Hokimiyat bilan bo‘lishish

Qarorlarni qabul qilish va bajarish uchun vakillar birga ishlashlari zarur. Bir kishi yoki guruh juda katta ta’sir kuchiga ega bo‘lib qolmasligi uchun, ko‘pchilik demokratiyalarda hokimiyat vakolatlari tarmoqlar deb ataladigan uch qismga bo‘linadi.

O‘zbekiston Prezidenti Mirziyoyev

Ijrochilik hokimiyati
Bevosita ijro etadi hamda qonunlar va ko‘rsatmalarning ijro etilishini nazorat qiladi.

Ko‘pincha bu bir kishi (prezident yoki bosh vazir) bo‘lib, unga ma’muriyat yoki hukumat a’zolari yordam beradi.

Odatda ijrochilik hokimiyati yangi qonunlarni ma’qullashi va taklif etishi mumkin, biroq ularni yarata olmaydi. Bu qonunchilik tarmog‘ining vazifasi …

O’ziga layk bosish — Muvaffaqiyat qonuni.

Qonunchilik hokimiyati
Yangi qonunlarni qabul qiladi, eskilarini bekor qiladi (mana shu qonunchilikdir) va siyosiy yo‘nalishni — jamiyatni qurish g‘oyalarini muhokama qiladi.

Qonunchilik tarmog‘ini odatda o‘z maslaklariga ko‘ra guruhlarga — siyosiy partiyalarga bo‘linadigan saylangan vakillar tashkil qiladi. Turli partiyalardagi kishilar odatda bir-birining fikriga qo‘shilmaydi. Diktatorlik rejimlariga ega mamlakatlarda partiyalar rasman faoliyat yuritadi va demokratiya ko‘rinishini hosil qilish uchun yuqoridan kelgan ko‘rsatmalar asosida bahsli mavzularni oldinga suradi.

Sud hokimiyati
Boshqa ikki tarmoq tomonidan qonun-qoidalarning, ayniqsa mamlakat konstitutsiyasining buzilmasligini nazorat qiladi.

Shuningdek mamlakatning barcha aholisi, shu jumladan uning hukumati ham aynan bir xil qonunlarga amal qilishini yoki bir xil jazo olishini ham nazorat qiladi.

Odatda sud hokimiyati sudyalar — tajribali huquqshunoslarning unchalik katta bo‘lmagan guruhidan tashkil topgan bo‘lib, ular saylanmaydi, balki tayinlanadi.

Hokimiyatning uch tarmog‘i qanday hamkorlik qiladi

Qonunchilik tarmog‘i ichida yangi qonunlar muhokama etiladi …

— Bizda chiqindilar juda ko‘payib ketgan! Ishlab chiqaruvchilar kamroq o‘ram materiallaridan foydalanishlari uchun qonun qabul qilish kerak degan taklif bor. Kelinglar, ushbu fikrni muhokama qilamiz.

— Juda yaxshi fikr, chunki…
— Bundan kim manfaat ko‘radi?
— Kelinglar tajriba o‘tkazib ko‘ramiz.
— Bu yomon fikr, chunki…
— Men qo‘shilaman!
— Qo‘lingizda qanday dalillar mavjud?
— Kishilar haqiqatan ham shuni xohlaydimi?
— Qandaydir nomuvofiq ishga o‘xshaydi.

Kishilar “siyosat” so‘zini eshitganda aynan ushbu jarayon qismi haqida o‘ylashni boshlaydilar.

Muhokamalardan so‘ng ovoz berish o‘tkaziladi.
— Sizning fikringiz?
— Ha!
— Yo‘q!

Ijrochilik tarmog‘i (prezident yoki bosh vazir) tomonidan ma’qullangan qonun kuchga kiradi. Vazirlar Mahkamasi uning ijrosini nazorat qiladi.

Sud tarmog‘i hech kim yoki hokimiyat tarmog‘i ko‘ngli istagan ishni qilmasligi ustidan nazorat olib boradi.

Repost qilma. Repost qilma. Repost qilma.

Siyosat nima?

Biz yoshlarga siyosat haqida tushunarli tilda gapirib…

Azamat Shamuzafarov

Written by

Siyosat nima?

Biz yoshlarga siyosat haqida tushunarli tilda gapirib beramiz

More From Medium

More on Uzbekistan from Siyosat nima?

More on Uzbekistan from Siyosat nima?

Fuqaro sifatida nima qila olasiz?

More on Politics from Siyosat nima?

More on Politics from Siyosat nima?

Jamiyatni kim boshqaradi

More on Politics from Siyosat nima?

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade