Studeren met dyslexie: een beetje meer acceptatie zou al helpen

Mini-symposium Logopedie

SAM
SAM
Mar 9 · 4 min read
Marzenka Rolak, onderzoeker van het departement Tranzo aan de Universiteit van Tilburg, geeft bij de HAN een lezing over dyslexie tijdens een mini-symposium van Logopedie

Dat dyslectisch zijn niet gelijk staat aan dom is inmiddels hopelijk algemeen bekend. Maar studeren met dyslexie gaat wel degelijk gepaard met een hoop hindernissen, waardoor veel studenten zich onbegrepen voelen. Vooral op het gebied van acceptatie kunnen, ook op de HAN, nog wel wat slagen gemaakt worden.

Tekst: Hans van Lissum
Foto’s: Ralph Schmitz

Dat bleek vrijdag gedurende een minisymposium over dyslexie in het auditorium aan de Laan van Scheut in Nijmegen, georganiseerd door de opleiding Logopedie van de HAN. Daar gaf Marzenka Rolak, onderzoeker van het departement Tranzo aan de Universiteit van Tilburg, een korte maar krachtige lezing over studeren met dyslexie. Puntig en glashelder zette Rolak, die twaalf jaar ervaring heeft met dyslectische studenten, uiteen hoe lastig studeren met dyslexie eigenlijk is.

Kijken naar kwaliteiten en talenten
Volgens Rolak wordt er bij dyslectische studenten namelijk teveel gekeken naar behandelingen en faciliteiten. “Er wordt door professionals te snel in de actiemodus geschoten. Maar volgens het zogenaamde Gerber-model voor succesvol zijn met dyslexie moet je je richten op vier fases: herkenningen en erkenning, begrip, acceptatie en een plan van aanpak. Te vaak wordt er voorbij gegaan aan die eerste drie punten.”
Dat kan in principe funest zijn voor een student, aldus Rolak. “Je kan wel meteen gaan werken aan alle dingen die níet goed gaan, maar daarmee ontwikkel je als student nog niet je kwaliteiten en talenten. Terwijl dat nu juist zo belangrijk is: een toekomstige werkgever neemt je niet aan om wat je níet kan, maar om wat je wél te brengen hebt.”

Herkenning en begrip
Goede begeleiding tijdens een studie begint dus met herkenning en begrip. Daarmee stuit je volgens de onderzoeker op de zogenaamde ‘dyslexieparadox’. “Het is voor sommige mensen heel lastig te begrijpen dat je studeert, maar toch hele basale problemen kunt hebben met tekst en schrijven. ‘Als je studeert, zul je wel niet zó ernstig dyslectisch zijn’, wordt vaak gedacht. Het is voor die mensen moeilijk te begrijpen dat dyslectische studenten alles snappen, maar het moeilijk kunnen reproduceren.”
Natuurlijk zijn er hulpmiddelen, erkent ook Rolak. “Maar er ligt tijdens je studie enorm veel focus op schrijven. En er bestaan weliswaar programma’s die spelfouten corrigeren, maar er is geen programma dat een mooie tekst voor je maakt. Vooral in de thesis-fase zie je bij studenten enorme stress ontstaan, omdat ze moeite hebben met tekststructuur, zinsbouw of het vinden van de juiste woorden.”

Stress, burn-out en depressie
Dat brengt niet alleen stress met zich mee, maar ook nog een hele hoop andere problemen. “Veel studenten hebben last van perfectionisme, omdat ze toch willen laten zien dat ze mee kunnen komen met de rest. Daar komt vaak faalangst bij, een laag zelfbeeld en over je eigen grenzen heen gaan. Want je zit uiteindelijk in een jaarsysteem waarbij je, ook als student met dyslexie, gewoon je studiepunten moet halen. Dan kun je wel extra tijd krijgen bij je tentamens, maar als je geen extra verwerkingstijd krijgt, haalt dat nog niet veel uit.”

Veel studenten met dyslexie twijfelen dan ook of ze het hbo überhaupt aankunnen. “Het triggert vermijding en een gevoel van ‘ik kan het toch niet’. Daardoor kunnen studenten vast komen te zitten, de hoop opgeven en in een depressie belanden. Óf ze schieten de andere kant uit richting bewijsdrang en kampen vervolgens met een burn-out.”

Wat wel helpt
Niet bepaald een wenselijke situatie. Maar wat helpt volgens Rolak dan wel? “Taakgerichte oplossingen zijn er natuurlijk. Je kunt lesmateriaal luisterend of visueel tot je nemen, powerpointpresentaties al voor de les bekijken, of gebruik maken van ICT-hulpmiddelen. Maar wat de meeste dyslectische studenten willen, is informatieve ondersteuning, en ervaringen delen met mede-dyslectici en docenten.”
Want het ontbreekt bij onderwijzend personeel nogal eens aan kennis en begrip. “Sterker nog: dyslexie komt in de standaard lerarenopleidingen zelfs helemaal niet aan bod”, aldus Rolak. “Maar het is juist de bereidheid vanuit de docent om aanpassingen te maken en out of the box te denken die zo superbelangrijk is. Je kunt wel tegen een student zeggen: ‘ik weet dat je het kunt, maar dit is nu eenmaal ons systeem’. Terwijl je moet kijken wat nodig is voor het individu, en van daaruit verder moet gaan.”

Je serieus genomen voelen
Daar sluit Joeske Verberne, tweedejaars student Logopedie, en zeer geïnteresseerde aanwezige bij dit symposium, zich volmondig bij aan. Ze is zélf zo’n student met dyslexie. “Vooral schrijven is bij mij een probleem. Het is vooral frustrerend dat je vaak nog wordt afgerekend op taalfouten, en niet op de inhoud van je werk.”

Zelf voor voorzieningen betalen
Op de HAN kan Verberne bij tentamens gebruik maken van een speciaal voorleesprogramma. “Dat zijn voorzieningen waarvoor je soms ‘hertest’ moet worden voor je er recht op hebt. Maar die voorzieningen zijn niet voor iedereen weggelegd: je moet er zelf voor betalen. Dat voelt niet eerlijk: als een student met dyslexie aangeeft wat er nodig is om makkelijker te studeren zou dat voldoende moeten zijn. Dat maakt dat je je serieus genomen voelt: nu voel je je nog te veel een soort ‘probleem’ voor de opleiding.”

Ruimdenkender
Dus vraagt ook Verberne om meer begrip en acceptatie voor dyslexie. “Dyslexie uit zich op zo veel manieren: daar mogen mensen best wat ruimdenkender in zijn. En het zou fijn zijn dat je niet altijd zo hoeft te strijden voor dingen die je als student nodig hebt. Dat school eens naar míj toe zou komen om te vragen wat ik nodig heb, in plaats van andersom.”

sambyhan

SAM is het online journalistieke medium van de HAN voor studenten en professionals

SAM

Written by

SAM

Journalistiek medium van de Hogeschool Arnhem & Nijmegen

sambyhan

sambyhan

SAM is het online journalistieke medium van de HAN voor studenten en professionals

More From Medium

More on Education from sambyhan

SAM
Mar 27 · 4 min read

More on Students from sambyhan

More on Students from sambyhan

Presenteerblaadje (column)

SAM
Mar 27 · 3 min read

More on Education from sambyhan

SAM
Mar 26 · 3 min read
Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade