5 NGUYÊN LÝ ĐỊNH HƯỚNG HOÁ GIẢI VẤN ĐỀ

Thuy Lien Nguyen
Apr 21 · 9 min read

Vận dụng chuỗi Nhân-Duyên-Quả trong quá trình phát hiện và hoá giải vấn đề

Image for post
Image for post
Image by Gerd Altmann from Pixabay

Khi học về một lĩnh vực nào đó, tôi thường thích khám phá nguyên lý hơn là đi vào từng sự vụ cụ thể. Mà thực ra là tôi thấy khám phá nguyên lý nó dễ hơn đi vào sự việc. Muốn đi vào từng sự việc, từng loại vấn đề, từng loại bệnh là phải sáng tỏ nguyên lý trước mới làm được chứ không sáng tỏ nguyên lý mà lại đi vào từng sự vụ thì nó dễ sang kiểu áp dụng, nhai lại kiến thức. Bài viết này sẽ trình bày ngắn gọn 5 nguyên lý tôi đã khám phá và vận dụng như là công cụ để hỗ trợ bản thân cũng như người khác phát hiện và tự chữa lành.

Mở ngoặc 1 chút chỗ này. Đi vào sự vụ trước cũng có ý nghĩa của nó. Đầu tiên là làm theo cách xử lý sự vụ của người khác hoặc cách mình vô tình nghĩ ra để có trải nghiệm làm sáng tỏ nguyên lý. Sau khi sáng tỏ nguyên lý xong thì sẽ tự tìm phương án giải quyết sự vụ xem mình đã thực sự sáng tỏ hết nguyên lý chưa, hay là chỉ mới thấy một phần nguyên lý hoăc thấy lổm chổm thôi. Đi vào sự vụ giống như là bài test xem mình đã thực sự sống với nguyên lý đó hay chưa hay chỉ là mới có trải nghiệm về nguyên lý. Đóng ngoặc.

Xuyên suốt toàn bộ quá trình khám phá bản chất vấn đề cũng như quá trình thực hành tự chữa lành, tôi thấy nổi bật lên là chuỗi Nhân — Duyên — Quả.

Như trong quá trình sinh trưởng và phát triển của một cái cây thì nhân là cái phôi hạt, duyên là độ ẩm, nhiệt độ, quả là cái cây. Trong quá trình phát hiện và giải quyết vấn đề thì mình cần phân biệt đâu là nhân — duyên — quả để đưa ra phương án hoá giải phù hợp.

Image for post
Image for post

Tuy nhiên, cái chuỗi này cũng chỉ là khung vậy thôi, chứ thực tế thì nó thiên biến vạn hoá. Ví dụ nhân khí huyết yếu, duyên có trời trở lạnh thì quả ra cảm hàn. Nhưng khí huyết yếu cũng là quả của một chuỗi nhân duyên trước đó mà ra các mức độ, tính chất, đặc điểm khác nhau. Rồi trời trở lạnh cũng là lạnh theo kiểu nào, bao nhiêu độ, lạnh tương đối so với tình trạng sức khỏe của mình, lạnh tuyệt đối theo nhiệt kế, rồi lạnh với áp suất không khí bao nhiêu. Rồi quả cảm cũng có nhiều mức độ cảm. Chưa kể cảm này cũng là được góp phần bởi một chuỗi nhân duyên nào đó khác nữa, ví dụ như từ một bệnh mãn nào đó…

Nói chung là khi đụng một vấn đề thực tế thì có vô số biến số mà chính bản thân chủ thể lẫn người hỗ trợ dù có ngồi liệt kê từ năm này qua tháng nọ cũng chưa chắc gì kể ra được hết cái chuỗi nhân-duyên-quả đó. Vậy thì phải chữa lành làm sao? Có nguyên lý nào để định hướng không? Tôi thấy là có. Các nguyên lý này chính là các góc nhìn khác nhau về chuỗi Nhân-Duyên-Quả.

Image for post
Image for post
Image by Peggy und Marco Lachmann-Anke from Pixabay

Nguyên lý thứ nhất: “CHUÔNG CẢNH BÁO”.

Nguyên lý chuông cảnh báo được sử dụng để gợi mở hướng đi tìm nhân và quả của bệnh. Từ một biểu hiện mà mình thấy được như đau, mệt, chảy mũi, khó chịu, buồn, vui, nói câu này, suy nghĩ cái kia… mình đều có thể đi theo hai hướng tìm hiểu: (1) Hiện tượng này cảnh báo đang có cái nhân duyên nào đang vận hành? và (2) Hiện tượng này cảnh báo cái quả nào đang sắp xuất hiện?

