Okolofutbola

Moskova, 2016.

Alex kafasına inen darbelerin şiddetini hissediyordu ama bırakmadı. Üzerindeki üçüncü adamın da her iki eliyle kafatasını parçalamaya çalışırcasına indirdiği darbelere direniyordu. Arkadaşlarının ona nefes alması için yer açacaklarını umuyordu; emindi, onun için savaşıyorlardı. Sonunda, adamlardan biri dirseğini Alex’in yüzüne denk getiriyordu. Göz kapakları yumuldu, artık kendini bırakmıştı.

Hayır, Alex sıradan bir bar kavgasına karışmamıştı. Moskova’da bir holigan grubunun üyesi olan 33 yaşındaki adam, yeri ve zamanı önceden planlanmış iki farklı takım taraftarları arasındaki güç gösterisinin bir sahnesiydi sadece. Çünkü Rus ruleti riskliydi ve onlar bundan keyif alıyorlardı.

İsmini, gittiği her yerde kavga ve olay çıkaran İrlandalı bir aileden alan holigan olgusu, her ne kadar Demir Leydi ’den beri oldukça azalsa da İngiliz taraftarların üzerine yapışmış durumda. Fakat İngiliz taraftarlar, 2016 yılında Fransa’nın Marsilya şehrinde yaşanan kaosun sadece bir tarafıydı. Rusya’da ise holiganizm, içki ya da uyuşturucunun etkisi ile etrafa saldıran, kan döken, zarar veren bir grup ilkellikten çok daha farklı. Dövmeli vücutlar, maskeler, “firm” isimleri İngiliz özentisi olsa da Rusların günümüzde bu işi oldukça ciddiye alıp mesai harcadıklarını söylemek yanlış olmaz. Bunun için de tarih boyunca kendi hatalarını örtüp kendi “öteki”leşen, dünyanın geri kalanının da bunu yaptığını tiksinerek izlediği ve seve seve “öteki”leştirdiği İngilizlerin anlattıklarını dinlemek dışında Rusya’nın politik tarihine bakmak yeterli olacaktır.

Bir dönemin süper gücü SSCB’nin dağılmasının akabinde bir süre yenilmişlik hissi ile hedefsiz kalan gençlere Putin’in verdiği hedefin odağında milliyetçiliğin yanında spor da yer alıyordu. Kendi sporcu kimliğini de ortaya koymaktan her zaman gurur duyan karizmatik lider, milliyetçi ve geleneksel Rus kültürünü esas alan sağlıklı bir nesil yetiştirmenin peşindeydi. Aslında tanıdık bir ideoloji. Tribünlerde Nazi simgeleri görmek ve kendilerini Rus Naziler olarak kabul eden taraftarlarla karşılaşmak oldukça mümkün. Bir CSKA Moskova taraftarı olan 19 yaşındaki Diana Ivanova onlardan biri. Tribünde sergilediği hareketlerden dolayı ömür boyu maçlara girmesi yasaklanan ilk kadın Rus vatandaşı.

Yeşil sahalardaki etki ile Rusya’da holiganizm de son yıllarda değişime uğradı, İngilizliğini tamamıyla üzerinden attı denebilir. Yeni nesilde bira kokan kabadayılık ya da rastgele sallanan yumruklar yok denecek kadar az. Bunun yerine Rus taraftarlar fitness, savaş sanatları gibi konuları takıntı haline getirmiş durumdalar. Kavgalar sırasında alkol ya da madde alımı asla yok. Tüm vakitlerini spor salonlarında hazırlanarak geçiriyorlar. Bu hareketin özel bir ismi de var, hatta filmi de var, “Okolofutbola”. Dünya Kupası’na aylar kala Ruslar fiziksel olarak en formda taraftarlar konumundalar. Fransa’da yaşanan olaylardan sonra bir emniyet mensubunun bahsettiği gibi, “neredeyse askeri düzeyde” hazırlar.

Holiganizmin sahada oynanan oyunla bir ilgisi yok. Bu kavramın genel itibari ile “oyunla” bir ilgisi yok. Evet, bunlar taraftar grupları; ancak Ultra olmak ile holigan olmak farklı kimlikler. Holiganizmde rakibe zarar vermek en büyük haz kaynağı; takımın ya da oyunun önünde geliyor. Ruslar bunu devlet otoritelerinin de teşviki ile bir adım öteye taşımış durumdalar; bir spor gibi görüyorlar. Bir sonraki Dünya Kupası’nda sadece futbolcuların değil taraftar gruplarının da yer aldığı yumruklarla oynanan maçların olmasını önerenler de aynı devlet otoriteleri. Bu kültürün bir işleyişi var. Rus holiganlar, yeri ve zamanı önceden belirlenmiş kavgalarını genellikle şehirden ve kalabalıktan uzak kırsal alanlarda yapıyorlar. Çaylaklar bu kültüre 7’ye 7 sayılarla dahil olmaya başlarken, bu rakam daha sonra 15 ya da 20 kişilik gruplara çıkabiliyor. Elit kavgalar 80 kişilik gruplardan oluşurken beyin sarsıntıları, kırık bacaklar, incinmiş bilekler, çatlamış kafa tasları gibi sonuçlar oldukça muhtemel. Doğada bir alfanın kendi bölgesini belirlemesini andıran bir kavga. Hangi takım taraftarının daha güçlü olduğunu ve daha iyi hazırlandığı göstermek için bir şov. Kurallar basit: silah yok, kesici-delici alet yok, sadece yumruklar. Sivillere zarar vermek de yok; bir holigan sadece yere düşüp tekrar ayağa kalkamayana kadar bir holigan ile dövüşebiliyor ancak.

Devlet başkanı Putin de zaman zaman bu hareketi desteklediğini açıkça belli ediyor. Ülkede bilinen holiganlardan bir tanesi Fransa’daki olaylar için “organize olamamış, kendini kanıtlamaya çalışan yeni yetmelerin işi” dese de Putin’in “200 Rus, birkaç bin İngiliz’i nasıl alt etti” tweeti, istediği sonuçları almaktan kaynaklı keyfi kanıtlar nitelikteydi. Ülkenin spor alt yapısını yeniden inşa ettikten sonra lokomotif takımları diyebileceğimiz CSKA Moskova, Zenit St. Petersburg, Spartak Moskova gibi takımların endüstriyel futbola ayak uydurabilmesi için zengin sponsorlar ile yıldız futbolcu ve teknik adamları ülkeye getirmek de bu planlamanın bir parçası idi. 2005 ve 2008’de UEFA Kupası’nın Rusya’ya gelmesinin ardından bu sistemin en büyük başarısı 2018 Dünya Kupası için “ev sahibi” unvanını almak oldu. Şimdi ise aynı futbol festivaline İngilizlerin de bilet almasından sonra güvenlik endişeleri dünya futbol gündemini son zamanlarda fazlaca meşgul ediyor. İngiliz basınının sürekli dile getirdiği endişelere karşılık Rus yetkililerin sürekli telkin edici açıklamalarının ve verdikleri güvencelerin yanında holigan guruplarının da “eşi benzeri görülmemiş derecede sakin ve Fransa’daki görüntülerden çok uzak” olacağını söylediği turnuva için sahanın dışını da en az içi kadar hepimiz merak ediyoruz.

Ve benim aklıma Alex geliyor. Ve Rus ruleti. Temenni değil, tespit.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.