Pre-crime

กะว่าจะทำ podcast แต่ก็นึกไม่ออกว่าจะเริ่มที่เรื่องอะไรดี… ตอนแรกคิดว่าถ้าไม่มีเนื้อหาเริ่มต้นก็จะใช้บทความที่เคยเขียนในอดีตจำนวนหนึ่งมาเป็นตัวตั้งต้น และพยายามตอบคำถามว่าจากวันที่เขียนมาถึงวันนี้ อะไรที่เปลี่ยนไปบ้าง แต่วันสองวันนี้เดิน ๆ ก็นึกถึงประเด็นที่จั่วหัวนี้ได้ ก็เลยจะเขียนและค้นคว้าเก็บประเด็นทั่ว ๆ ไปไว้ก่อน ก่อนที่จะได้รวบรวมเอามาทำเป็น podcast อีกที

ตอนนี้ขอเป็นตอนเกริ่นประเด็นก่อนนะครับ…

Pre-crime เป็นคำที่นักเขียนนิยายวิทยาศาสตร์ Philip K. Dick สร้างขึ้นเพื่อเรียกอาชญากรรมที่ยังไม่เกิดขึ้น ในนิยายเรื่อง The Minority Report (สร้างเป็นภาพยนตร์นำแสดงโดย Tom Cruise) เขาเล่าถึงหน่วยงานที่ใช้มนุษย์พิเศษที่มี precog (ญาณที่มองเห็นล่วงหน้า) เพื่อระบุถึงผู้ที่จะก่ออาชญากรรมในอนาคตทำให้สามารถจัดการป้องกันได้

แนวคิดนี้ปรากฏขึ้นมากทั้งในนิยายและการ์ตูนสมัยใหม่ เช่นในการตูนเรื่อง Bleach ก็มีการเล่าถึงที่คุมขังลับที่ใช้กักขังคนที่ถูกพิจารณาว่ามีความเสี่ยงที่จะก่อเหตุร้ายได้

แต่สิ่งที่มาพร้อมกับการระบุ pre-crime ก็คือความกระอักกระอ่วนต่อวิธีการที่จะจัดการกับผู้ที่ถูกระบุว่าจะก่ออาชญากรรม เพราะว่านี่คือความผิดจากสิ่งที่ยังไม่ได้เกิดขึ้น

การระบุ pre-crime โดยใช้ precog นี้ดูเหมือนว่าจะเป็นได้แค่ในนิยายเท่านั้น แต่ในยุคของข้อมูลและพลังของการทำนายจากข้อมูล ความสามารถที่จะทำนายเรื่องดังกล่าวอาจจะไม่ไกลเกินเอื้อม ขนาดว่าหลาย ๆ คน (รวมทั้งผมด้วย) เชื่อว่าน่าจะมีการใช้งานบ้างแล้วในหลาย ๆ กรณี

ใน podcast On the Media มีการพูดถึงความเป็นไปได้ในการใช้ algorithm ในการตรวจจับผู้ก่อการร้าย โดยพิจารณาจากความสนใจ ข้อความที่ใช้พูดคุย และข้อมูลประกอบอื่น ๆ ใน podcast นั้น แม้สรุปว่าแนวทางดังกล่าวนั้นน่าจะล้มเหลวด้วยเหตุผลต่าง ๆ แต่ก็ยอมรับว่านี่เป็นสิ่งที่อาจจะเกิดขึ้นได้ (หรือไม่ก็เกิดขึ้นแล้วโดยที่เราไม่รู้)

อย่างไรก็ตามการใช้ algorithm ในการทำนายอะไรที่เกี่ยวกับโอกาสการก่ออาชญากรรมในอนาคตนั้น ไม่ได้เป็นสิ่งที่สร้างความกระอักกระอ่วนเสมอไป

ใน TED Talk เรื่อง Why smart statistics are the key to fighting crime Anne Milgram ได้เล่าถึงการพยายามนำข้อมูลมาใช้ประกอบการตัดสินใจของผู้พิพากษาในการอนุญาตให้มีการประกันตัวหรือปล่อยตัว ระบบที่มีการพัฒนาขึ้นจะให้คะแนนกับผู้ที่กำลังถูกพิจารณาว่ามีค่าความเสี่ยงที่จะก่อเหตุมากน้อยเท่าใด ในส่วนความเห็นของการบรรยายดังกล่าวเต็มไปด้วยคนที่เห็นด้วยกับแนวทางนี้

แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าระบบดังกล่าวตัดสินคนด้วยโทษ pre-crime ไม่มากก็น้อย

ในปัจจุบันเรายกภาระการตัดสินใจเรื่องที่ตรงไปตรงมาให้กับ algorithm ที่ทำงานบนคอมพิวเตอร์ เช่นการควบคุมระบบต่าง ๆ แบบอัตโนมัติ แต่สังคมในอนาคตอันใกล้นี้จะมีการใช้ algorithm ในการตัดสินใจในเรื่องต่าง ๆ ในขอบเขตที่กว้างขึ้นอย่างมากมาย นอกจากนี้ในหลาย ๆ เรื่อง algorithm จะตัดสินใจโดยใช้เงื่อนไขที่คอมพิวเตอร์เรียนรู้เองจากข้อมูลที่เราป้อนให้กับระบบ ซึ่งอาจจะเป็นผลสรุปที่คนพัฒนาระบบเองนั้นไม่เข้าใจเหตุผลเลยด้วยซ้ำ

คำถามก็คือ เราควรจะมีขอบเขตเกี่ยวกับการใช้ algorithm ในการตัดสินใจเรื่องเหล่านี้อย่างไรบ้าง

คำตอบของคำถามนี้จะเกี่ยวข้องกับประเด็นด้านสิทธิและเสรีภาพอื่น ๆ ด้วย เช่น เราจะยอมให้มีการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลของใครสักคนหรือไม่ ถ้า algorithm ทำนายว่าคนคนนั้นมีโอกาสที่จะวางแผนก่อวินาศกรรมอยู่

ขออนุญาตไปค้นคว้าเพิ่มเติมก่อน… ว่ามีใครวิเคราะห์ประเด็นเหล่านี้ไว้อย่างไรบ้างครับ

อ่านเพิ่มเติม