Từ hai hướng đi này mình sẽ mở rộng tầm nhìn ra rất nhiều trong việc phác thảo bức tranh toàn cảnh mà không bị rơi vào cái sự thiển cận của việc đi tắt chuông — dập triệu chứng.

Nguyên lý này đặc biệt có ý nghĩa khi ứng xử với các vấn đề cảm xúc khó chịu hay stress. Nếu cứ “tắt chuông”, đi đàn áp, loại bỏ không thương tiếc các suy nghĩ và cảm xúc khó chịu thì cái gốc rễ của stress ngày càng ăn sâu và đục khoét ngôi nhà thân tâm của chúng ta. Rồi ngay cả thân bệnh cũng vậy, hễ thấy đau là đi uống thuốc giảm đau thì sẽ có ngày vô tình “đưa người thân đi khám nhân tiện khám luôn” thì lại nhận được tin bị ung thư giai đoạn cuối.

Các có thể đọc bài viết Lỗ hổng chết người của các chiến lược chống dịch Covid hiện nay để hiểu thêm cách vận dụng quy luật nhân quả từ góc nhìn tiếng chuông cảnh báo.

Image for post
Image for post
Lột xác cả về thể chất lẫn tinh thần để CẮT NGUỒN THỨC ĂN CỦA VIRUS, vô hiệu hoá dịch bệnh. Image by Gerd Altmann from Pixabay

Nguyên lý 2: “THỨC ĂN”

Nguyên lý này được phát triển từ từ quả đi tìm nhân duyên trước đó. Nhìn có vẻ giống nguyên lý chuông cảnh báo nhưng nó hơi khác 1 chút.

Nếu như nguyên lý chuông cảnh báo giúp mở rộng vấn đề thì nguyên lý đi tìm thức ăn lại là giúp đi vào chiều sâu của việc đi tìm nguyên nhân gốc và khoanh vùng tập trung.

Khi đứng trước một hiện tượng mình sẽ xác định mình đang muốn nuôi dưỡng cái gì/ hoá giải cái gì? Rồi sau đó hỏi “thức ăn của nó là gì?”. Sau khi xác định “cái gì là thức ăn” xong thì mình chỉ tập trung vào việc cắt đứt hoặc cung cấp thức ăn đó là xong, không có đi lan man là chuyện vô ích.

Ví dụ 1 với vấn đề Covid, ta đặt ra mục tiêu hoá giải Covid rồi hỏi “thức ăn của Covid là gì?” → “thức ăn của Covid là những tế bào yếu” → Vậy thì cắt nguồn thức ăn bằng cách cách ly Covid với các tế bào yếu → Đưa ra 3 vòng cách ly: tiếp túc an toàn, đẩy lùi tà khí và nâng cao sức khoẻ của tế bào.

Ví dụ 2 với mục tiêu bảo vệ hệ miễn dịch thì hỏi “thức ăn của hệ miễn dịch là gì?” → Là Khí huyết → Tập trung vào nâng cao chính khí và bổ huyết.

Ví dụ 3 với mục tiêu hoá giải cái tôi thì hỏi “thức ăn của cái tôi là gì?” → là ảo tưởng bản thân đẹp đẽ lung linh trong mắt mình và người khác → tập trung nhìn thẳng vào sự thật của các ảo tưởng.

Các bạn có thể đọc bài vận dụng nguyên lý “thức ăn" ở hai bài viết (1) Lột xác cùng Covid, bắt đầu từ đâu? và (2) Cách ly trên nhân

Image for post
Image for post

Nguyên lý 3: CHUYỂN HOÁ

Nguyên lý chuyển hoá được phát triển từ tính tương đối, tác động qua lại lẫn nhau của mối quan hệ nhân — duyên — quả. Một nhân cũng vừa là duyên của nhiều cái này vừa là quả của nhiều cái kia. Một duyên cũng vừa là nhân của nhiều cái nọ vừa là quả của nhiều cái khác. Một quả cũng vừa là nhân của nhiều cái khác nữa vừa là duyên của vô số cái này. Nói chung là 3 cái này tương tác vận hành đan xen chuyển hoá không ngừng lẫn nhau. Ví dụ nôm na nhất là bị stress nên dễ bệnh, bệnh vào mệt, không làm được việc nên càng stress hơn.

Nắm được nguyên lý chuyển hoá này giúp mình nhìn một sự việc luôn trong sự vận động không ngừng, không bị đóng trong 1 cái khung nào cả và buộc mình phải luôn dùng cái thấy của mình, không rơi vào tư duy kinh nghiệm hay duy ý chí để chẩn đoán và hoá giải vấn đề.

