Yapay Zeka İşe Alım Yapmaya Hazırlanıyor! Ve bu beklediğinizden iyi olabilir

Kristof Kolombus
Dec 6, 2018 · 5 min read

Twitter hesabından sorduğu bu soruyla bize gelecekte İK’yı düşündüren Emre İnanç KARAKAŞ’a‏ teşekkürler.

Tam olarak bu soruya cevap olmasa da, gelecek ve İK uygulamaları deyince akla gelen “yapay zeka ile işe alım” konusuna değinmek için ilham aldık.

50 yıl sonra İK dediğimizde, bu İK’nın bugün var olmayan bir anlayışa sahip olacağını tahmin ediyoruz. O yüzden, öncelikle bu teknik seviyeden başlayalım, konu ile ilgili şu makalenin ışığında işe alımdaki teknoloji kullanımına bakalım. Bugünden yarına geçmek için, bugün aramızda olan gelecek işaretlerine odaklanalım.

Kendimize seçtiğimiz misyonlardan biri işe alımların kalitesini, verimini artırmak ve bunu teknoloji yardımı ile yaparak, insan kaynakları uzmanlarının problemlerini azaltarak işe alımı kolaylaştırmak. Bu minvalde bir bakışa sahipken, yöneltilen soruyu günümüzün popüler konularından, gelecek ve yapay zeka açısından değerlendirmek istedik.

Tüm olumsuz ön yargılara rağmen, yapay zeka, taraflılığıyla ün salmış klasik işe alım yöntemlerine kıyasla oldukça önde. Olumlu açıdan görmek isteyenlere yapay zeka, tarafsızlığın hüküm sürdüğü bir ütopya vadediyor.

Evet, bu yeni bakış ve teknolojinin hem gelişmesi gereken, hem adaptasyonu tamamlanmamış bir dolu yanı var. Diğer yöntemlere bakarsak da, örneğin çoğunlukla en güvenilir aday kaynağı olan çalışan referansları ile pozisyon doldurmak işi büyük oranda kolaylaştırıyor ama yanlı bir eğilimi olduğu muhakkak. Bu yöntem az temsil edilen grupları dışlama eğiliminde ,uzmanlarının ve işe alım müdürlerinin kendi ön yargıları da sürece dahil olmakta; araştırmalar gösteriyor ki isimleri veya eğitim geçmişleri kulağa hoş gelen adayların seçilme ihtimali daha yüksek.

Siz de fark etmişsinizdir, şirketlerde üst kademelere çıkıldıkça az temsil edilen gruplara ait bireylerin sayısının giderek azaldığı, şirketlerdeki ırk ve cinsiyet dağılımının dengeden yoksun olduğu görülebilir. Fortune 500 listesindeki şirketlerin içinde bir kadın CEO tarafından yönetilenlerin oranı %5’ten daha az.

Fortune 500’ün ırk dağılımına bakıldığında da durum daha parlak değil; 2016 yılında göreve başlayan 5 yeni isimden 4’ü beyaz. Listedeki CEO’lardan yalnızca 3’ü siyah ırktan.

İnsanlar farkında olmadıkları ön yargıları neticesinde kendilerine hoş gelen adayları seçiyorlar.

Yapay zeka savunucuları, teknolojinin bu gibi taraflı yargıların bir kısmının önüne geçebileceğini düşünüyor. Bazı işe alım yazılımları (Entelo), işe alım kararlarında insanların hislerine güvenmek yerine, adayların gerekli beceri yetkinliklerini tespit etmek için öğrenebilen makineleri kullanıyorlar.

İşe alımlarda kullanılan yazılımların algoritması, yalnızca sizin kontrol etmesine izin verdiğiniz verilere göre eşleme yapabilir. Sadece becerilere, sadece sektörel dağılıma, şirket kademelerine erişim izni olacak şeklinde ayarlayarak, taraflı davranışları azaltabilirsiniz.

Örneğin Entelo, işe alımları anonim hale getiren Unbiased Sourcing Mode / Tarafsız Kaynak Modu’nu yayınladı. Yazılım, işe alımcılara adayların isimlerini, fotoğraflarını, okullarını, istihdam açığını ve yaşlarının veya cinsiyetlerinin anlaşılmasına sebep olabilecek ibareleri gizleme imkanı veriyor; bunlar, çeşitli yönlerden ayrımcılığı azaltma hizmetinde aksiyonlar.

Yapay zekadan şirket içi yetenek geliştirmede de yararlanılmakta

Bu konuda yapılan bir araştırmadan ilginç sonuçlar alınmış:

Yüksek potansiyelli çalışanları tespit etmek amacıyla internet üzerinden ulaşılabilecek, 20 haftalık bir eğitim programı oluşturuldu. Programda en yüksek puanları alan çalışanların genellikle terfi alması düşünülmeyenlerden olduğunu ve sıklıkla işe alım sürecinde göz ardı edilen içe dönüklük gibi özelliklere sahip oldukları görülmüş.

