Surat okamak — Gara kwadrat, Kazimir Malewiç

Bayram Agayew
Nov 18, 2018 · 2 min read

Ilkinji gezek göreniňde düşünişmezlik döredýän eserleriň biri bolan “Gara kwadrat” barada iki kelam söz açmak isleýän.

Gara kwadrat (Kazimir Malewiç)

“Gara kwadrat” eseriniň awtory bolan Kazimir Malewiç barada hem söz açman geçmek bolmaz. Köp kişiniň düşünmeýän we sungat kritikleriniň arasynda çekişmeler döredýän ussatlaryň biri hem Kazimir Malewiç. Kazimir Malewiç XX asyryň iň öňde baryjy artistleriň biri bolup, surat žiwopisine täze bir ýol açan beýik şahsyýet bolup taryha geçdi. Kazimir Malewiç surat žiwopisinde supermatizmiň esaslandyrjysy bolup durýar. Supermatizm — bir sungat ýoly bolman filosofiki pikirlenişdir.

Malewiçiň eserlerini görüp “-eý, şumy indi sungat, muny çagadama çekip bilýär.” diýip bilersiňiz. Malewiç ömrüni diňe supermatizm eserlerini döredip geçmän, onuň ýany bilen kubizm, impressiannizm we futurizm eserlerini hem döretdi. Gysgaçasy artist sungatda özüni gözledi hem diýip bileris.

Türgenler (Kazimir Malewiç)

Indi bolsa “Gara kwadrat” eserine gelenimizde bolsa bu eser ne gara ne-de kwadrat. Malewiç eserini döredende diňe gara reňki ulanman bir näçe reňkleriň garyndysynda elde edilen gara ýakyn reňki ulanýar, ýagny hiç hili gara reňk ulanylmadyk. Gara kwadrat ýaly eserleri Malewiçden öň hem bir näçe artist tarapyndan tomaşaçylara hödürlenipdi. Meselem: “Garaňky gowakda negrlaryň urşy.” Alfonsa Alle; “Beýik tümlük” Robert Fladd.

Malewiç gara kwadrat ýaly eserlerden dört sanysyny döredýär, hemmeleriň tanaýan gara kwadraty bolsa 1915-nji ýylda çekilen eseri.Ondan daşary bolsa “Gara haç”; “Gara tegelek” “Gyzyl kwadrat” diýip hem eserlerini dowam etdirýär.

Gara tegelek, haç, kwadrat (Kazimir Malewiç)

Malewiç sungatyň öýkünme şeklinden daşlaşyp obýektlaryň bolmadygy bir dünýäni simwolikanyň üsti bilen janlandyrmak isläpdi. Onuň ýene bir haýran galdyryjy eserleriniň biri hem “Agyň üstünde ak kwadrat”.

Agyň üstünde ak kwadrat (Kazimir Malewiç)

Elbetde adamlar “Gara kwadrat”-y görenlerinde her kim üýtgeşik many çykarýar: Kimileri boşlugy görýär, kimileri bolsa gijäni, dünýäniň soňuny, azatlygy ýa-da bulam bujarlygy görýär. Ussadyň özüniň eserleri arkaly näme düşündirjek bolanlygyny bilip bilmeýäris.

Penjire

Türkmençe Bloglar we Makalalar

Bayram Agayew

Written by

absurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurdabsurd

Penjire

Penjire

Türkmençe Bloglar we Makalalar

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade