Siyosat nima?
Published in

Siyosat nima?

Tizim mavjud bo‘lmasa-chi?

Ayrimlar siyosiy tizimdan voz kechsak yaxshiroq bo‘ladi deb hisoblaydi. Bunda anarxiya deb ataladigan hokimiyatsizlik vujudga keladi.

— Qadim o‘tmishda — JUDA qadimda — kishilar unchalik katta bo‘lmagan jamoalarda, hukumatsiz yashagan. Va, kun kechirishgan.
— Balki, ular kun kechirishgandir, biroq biz kabi uzoq va qulay sharoitlarda yashashmagan.
— Bunga hukumatning qanday dahli bor? Balki, aqlli kishilar qishloq xo‘jaligi, tibbiyot va kompyuterlarni o‘ylab topganligi uchun turmush yaxshilangandir?
— Hukumatsiz ushbu aqllilar hech narsa o‘ylab topmagan bo‘lar va o‘ziga yemish qidirish va kun kechirish bilan ovora bo‘lar edi.
— Sen qayerdan bilasan? Men odamlar doim bir-biri bilan yaxshi murosa qilgan va yordam berib yashagan deb o‘ylayman.
— Men odamlar doim bir-birini o‘ldirishni yaxshi uddalaganligini bilaman. Sen kichik tajriba o‘tkazishga jur’at qilasanmi?
— Qanday tajriba?
— Barcha hukumatlarni tarqatib, barcha qonunlarni bekor qilib yubor — ko‘ramiz, nima bo‘larkin…
— Voy, oyijon…
— Ana shunaqa.

Mukammal (ideal) dunyo

Siyosiy faylasuflar mukammal davlat qanday bo‘lishi kerakligini tasavvur qilishga urinishgan. Ular bizga jamiyat qurilishi to‘g‘risidagi ko‘plab qiziqarli fikrlarni qoldirishgan.

— Odamlarga xulq-atvor namunasi bo‘ladigan podshohlar kerak. Agar podshoh yaxshi fazilatli bo‘lsa, xalq ham yaxshi fazilatli bo‘ladi. (Konfutsiy, Xitoy, er. av. 5 asr)

— Hukumatni «o‘zi amalga oshirganlaridan tashqari — adolatsizlikning oldini oluvchi tizim…” deb ta’riflash mumkin» (Ibn Xaldun, Shimoliy Afrika, 14 asr).

— Odamlarga qat’iy qonunlarga ega kuchli hukumat kerak, aks holda biz bir-birimizni o‘ldirib tashlaymiz. (Tomas Gobbs, Angliya , 17 asr).

— Odamlar o‘z mamlakatining barcha qonunlariga qo‘shilsa ham, ular baribir erkin, chunki umumiy qonunlar tizimini erkin tanlaydilar. (Jan-Jak Russo, Fransiya, 18 asr).

— Boshqarishning eng adolatli usuli — ko‘pchilik odamlar uchun yaxshi bo‘lgan narsani aniqlash, va buni, u ozchilikka yomonlik keltirgan taqdirda ham bajarish. (Ieremiya Bentam, Angliya, 19 asr)

— Kishilar — qirollar va qonunlarda shunday deyilgani sababli huquqlarga ega bo‘lmaydi. Ular kim bo‘lishidan qat’iy nazar inson bo‘lganligi sababli huquqlarga egadir. (Tomas Peyn, Angliya/AQSh, 17 asr).

— Hamma kishilar huquqlarga ega deyish oson, lekin haqiqiy hayotda eng ezilganlarni himoya qiluvchi qonunlar kerak. (Xanna Arendt, Germaniya/AQSh, 20 asr).

AQShdagi Buyuk Depressiya davrida bir piyola bepul sho’rva ustiga ishsizlar navbati

Davomi: Saylov va ovoz berish

--

--

Biz yoshlarga siyosat haqida tushunarli tilda gapirib beramiz

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store