Streven naar een even lang leven

Eerste symposium Health

SAM
SAM
Jun 25, 2019 · 4 min read
Het eerste symposium Health in het Albertinum in Nijmegen

Hoe zorg je ervoor dat Mo uit een sociale huurflat in Meijhorst net zo gezond oud wordt als Lars uit de villawijk Kwakkenberg en dat hij niet zes jaar eerder overlijdt? Hoe verkleinen we de gezondheidsverschillen tussen rijkere en armere mensen? Zo’n 200 gasten op het eerste symposium van het HAN-zwaartepunt Health zochten 20 juni in Nijmegen naar antwoorden.

Tekst: Claudia Fitch
Foto’s: Ralph Schmitz

Ben je laagopgeleid, heb je een laag inkomen, heb je een migratieachtergrond? Ben je ook nog laaggeletterd of mis je digitale vaardigheden? Dan is de kans groot dat je zes jaar eerder sterft dan je fortuinlijker leeftijdgenoten. Bovendien kamp je dan al 15 jaar met gezondheidsklachten. Dat grote gezondheidsverschil en verschil in levensverwachting tussen mensen met een hoge en lage sociaaleconomische status (SES) moet kleiner.

Lunchverschil
Het HAN Health-symposium ‘Lang zullen we leven! Maar niet even lang’ begint met een gezonde lunch in de tuin van het Albertinum. Besmuikt kijkt een vrouw naar haar tafelgenoten. Waarom heeft zij een eenvoudige boterham met kaas in haar lunchpakket en happen de anderen in luxe belegde broodjes?

Het blijkt een doelbewuste actie. Programmamanagers Health Miranda Laurant en Lisbeth Verharen vertellen in hun openingspraatje dat een derde van de mensen in ons land een lage sociaaleconomische status heeft. “Hoe laten we onze gasten van vandaag het probleem ervaren? Dat hebben we geprobeerd met de twee verschillende lunchpakketten: een derde was sober. Wat doet dat met mensen? Wat dacht u, toen u een gewone boterham kreeg?” Een aantal aanwezigen vindt het niet erg. Anderen balen van het verschil en schamen zich er vervolgens voor. Het roept iets op.

Gezondheidsachterstand
De organisatoren hebben een programma samengesteld met praatjes en tien workshops waarin de verschillende aspecten van gezondheidsachterstand aan bod komen. En, nog belangrijker, de aanwezigen laten meedenken over oplossingen. “Zelf kom ik niet uit een achterstandssituatie. Ik vind het wel goed om hier meer over te weten, daarom ben ik hier”, vertelt eerstejaars Fysiotherapie Sanne Vermeer.

Health Board
Kees Boele, CvB-voorzitter van de HAN, refereert in zijn inleiding aan Missiegedreven Topsectoren en Innovatiebeleid en aan Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen. Maar zijn persoonlijke ervaringen raken een snaar. Hij vertelt over zijn pastorale bezoeken aan mensen, onder wie ‘Johan’ en ‘Gerard’, die in de problemen zijn geraakt en op een vakantiepark wonen. Armoede, scheidingen, alcoholisme, allemaal factoren die een korter leven bespoedigen. Boele moedigt de zaal aan om in onderwijs en onderzoek ‘met z’n allen dit thema te pakken’ en hoopt dat de aanwezigen iets kunnen betekenen voor mensen als ‘Johan’ en ‘Gerard’.
Toevallig heeft hij voor en na het symposium bijeenkomsten waar economie centraal staat. Gezondheid zou vaker uitgangspunt moeten zijn. Boele: “We hebben een Economic board, waarom geen Health Board?”

Keynote speaker Maria van den Muijsenbergh, huisarts en bijzonder hoogleraar gezondheidsverschillen en persoonsgerichte integrale eerstelijnszorg

Huurflat of villa
In 2040 moeten mensen vijf jaar langer leven en moet de gezondheidskloof tussen arm en rijk 30 procent kleiner zijn. Keynote speaker Maria van den Muijsenbergh, huisarts en bijzonder hoogleraar gezondheidsverschillen en persoonsgerichte integrale eerstelijnszorg, legt de zaal vol studenten en vooral hoogopgeleiden nog eens haarfijn uit hoe die kloof ontstaat.

Ze geeft als voorbeeld Mo, die met zijn moeder in een goedkope huurflat in de Meijhorst woont. Hij gaat een ongezonder en korter leven tegemoet dan Lars die met beide ouders, een broer en zus in de villawijk Kwakkenberg woont. “Hoe lager op de sociale ladder, hoe meer chronische ziekten.” Gezondheidsverschillen beginnen vaak al in de baarmoeder. Het kind van een zwangere vrouw met chronische stress krijgt eerder suikerziekte, ADHD of astma.

Gevolgen chronische stress
Mensen met weinig scholing en inkomen doen vaker zwaar en ongezond werk, staan vaker bloot aan luchtvervuiling. Ze krijgen eerder te maken met armoede, geweld, eenzaamheid, sociale uitsluiting. Al deze factoren veroorzaken chronische stress, dat slecht is voor lichaam en geest. Het leidt tot diabetes, hart- en vaatziekten, depressie, onvruchtbaarheid. En tot minder denkkracht. Omdat de stress hersenfuncties beïnvloedt, reageren mensen impulsiever en nemen ze korte termijnbesluiten. “Als ze schulden hebben maken ze enveloppen niet meer open, dan zien ze de rekeningen niet. Of ze sluiten een heel dure lening af om de schuld af te betalen. Allemaal zaken die op langere termijn niet goed zijn.”

Verschillende oplossingen nodig
Wat kun je doen als student of professional? Van den Muijsenbergh: “Werk persoonsgericht en betrek ervaringsdeskundigen.” Mensen hebben verschillende oplossingen nodig om mee te kunnen doen. Snapt iemand met dementie of moeite met lezen een folder? “Zorg dat informatie begrijpelijk en toegankelijk is, gebruik plaatjes!” Vaak schamen cliënten zich voor hun armoede, hun onvermogen, hun analfabetisme, daarmee moeten professionals rekening houden. “Maak het bespreekbaar”, adviseert Van den Muijsenbergh.

SAM

Written by

SAM

Journalistiek medium van de Hogeschool Arnhem & Nijmegen

sambyhan

sambyhan

SAM is het online journalistieke medium van de HAN voor studenten en professionals

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade