CLEVELAND’TAN ÇIKSAK YOZGAT’A VARIR MIYIZ?

Amerika’da bulunan Cleveland (Ohio) şehrinin karşı karşıya kaldığı sorunlar ile Yozgat’ın veya büyükşehirlere göç veren diğer şehirlerin üstesinden gelmek için çabaladıkları sorunlar aslında birbirine çok benziyor.

Günümüzde büyük şehir merkezleri tarihlerinde hiç olmadıkları kadar çok insanı barındırıyor. İşin kötü tarafı ise bahse konu kırsaldan kente doğru göç hareketinin devam etmesi. Bunun başta gelen sebebi ise eğitim, kültür imkanları vs. gibi nedenlerden daha öte, iş imkanlarının kısıtlı olması. Bu durumun üstesinden gelebilmek için tüm dünyada muhtelif girişimler ile kırsaldaki göreceli küçük şehirlerinde daha atraktif hale getirilmesine çalışılıyor. Bu kapsamda, farklı kurumları ve girişimleri bir araya getirecek sosyal inovasyonlar ihtiyaç ise hiç olmadığı kadar fazla.

Bu yazımda, son zamanların revaçta olan konularından birisi olan “Yeni Ekonomi” kapsamında Cleveland şehrinde uygulanan bir sosyal girişime değineceğim. “Yeni Ekonomi” terimi ile bilindik ekonomik sistemlerin miadını doldurduğu, haddizatında mevcut ekonomik buhranların ve gelir adaletsizliğinin müsebbiplerinden en önemlisinin mevcut ekonomik sistem olduğu varsayımı ile daha insani, çevreci, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir sistemin inşa edilmesi gerektiği vurgulanıyor. “Yeni Ekonomi” teriminin tam olarak neleri kapsadığı ve neleri öngördüğü hususunda henüz bir konsensüs bulunmasa da, birçok gelişmiş ülke “Yeni Ekonomi” adı altında zamanın ihtiyacını karşılayan yeni kurumlar, işbirlikleri ve modeller inşa etmeye çoktan başladılar. Görebildiğimiz kadarıyla geleceği de bu girişimler şekillendirecekler. Biz de İleri Dönüşüm Atölyesi’nde geleceğin iktisadi yapısını şekillendirecek bu örneklere yer verecek ve bu uygulamaları farklı veçhelerden irdelemeye gayret ederek ülkemiz içinde geçerli olabilecek modellerin geliştirilmesi sürecine katkı sağlamaya çalışıyoruz.

Cleveland Modeli, Amerika’da muhtelif şehirlerde de kendine yer bulan ve gelişme aşamasında olan modellerden birisi olarak karşımıza çıkıyor. Model aslında basit bir yapıda ve bazı unsurları ile ülkemizde de uygulanmakta. Fakat bazı yeni elementler eklenerek daha sürdürülebilir bir hale getirilmiş. Cleveland şehrinin son zamanlarda cazibesini kaybetmesi neticesinde göç vermeye başlaması, yeni kurulan işletmelerin sayısının azalması gibi nedenlerle sosyal ve ekonomik olarak girdiği darboğaz, şehirdeki STK’ların ve kamu yöneticilerini bir araya gelerek gittikçe derinleşen bu probleme çözüm aramaya başlamalarına ve neticesinde “Cleveland Modeli” ni geliştirmelerine vesile olmuş.

Modelin temel mantığı şu: Cleveland şehrinde bulunan birçok kurum (şehir üniversitesi ve okullar, belediye, hastahaneler vs.) dışarıdan farklı hizmetler alıyorlar. Buradan yola çıkarak, bu kurumların aldıkları hizmetlerin yerelde üretilmesi ve bu üretimi de %100’üne çalışanların sahip olduğu kooperatif şeklindeki yapıların sağlaması yoluna gidilmiş. Şehirdeki kurumlar, STK’lar ve belediye bir araya gelerek yaptıkları anlaşmaya göre, örnek olarak, şehirdeki kurumların tüketeceği elektriği solar paneller vasıtası ile yerelde üretebilecek büyük ölçekli bir güneş enerjisi şirketi kurulmuş. Şirketin sahipliğini Cleveland şehrinin sakini olup şirkette çalışan kişiler yapıyor, şirket gelirini kendi aralarında paylaşıyorlar. Bu sayede, bir taraftan yeni iş alanları oluşturulup şehirden göç engellendiği gibi, şirket karı direk çalışanlar arasında dağıtılarak gelir adaletsizliği giderildiği gibi şehrin ekonomisine de canlılık sağlanmış oluyor. Diğer taraftan temiz bir enerji kaynağının sisteme kazandırılmış olması da modelin diğer bir artısı. Ayı şekilde bahse konu kurumların satın aldığı gıdaların, sebze ve meyvelerin de Cleveland’da şehir sakinlerinin sahibi oldukları ve çalıştıkları işletmelerde üretilmesine ve kurumların ihtiyaçlarını karşılanmasına çoktan başlanmış.

Model şimdilik ortaya koyduğu başarılar ve farklı alanlarda sunduğu katkılar ile muhtelif şehirlerde uygulanmaya başlanmış.

Bu noktada, ülkemizde özellikle ekonomik olarak gelir kaynakları sınırlı olan kırsal bölgelerde yerleşik şehirlerimiz için de Cleveland Modeli bir örneklik teşkil edebilir. Yozgat, Çorum gibi sosyal ve ekonomik durgunluktan muzdarip şehirlerimiz için Cleveland Modeli bir taraftan yeni iş imkânlarının oluşturulmasına ve ekonomik canlanmaya katkı sunacağı gibi, diğer taraftan şehirde farklı iş kollarının da gelişmesine vesile olabilir.

Modelle ilgili ayrıntılı bilgi ve raporlara şu adresten ulaşılabilir.

sosyalinovasyon

Daha iyi bir gelecek için yeni sosyal pratikler

    Seyithan Ahmet Ateş

    Written by

    Akademisyen — Girişimci #sosyalinovasyon www.gacemer.com / www.gucbende.org / www.sosyal-inovasyon.com

    sosyalinovasyon

    Daha iyi bir gelecek için yeni sosyal pratikler

    Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
    Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
    Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade