe ajo nuk eshte aty, eshte nese ju kerkoni mjaftueshem qe te zbuloni qe nuk eshte aty. Dhe keshtu te gjithe thone, “Ne rregull, njihni vetveten, shiko thelle brenda teje, zbuloje se kush je.” Sepse sa me shume qe te kerkosh, ti s’do mund ta gjesh ate, dhe pastaj kupton qe ajo nuk eshte fare aty. Nuk ekziston nje “Ti” e veçuar. Mendja jote eshte ajo cfare ekziston. Gjithcka. Por menyra e vetme qe ta zbulosh kete gje eshte nepermjet kembenguljes tende ne ate gjendjen iluzive per sa me shume qe te jete e mundur. Kjo eshte nje menyre. Jo e vetmja menyre, por eshte nje menyre.
Keshtu qe gati te gjitha disiplinat spirituale, meditimet, lutjet, etj, etj, jane insistime drejt marrezise. Te besh me vendosmeri dhe konsistence ate qe ne fakt je duke e bere. Keshtu qe nese nje person beson qe Toka eshte e rrafshet, ti nuk mund ta bindesh ate ndryshe. Ai e di qe eshte e rrafshet. Hidhi syte jashte dritares dhe shiko; eshte e dukshme, duket e rrafshet. Keshtu qe menyra e vetme qe ta bindesh nuk eshte duke i thene, “Epo le te shkojme e te gjejme skajin.” Sepse qe te mund te gjesh skajin, ti duhet te jesh i kujdesshem qe te mos ecesh ne rrathe, ose perndryshe s’do mund ta gjesh kurre ate. Keshtu qe ne duhet te ecim ne menyre konstante ne vija te drejta, ne te njejten vije ajrore dhe ne momentin qe kemi arritur ne vendin nga i cili jemi nisur, ti do mund ta kesh bindur ate qe bota eshte e rrumbullaket. Kjo eshte menyra e vetme qe do ta binde ate. Sepse njerezit nuk mund t’i nxjerresh jashte iluzioneve me fjale.
Ekziston nje mundesi tjeter gjithashtu, por kjo eshte shume me e veshtire per t’u shpjeguar.