Yani yapay zeka, insanların göremediği değerli göz önüne getirebiliyor da.

Bir yandan da, teknolojinin tarafsızlığı da sarsılmaz bir gerçek değil.

Öğrenebilen makineler de kasıtsız olarak da ayrımcılığa yol açabiliyor. Algoritmalar, onları programlayan kimselerin kendi değişmez yargılarını taşıyor olabilir. Ya da ezici bir bir çoğunlukla öne çıkan beceri ve yetenek grubuna öncelik verebilir. Sonuçta, insanlar ve insanların var olan mantaliteleri sonucunda yaratılmış bu otomasyonlarda sistemi eğitmek için kullandığınız örnek grupların kapsamı, bu insanların seçilmesi ile ilgili başarı oranını belirler.

Yapay zeka ve işe alım

Algoritmalar “eşit yaratılmamıştır” ve yapay zeka dünyası, hangi yöntemin işe alımları adil kılacağı konusunda halen anlaşmazlıktadır.

Yaklaşımlardan biri, adaylar değerlendirilirken programcılara güvenmeyi tercih eder. Bu “denetlenen” algoritmalar, “Boğaziçi üniversitesi mezunu” ya da “dışa dönüklük” gibi nitelikler sergileyen bireylere öncelik vermeye yönlendirilebilir.

“Denetlenmeyen” algoritmalar ise hangi veriyi öncelikli olarak ele alacaklarına kendileri karar verirler. Makine, mevcut çalışanların beceri ve yeteneklerini değerlendirerek potansiyel çalışanlarda aranacak özellikleri tespit eder. Ancak burada şöyle bir nokta var: Örnek olarak kullanılan bu grup tek tip bireylerden oluşuyorsa, makine farklı özellikleri olan kişileri işe almayı öğrenemeyecektir; üstelik bu insanların işlerinde ne kadar iyi oldukları, sonucu değiştirmez.

Şirketler, alacakları bazı önlemler ya da belirleyecekleri öncelikler sayesinde programlardaki bu gibi tarafgirliklerin önüne geçebilirler.

Yapay zeka temelli bir işe alım girişimi olan Pymetrics’te, asıl görevi, yazılımın herhangi bir cinsiyeti veya etnik grubu kayırıp kayırmadığını denetlemek olan bir grup programcı çalışmaktadır.

Yapay zeka ile çalışan programları yapan şirketlerde, yapay zekanın kalitesini denetlemekle görevli insanlar vardır. Gelişimi amaçlayan her işte olduğu gibi..

İşe alımlarda yapay zekayı kullanmanın mevcut düzenden daha makul olduğu fikrine katılan bir çok kişi var. Ancak bu teknolojinin kullanımı, yine insan yönetiminde olduğu için taraflılığı tamamen ortadan kaldırma gücünde değil tabii ki.

Sihirli bir değnek yok, varsa bile o da yine insanın elinde.


PeopleBox olarak, işe alımları doğru, hızlı ve akılcı çözümlerle gerçekleştirmek isteyenlere dijital çözümler sunuyoruz, işe alım uzmanlarının hayatını kolaylaştırıyoruz. Bunun yanında, PeopleBox Blog yayınında da iş hayatı, sektörel başlıklar ve ayrıca “bilmenin faydalı olacağı” yazıları okuyucularımıza sunuyoruz.

Bu yazıyı, bilmek isteyen başka insanlar da okuyabilsin isterseniz, “alkış” butonuna tıklayabilirsiniz, biz de bu alanlarda çeşitli konularla yazılarımızı kendini geliştirmek isteyen okuyucularımıza ulaştırmaya devam ederiz.

Çeşitli yazarların birlikte oluşturduğu PeopleBox Blog’u bu şekilde takip edebilirsiniz.

PeopleBox - Aday Takip Sistemi

İşe alım sektörü için süreç yönetimi ve aday takip yazılımı PeopleBox, insan kaynakları ve işe alım başlıklarında güncel paylaşımlarla iş hayatınıza renk katar… iyi çalışmalar dileriz :)

Kristof Kolombus

Written by

Müşteri deneyimi ve İnsan kaynakları alanlarında, ipuçları, güncel fikir ve uygulamalar.

PeopleBox - Aday Takip Sistemi

İşe alım sektörü için süreç yönetimi ve aday takip yazılımı PeopleBox, insan kaynakları ve işe alım başlıklarında güncel paylaşımlarla iş hayatınıza renk katar… iyi çalışmalar dileriz :)

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade