Roxane van Iperen

Scheidslijnen


Ik sta op een loopbrug in Rio de Janeiro. Een loopbrug! Of ik nu in Amsterdam of Bangkok ben, ik let niet op stoplichten, neem geen zebrapaden en een loopbrug negeer ik uit principe. (Behalve dan die bij grensovergang Hazeldonk, waar een betonnen arm over de A16 een La Place-restaurant en MacDonalds met elkaar verbindt. Na een lange rit uit België wil ik daar nog wel eens tussen de slapende vrachtwagenchauffeurs parkeren, in het donker de stalen trappen op lopen en halverwege boven de snelweg in de ijzige wind stilstaan, uit respect voor deze Arc de Triomphe van Hollandse maakbaarheidstragiek.)

Terug naar Brazilië. We bevinden ons aan de oostelijke punt van Rio — voor de kaart: rechts -, precies tussen de wijk Botafogo, waar ik uit de metro ben gestapt, en de wijk Urca die daar als wormvormig aanhangsel aan de stad bungelt. Urca, waar de befaamde Pão de Açucar of Suikerbroodberg uit zee rijst — naast het Christusbeeld dé toeristische attractie van Rio. Voor wie net als ik niet van mensen houdt, goede reden om gepaste afstand te houden, tenzij je het leuk vindt bejaarde Amerikanen te zien flauwvallen in de wachtrij bij de kabelbaan uit protest tegen het tempo van de Brazilianen, die als antwoord daarop extra rolstoelen hebben neergezet. Links van dit zwembad ligt de idyllische Baai van Guanabara: de afvoerput waarin vanuit achttien rivieren het residu van tien miljoen mensen belandt. Rechts komen verschillende dubbelbaans-wegen samen en buigen weer af, slechts onderbroken door driehoekjes gras met een boom waaronder standaard een zwerver slaapt.

Op gebruikelijke wijze was ik de eerste paar autowegen overgestoken: met een aanloop en dan hink-stap-sprong van berm naar berm. Het viel tegen. Misschien was het de hitte waardoor mijn sprint tekortschoot, of de rijstijl van de Brazilianen die op ieder stukje asfalto de dood van Ayrton Senna willen wreken; feit was dat ik bijna van mijn sokken werd gereden, een oorverdovend claxonneren de intersectie vulde en alle zwervers inmiddels rechtop onder hun boom zaten. Het laatste obstakel was een vierbaansweg. Ik deed of ik de loopbrug niet zag en nam mijn startpositie aan: licht voorover gebogen, mijn linkerbeen een stap naar achteren, ellenbogen in de zijden. Een taxichauffeur zoefde voorbij met een vinger tegen zijn voorhoofd en een hand op de toeter, het geluid zwol aan maar verdween net zo snel weer in de golvend hete lucht. Ik aarzelde. Keek over mijn schouder naar de man onder de boom: blote bast in een hoek van negentig graden op een onderlijf in slaapzak. Een zwerfmeermin. Hij schudde zijn hoofd en klakte met zijn tong. Niet doen, meisje. Ik liet mijn armen langs mijn lichaam vallen en gehoorzaamde.

Dus daar stond ik in de zon hoog boven de weg, en weerstond de aandrang mezelf over de reling te gooien. (Ik was al best oud toen ik ontdekte dat niet iedereen dat soort gedachten heeft. Er viel veel op zijn plaats.) Ik keek naar links, naar het zwembad van de Clube de Regatas Guanabara waarin mensen baantjes trokken, en lachte. Dat je dan uiteindelijk springt en per ongeluk in dat bad belandt. De scheidslijn tussen water en beton is dun. De zwerver beneden zwaaide naar me en ik zwaaide terug. Misschien wist hij wat ik dacht. Hij wist in ieder geval wat ik bedoelde. Ik liep door en bestelde bij het eerste café dat ik tegenkwam een ijskoude fles Original bier.

Die nacht gebeurde er een ongeluk aan de voet van Complexo do Alemão, de Duitse wijk vernoemd naar een Pool in het noorden van Rio, bestaande uit achttien favelas. Om thuis te kunnen komen moesten twee tweelingbroers van zeventien jaar oud een drukke autoweg oversteken. Een van hen werd geraakt en was op slag dood. Zijn broer stond nog in de berm.


Roxane van Iperen (1976) is jurist, strateeg en publicist. In de aanloop van de Olympische Spelen, die dit jaar in Rio de Janeiro worden gehouden, reist ze als gastcorrespondent door Brazilië en schrijft ze achtergrondreportages voor De Correspondent. Om de twee weken schrijft ze voor Lebowski een kort verhaal bij een foto van een plek in Brazilië. In de zomer van 2016 verschijnt Schuim der aarde, haar debuutroman die zich afspeelt aan de rauwe onderkant van Brazilië.

Bezoek haar website hier.