Image for post
Image for post

Nguyên lý 4: QUÂN BÌNH

Nguyên lý quân bình thì liên quan đến cái động lực chuyển hoá của cái chuỗi nhân — duyên — quả đó. Nhân duyên quả vận hành theo quy luật nào, động lực nào? Khi biết được cái này thì mình sẽ có hướng gợi mở để thấy chuông cảnh báo, thức ăn và sự chuyển hoá.

Quân bình vừa là đích đến vừa là động lực của toàn bộ sự vận động của các đối tượng trong cơ thể lẫn bên ngoài thế giới.

Có 2 cách vận dụng quy luật quân bình:

(1) giúp mình thấy lý do và đích đến của các hiện tượng. Ví dụ: nóng cũng là là cơ thể sốt để hoá giải rác đưa nhiệt độ cơ thể và dòng chảy khí huyết về sự ôn hoà; hay Covid cũng là cách để thiên nhiên ngăn chặn các tác hại từ con người tham lam và thiển cận, đưa môi trường về sự quân bình.

(2) giúp cho mình thấy được các vùng đang làm việc của năng lượng. Ví dụ: thấy năng lượng suy yếu ở chỗ này có nghĩa là năng lượng đang được dồn vào chỗ khác, chỗ nào làm hao nhiều năng lượng, hút nhiều năng lượng từ các chỗ khác về là chỗ đó đang có nhu cầu tự chữa bệnh → chỗ đó đang bị bệnh và mình cần trợ lực thêm nếu có thể.

Image for post
Image for post

Nguyên lý 5: DĨ BẤT BIẾN ỨNG VẠN BIẾN.

Đây là cấp vận dụng cao nhất của chuỗi nhân — duyên — quả. Vì đặc tính chuyển hóa không ngừng của các mắt xích cũng như có vô số biến số từ môi trường bên ngoài cũng như môi trường bên trong đối tượng thì việc có 1 cái điểm để trụ vào mà tuỳ cơ ứng biến rất là quan trọng. Với mỗi vấn đề chúng ta cần nắm chắc cái trụ này để không bị lạc lối.

Ví dụ trong vấn đề đưa ra các phương án điều trị bệnh thì cái bất biến ở đây chính là làm sao để phục hồi nguyên khí của bệnh nhân với sự tiêu hao nguồn lực ít nhất (thời gian, tiền bạc, công sức…). Và như thế nào là tiêu hao nguồn lực ít nhất này cũng là những cái vạn biến trên một cái bất biến là sự thấy biết như thật thực tế của bệnh nhân. Người giàu có thực tế khác người nghèo, người bệnh nguy kịch có thực tế khác với người bệnh nhẹ.

Tạm kết và lưu ý

Nguyên lý vô cùng quan trọng vì 2 công dụng như sau:

  1. Nhờ nguyên lý mà mình đặt câu hỏi dẫn đường để đi thấy được tình trạng vấn đề rõ hơn. Ví dụ như cơn đau mức độ này nói lên điều gì? cơn đau giảm nói lên điều gì?

Có một lưu ý quan trọng là nguyên lý dùng để mở đường cho mình thấy chứ không phải để áp dụng mà suy luận, tưởng tượng.

2. Dùng nguyên lý để tự phản biện phương án chữa bệnh của mình xem còn sơ hở nào không.

Vì có 1 sự thật rằng, con người có giỏi cỡ nào cũng không thể giỏi bằng ông trời, bằng tạo hoá. Cho nên không có 1 phương án giải quyết nào hoàn toàn hoàn hảo. Nếu khéo dùng nguyên lý để tự phản biện, tự ra soát những chỗ còn mơ hồ, còn tăm tối để phơi bày ra thì sẽ càng hạn chế được những hạn chế của phương án.

Điều cần lưu lý cuối cùng là tuy nguyên lý là cần thiết nhưng ta cần buông toàn bộ nguyên lý, không biết một nguyên lý gì cả để đi vào phát hiện và hoá giải bằng cái thấy biết của mình.

Muốn được như vậy, chúng ta cần phải tự khám phá và sáng tỏ nguyên lý chứ không phải là cố hiểu rồi đem mấy những nguyên lý này đi áp dụng như công thức, mô hình.

P/S: Bạn có thể tham dự cộng đồng self-coaching để có môi trường khám phá và thực hành các nguyên lý này vào các vấn đề bản thân nhé.

Nguyễn Thuỳ Liên — 21/4/2020

Self Hiil

Tự thân vận động

Medium is an open platform where 170 million readers come to find insightful and dynamic thinking. Here, expert and undiscovered voices alike dive into the heart of any topic and bring new ideas to the surface. Learn more

Follow the writers, publications, and topics that matter to you, and you’ll see them on your homepage and in your inbox. Explore

If you have a story to tell, knowledge to share, or a perspective to offer — welcome home. It’s easy and free to post your thinking on any topic. Write on Medium

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store