­čśĘ ─░nternet ger├žekten elden mi gidiyor? Nedir bu net neutrality?

Bir s├╝redir ortal─▒─č─▒ kar─▒┼čt─▒ran, ├╝nl├╝ ├╝ns├╝z herkesin hakk─▒nda ba─č─▒r─▒p ├ža─č─▒rd─▒─č─▒ net neutrality konusunu k─▒saca ele al─▒yoruz ve ne oldu─čunu anl─▒yoruz.

Mert Erbil
Dec 22, 2017 ┬Ě 3 min read
Ortal─▒─č─▒ bu kadar yang─▒n yerine ├ževirmeye gerek var m─▒ym─▒┼č, buyrun bakal─▒m (foto:Unsplash)

-Yeni mi akl─▒na geldi bunu yazmak?

Epeydir yazmak istedi─čim, fakat ne incelemeye ne de kurcalamaya f─▒rsat bulamad─▒─č─▒m Net Neutrality konusu, ben ÔÇťyazd─▒m, yazaca─č─▒mÔÇŁ derken ABDÔÇÖdeki Federal Communications CommisionÔÇÖdan (FCC) ge├žti bile. Eh, daha fazla gecikmeden atlayal─▒m hemen k─▒saca.

-Tamam bahaneye gerek yok, mevzuya gelelim.

├ľncelikle, Net Neutrality dedi─čimiz ┼čey internetin ba─č─▒ms─▒z ve e┼čit kalmas─▒n─▒ anlatan bir terim. FCCÔÇÖden ge├žen konu ise ┼ču: Art─▒k internet servis sa─člay─▒c─▒lar─▒, sa─člad─▒klar─▒ ba─člant─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla iletilen datan─▒n i├žinde hangi paketlerin gidece─čini, hangilerinin gitmeyece─čini, ya da hangilerinin ├Âncelikli olaca─č─▒n─▒n karar─▒n─▒ verebilecek. Bir ba┼čka deyi┼čle, art─▒k servis sa─člay─▒c─▒lar son kullan─▒c─▒ya hangi hizmetin ula┼čt─▒r─▒l─▒p ula┼čt─▒r─▒lmayaca─č─▒n─▒n karar─▒n─▒ verebilecek yetkiyi kazand─▒.

Yani daha ├Ânceden tamam─▒yla e┼čit bir ┼čekilde, kullan─▒c─▒n─▒n ├Âzg├╝r iradesinin elinde olan bir imkan, art─▒k ┼čirket reg├╝lasyonlar─▒ ve uygulamalar─▒ taraf─▒ndan y├Ânetilecek.

-Peki bu bilgi g├╝nl├╝k hayatta ne i┼čimize yarayacak?

ABDÔÇÖde internet servis sa─člay─▒c─▒lar─▒n keyfine kalacak t├╝m internet kullan─▒m─▒. ├ľrne─čin, Verizon firmas─▒ paketlerini yeniden yap─▒land─▒rarak Netflix ├Âzel paketi satacak ve bunun d─▒┼č─▒nda kalan Youtube ya da Twitch gibi streaming servislerinin veri paketlerinin ge├ži┼čine izin vermeyebilecek.

­čîŹ Konunun dramatikli─čini bence bu g├Ârsel ├žok g├╝zel anlat─▒yor. (foto: Quartz Media)

─░lk bak─▒┼čta belirli ama├ž i├žin internet kullananlar ad─▒na ucuz se├ženekler i├žerebilmesiyle gayet makul g├Âr├╝nebiliyor. Fakat daha ├Ânceden eri┼čmekte ├Âzg├╝r oldu─čumuz ÔÇťt├╝m interneteÔÇŁ eri┼čebilmek i├žin belki de en pahal─▒ paketin sat─▒n al─▒nmas─▒ gerekecek. T─▒pk─▒ zaman─▒nda ├Ânce kablo TV, sonra da uydu yay─▒nlar─▒nda oldu─ču gibi. DigiturkÔÇÖte t├╝m yay─▒nlar─▒ izleyebilmek i├žin en b├╝y├╝k paketi almam─▒z gerekti─čini biliyoruz, ayn─▒s─▒n─▒n internet i├žin ge├žerli oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝n.

