Op donderdagmiddag haal ik Karin* op bij de balie van het Stadsdeelkantoor. Dat kent ze goed, dus ze zal hier wel regelmatig moeten zijn voor overleg. Dat is een fijne constatering; dat een medewerker van een welzijnsinstelling de weg weet in ons stadsdeel!

Karin is werkzaam bij Dynamo; een van de twee bekende welzijnsinstellingen in Stadsdeel Oost. Ze biedt administratieve hulp aan mensen, met name ouderen, die daar zelf niet goed (meer) toe in staat zijn. Ze helpt bewoners persoonlijk, maar heeft ook iedere week een inloopuur; mensen kunnen daar gewoon binnenwandelen met hun vragen.

Hoe bereiken jullie de mensen?

“Ons belangrijkste ‘gereedschap’ zijn de preventieve huisbezoeken. Voorafgaand daaraan gaat eens in de 1 à 2 jaar een brief de deur uit naar alle ouderen. De brief is een uitnodiging tot contact. Er wordt in gevraagd of de bewoners vragen hebben over de zorg, en of ze het fijn zouden vinden als er eens iemand langs zou komen om de situatie te bespreken.Vaak komt er een nee op de brief, en even zo vaak is de uitleg dan: niet nodig.”

Dat is een belangrijk eerste verhaal van Karin als het gaat om de ouderen te bereiken: “Je moet heel erg veel moeite doen om iemand uit zijn of haar situatie te halen. Het is gemakkelijk om te zeggen, wat tegenwoordig vaker gebeurt, we schaken er vrijwilligers voor in.” Maar Karin heeft daar zo haar bedenkingen bij; er is soms echt specialistische zorg nodig, ook in situaties waarbij dat op het eerste gezicht niet zo lijkt.

Haar eigen werkzaamheden voor administratieve ondersteuning zijn daar ook een voorbeeld van: Hoe betrouwbaar is het om de financiën van iemand “zomaar aan iemand” over te laten? “Er zijn hier zoveel voorbeelden geweest van mensen die op een of andere manier belazerd zijn. De bekende truc van de bezorger met de pakketjes aan de deur, die dan pinpas en pincode aftroggelen. Er was eens een thuishulpverpleegkundige die de betreffende oudere man iedere week vroeg extra geld te pinnen waarvan hij nooit iets terug zag. Vraag maar aan de buurtregisseur, die kan je zo nog talloze voorbeelden geven”

Als ik vraag naar de toekomst van deze ontwikkelingen is dat dan ook het eerste wat Karin aangeeft: De prijs die betaald gaat worden is de veiligheid die in het geding komt van mensen die langer thuis blijven wonen. Het gaat nu ook om licht-dementerenden die thuis blijven wonen. Wie is uiteindelijk verantwoordelijk voor hun situatie? “Bij ons worden vrijwilligers nog gescreend en moeten ze een VOG inleveren (verklaring omtrent goed gedrag — red.). Dat betekent enige vorm van controle en coördinatie. Maar als er gewoon mensen uit de buurt aan de slag gaan met taken, wie is dan nog verantwoordelijk, wie weet dan nog wat er met iemand gebeurt?”.

Er is nu al veel veranderd als je naar de voorzieningen kijkt voor ouderen. Vroeger was er een busje dat gebruikt werd om mensen naar bijvoorbeeld dagopvang te brengen. Nu geldt dat alleen nog voor activiteitencentrum Amsterdam; voor de rest moeten iedereen op eigen gelegenheid naar een locatie.”

Vrijwilligers van het Britse Rode Kruis in 1966
(foto: CC BY British Red Cross op Flickr)

Het inzetten van vrijwilligers is een precair punt. Dé vrijwilliger bestaat bijvoorbeeld ook niet, er zijn allerlei verschillende soorten vrijwilligers en die zijn ook nodig. Het kan niet altijd even vrijblijvend zijn. Karin noemt opnieuw het voorbeeld van licht-dementerenden: een groep mensen die in de toekomst eveneens langer thuis zal blijven wonen, als het aan de overheid ligt. Die mensen hebben baat bij regelmaat, een bezoekje één keer per week, maar steeds op een andere dag werkt dus juist niet. Ook het vertrouwen in hun omgeving is van enorm belang. “Eén keer iemand treffen die het niet goed met ze voor heeft en ze accepteren nooit meer hulp”.

Mantelzorg

“De mantelzorgers van tegenwoordig, die zijn ook nog eens overbelast. In het zwaarste geval hebben deze mensen ook nog eigen kinderen en eigen ouders om voor te zorgen, moeten ze zelf tot hun 67e werken en dan zouden ze daarnaast ook nog vrijwilligerswerk moeten doen? Dat vraagt nogal wat.”

“En de professionals? Een gemiddelde medewerker die met dementerenden werkt heeft een caseload van 150 cliënten. Hoe is dat te doen? Je kunt niet bij al die mensen thuis komen!”

“Onze belangrijkste manier om mensen te bereiken die we nu niet goed in het vizier hebben zijn toch de brieven — en als mensen zelf vragen om mogelijkheden voor woningaanpassingen, dan moeten wij dat als organisatie officieel vaststellen in de huizen, dat dat nodig is. Daarmee komen we meteen binnen en kunnen we ook andere dingen vaststellen.”

*De naam Karin is gefingeerd i.v.m. privacy

Eigen vragen en reflecties:

  • De eerste brieven aan bewoners worden vaak niet of met een nee beantwoord. Het zou interessant zijn eens te bekijken welke redenen daarvoor zijn. En welke mensen antwoorden wél positief? Kunnen we daar iets mee?
  • Vrijwilligers vs. veiligheid is een heikel thema. Iedereen die wat wil doen moet dat inderdaad laagdrempelig kunnen, dat wordt ook aangemoedigd. Maar verantwoordelijkheid en veiligheid is daarbij wel een issue. Wie is verantwoordelijk als er iets gebeurt met een vrijwilliger of cliënt? En op welke manier kun je controleren, zonder dat vrijwilligers energie verliezen door formulieren en eisen etcetera?
  • Wat vraag je van vrijwilligers? Iedere week op de koffie lijkt laagdrempelig en makkelijk te doen, zeker als je zelf kunt bepalen wanneer je precies gaat. Maar hoe werkt het in gevallen waarbij dat geen goed idee is, zoveel onregelmatigheid? Welke eisen stel je daarom aan welke vrijwilligers?

Team Amsteldorp

Kennisland en de gemeente Amsterdam zoeken naar verhalen van bewoners van de buurt. Hoe is het om in Amsteldorp te wonen? Is het een wijk waar je zelfstandig woont, of een buurt waar je samenleeft? En wat houdt zelfstandig in? Volg ons hier!

    thijs van exel

    Written by

    works at kennisland. brings people together in teams around complex social issues. loves to see ideas come to life and enjoys the pains that go with that.

    Team Amsteldorp

    Kennisland en de gemeente Amsterdam zoeken naar verhalen van bewoners van de buurt. Hoe is het om in Amsteldorp te wonen? Is het een wijk waar je zelfstandig woont, of een buurt waar je samenleeft? En wat houdt zelfstandig in? Volg ons hier!

    Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
    Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
    Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade