Onderwijsverschillen tussen twee culturen
10 jaar samenwerking faculteiten Educatie Nijmegen en Marrakech

Tekst: Walter Baardemans
Foto’s: Marcel Krijgsman
Marokkaanse docenten en studenten bezoeken deze week de HAN. De samenwerking tussen HAN Faculteit Educatie en Hogeschool van Marrakech bestaat tien jaar. Wat leren we van elkaar? Twee culturen voor de klas.
“Het is een ander land, een andere cultuur. Maar het is een gelijkwaardige uitwisseling. Het is niet dat wij alleen komen brengen. Absoluut niet.” Francoise Lucas, docent Frans aan het HAN Instituut voor Leraar en School, benadrukt dat Marokko niet achterloopt op onderwijsgebied: “Dat is een grote misvatting.”
Lucas legde in 2008 de eerste contacten met de Faculteit Educatie van de Hogeschool van Marrakech en bouwde met HAN-collega Henk Delger de samenwerking uit. Aanstaande donderdag 7 november vieren beide onderwijsinstellingen de 10-jarige samenwerking met een ontmoeting tussen HAN’ers, een Marokkaanse delegatie uit Marrakech en Ahmed Marcouch, burgemeester van Arnhem.
Binnen de samenwerking wordt jaarlijks een onderwijsconferentie over (vak)didactiek georganiseerd en gaan docenten en studenten over en weer op studiereis om kennis te maken en te delen met de onderwijssystemen van beide landen.
“Het valt onze studenten altijd op dat de kinderen netjes op de stoel zitten, goed luisteren en dat leraren met weinig middelen heel veel kunnen bereiken”
Grote betrokkenheid
Het onderwijssysteem in Marokko kent publieke en private scholen, zowel in de stad als in het meer afgelegen ‘platteland’. Daarom kun je volgens Lucas niet spreken over dé Marokkaanse onderwijscultuur. Lucas: “Publieke scholen zijn gesubsidieerd en gratis. Private scholen hebben meer middelen, maar die zijn voor de meeste Marokkanen erg duur. En een school in een klein dorpje verschilt van een school in Casablanca.”
Op studiereis bezoekt Lucas met studenten publieke scholen in Asni en Imlil in het Atlas-gebergte. Leerlingen krijgen daar vaak klassikaal les in grote klassen tot 40 leerlingen. Lucas: “Het valt onze studenten altijd op dat de kinderen netjes op de stoel zitten, goed luisteren en dat leraren met weinig middelen heel veel kunnen bereiken”, is haar ervaring. “Er hangt dan wel geen digi-bord, maar er is grote betrokkenheid van docenten.”

Onderwijskundige en theoretische kennis
De didactische kwaliteiten van docenten in stad of dorp zijn volgens haar gelijk: “Alle docenten volgden een lerarenopleiding en hebben goede onderwijskundige en theoretische kennis. Na de lerarenopleiding word je geplaatst op een staatsschool. Dat kan in een dorp of stad zijn.”
De Marokkaanse docenten en studenten hebben veel raakvlakken met hun Nederlandse collega’s, merkt ze: “Ze zijn heel goed op de hoogte van actuele onderwijsvernieuwingen. Tijdens de werkconferenties verzorgen docenten en studenten uit beide landen workshops over verschillende onderwerpen. Zo is er op scholen bijvoorbeeld veel aandacht voor drama bij het moderne vreemde talenonderwijs. Het is heel mooi om te zien hoe docenten en studenten elkaar in een week kunnen inspireren.”
“Nederlandse leerlingen zouden in de klas best iets meer respect mogen tonen tegenover een leraar”
Andere onderwijsstructuur
Ook volgens HAN-studente Zineb Areghioui (21) verschilt het Marokkaanse onderwijs niet zoveel van het onderwijs in Nederland. “De structuur van het onderwijs is anders, maar het onderwijs zelf komt overeen. Er bestaat in Nederland soms een beeld dat het Marokkaanse onderwijs achterlijk is, merk ik. Maar het onderwijs in Marokko is heel vrij en open.”
Areghioui volgde een private basisschool in Sale en een private middelbare school in Rabat. Ze is nu vier jaar in Nederland en tweedejaars student Frans aan de Lerarenopleiding van de HAN. Areghioui: “Mijn basisschool was gewoon een grote gemengde school; jongens zitten in een klas in Marokko meestal naast een meisje. Voor de sociale en beta-vakken hadden we twee docenten. Voor Engels kwam een aparte docent.”

Het private onderwijs is strakker georganiseerd en meestal beter dan op publieke scholen, vergelijkt Areghioui. “Op de basisschool moesten we klassikaal gaan staan om de directeur te begroeten: ‘bonjour monsieur’. Er is meer discipline en lestijden en pauzes zijn heel precies. Er is ook meer ondersteuning, bijvoorbeeld door een onderwijspedagoog.”
Mondigheid
De studente verbaasde zich in Nederland over de mondigheid van leerlingen in de klas: “Leerlingen en studenten hebben hier soms een grote mond tegen een leraar als ze een opdracht krijgen. Dat gebeurt in Marokko echt niet. Daar is het veel stiller tijdens de lessen; er is meestal weinig interactie in de klas. Als er al discussie is, dan gaat dat altijd heel netjes in de u-vorm.” Areghioui vindt dat het Nederlands onderwijs op dit vlak kan leren van Marokko: “Nederlandse leerlingen zouden in de klas best iets meer respect mogen tonen tegenover een leraar, vind ik. Er mag meer aandacht zijn voor de manier waarop je iets tegen een docent zegt.”
“Het zou goed zijn als Marokko op middelbaar niveau ook meer variatie zou hebben zoals Nederland, met vmbo, vmbo-T en mbo-opleidingen”
Meer onderwijsniveaus
Andersom kan Marokko ook van Nederland leren, vindt de HAN-studente. Er is in Marokko alleen middelbaar onderwijs op VWO-niveau. Areghioui: “Als je dat niveau aan kunt, hoor je bij de besten van de klas. Anders heb je het zwaar op de middelbare school. Het zou goed zijn als Marokko op middelbaar niveau ook meer variatie zou hebben zoals Nederland met vmbo, vmbo-T en mbo-opleidingen. Dan kunnen meer jongeren in Marokko middelbaar onderwijs volgen.” Ook de feedback in Nederland is prettiger, ervaart zij: “In Marokko krijg je vaak terug wat je niet goed doet. De ‘tips en tops’ in Nederland werken meer stimulerend.”
Investeren in kleuteronderwijs
Lucas hoorde van Marokkaanse collega’s dat er al meer geld gaat naar het publieke onderwijs. Er zouden ook plannen zijn om meer te investeren in het kleuteronderwijs. Lucas: “Ze willen het ‘pre-scholaire’ onderwijs voorafgaand aan de basisschool versterken.”
Areghioui denkt dat het goed is als Marokko meer aandacht besteedt aan het publieke onderwijs: “Marokko is een rijk land. Het zou goed zijn als er meer geld naar het publieke onderwijs gaat. Want onderwijs is het begin van alles.”