-Kimse sesini ├ž─▒karmad─▒ m─▒ peki bu duruma?

Konudan bahseden t├╝m fig├╝rler ve kanaat ├Ânderleri, bu konuya ÔÇťinterneti kurtar─▒nÔÇŁ alt metniyle bak─▒yor. Yabanc─▒ bir├žok yay─▒nc─▒ (hem bireysel yay─▒nc─▒lar, hem de Netflix, Facebook ve Amazon gibi devler) da ayn─▒ ┼čekilde s─▒k s─▒k ├ža─čr─▒da bulundu, fakat yasan─▒n ge├žmesine engel olamad─▒lar. Bu yasa her ne kadar teorik olarak devlere yarayabilecek bile olsa, giri┼čimlerin ve internetin geli┼čip bir yerlere gelebilmesi i├žin internetin herkes i├žin ├Âzg├╝r olmas─▒ bence de ┼čart. Aksi takdirde durumun, benim de ErasmusÔÇÖtayken sinir oldu─čum Portekiz ├Ârne─čine d├Ânmesi an meselesi.

­čĺÁ ├ťlkemizdeki ÔÇťnet neutralityÔÇŁ reg├╝lasyonlar─▒n─▒n ne seviyede oldu─čunu a├ž─▒k├žas─▒ bilmiyorum. ┼×imdilik takip edebildi─čim kadar─▒yla mobil internet servis sa─člay─▒c─▒lar─▒n─▒n belli ba┼čl─▒ kendi geli┼čtirdikleri ve ├╝├ž├╝nc├╝ parti uygulamalar i├žin ÔÇťkotadan d├╝┼čmemeÔÇŁ gibi uygulamalar yapabilmesi, en az─▒ndan ekstra ├╝cret yans─▒tmadan bedava ┼čekilde paketleri katabilmeleri ad─▒na bir engel olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. Fakat bizde de durumun ABDÔÇÖyi takip etmesi ve sa├žma sapan paketlerle kar┼č─▒la┼čmam─▒z an meselesi olabilir, nihayetinde bir gecede neler de─či┼čmiyor. Adil kullan─▒m kotas─▒ ├Ârne─čini unutmayal─▒m.


Bu yaz─▒, ilk ├Ânce www.hypeoldu.com adresinde ve Hype Oldu b├╝lteninde yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. E─čer bu ve benzeri yaz─▒lar─▒n her ├žar┼čamba e-postan─▒za gelmesini isterseniz a┼ča─č─▒dan buyrun:

Sizi de bekleriz efendim ­čĄŚ

T├╝rk├že Yay─▒n Sosyal Medya Hesaplar─▒

Facebook: https://www.facebook.com/mediumturkiye

Twitter: https://twitter.com/mediumturkiye

T├╝rk├že Yay─▒n

D├╝┼č├╝nce ve fikir h├╝rd├╝r. 'T├╝rk├že Yay─▒n' her d├╝┼č├╝nce ve fikri duyurmay─▒ ama├žlayan ├Âzg├╝r blog platformudur.

Mert Erbil

Written by

product manager in peter parker life, your friendly neighborhood internet & digital media lover during superhero hours (www.merterbil.com for personal info)

T├╝rk├že Yay─▒n

D├╝┼č├╝nce ve fikir h├╝rd├╝r. 'T├╝rk├že Yay─▒n' her d├╝┼č├╝nce ve fikri duyurmay─▒ ama├žlayan ├Âzg├╝r blog platformudur.

More From Medium

More on T├╝rk├že from T├╝rk├že Yay─▒n

More on T├╝rk├že from T├╝rk├že Yay─▒n

├ťtopik Tiyatro

More on T├╝rk├že from T├╝rk├že Yay─▒n

More on T├╝rk├že from T├╝rk├že Yay─▒n

More on T├╝rk├že from T├╝rk├že Yay─▒n

Duvarlar─▒n Dili

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and weÔÇÖll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium ÔÇö and support writers while youÔÇÖre at it. Just $5/month. Upgrade