បទវិភាគ៖ ភូមា​និង​កម្ពុជា​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​នៅ​រដូវ​វស្សា​ក្រោម​កំដៅ​ហិង្សា​នយោបាយ​ដូច​គ្នា

នៅ​ក្នុង​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​មាន ១០​ប្រទេស។ ប្រទេស​ទាំង​១០ នេះ​មាន​របប​នយោបាយ​ខុស​គ្នា និង​ខ្លះ​ទៀត​ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា។

សម្រាប់​ប្រទេស​វៀតណាម និង​ឡាវ ប្រកាន់​របប​កុម្មុយនីស្ត តែ​ប្រកាន់​របប​ទីផ្សារ​សេរី។ ក្រៅពី​នេះ ប្រទេស​ប្រ៊ុយណេ នៅតែ​ប្រកាន់​របប​រាជាធិបតេយ្យ​ពាក់កណ្ដាល​បុរាណ​នៅឡើយ។ ចំណែក​ប្រទេស​៧ ទៀត ប្រកាន់​របប​សេរី​ពហុបក្ស គឺ​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ។

ជា​ការ​កត់សម្គាល់ ប្រទេស​ភូមា​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​របប​សឹក​ដែល​បាន​ប្លន់​អំណាច​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ប្រជាធិបតេយ្យ បាន​ប្រកាស​បោះឆ្នោត​ថ្នាក់​ជាតិ ឬ​បោះឆ្នោត​សភា និង​ក្រុមប្រឹក្សា​ខេត្ត-ក្រុង​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​នៅ​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២៣។ ប្រសិនបើ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​ការ​គ្រោងទុក គឺ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ចាត់ចែង​ដោយ​របប​សឹក​ជា​លើកដំបូង។

ប្រទេស​នេះ​ធ្លាប់​បោះឆ្នោត​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ពហុបក្ស​ពីរ​លើក​មក​ហើយ ប៉ុន្តែ​ការ​បោះឆ្នោត​នោះ​ពុំ​បាន​ធ្វើឡើង​នៅ​រដូវវស្សា​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ជោគជាំ និង​ទឹកជំនន់​នោះ​ទេ គឺ​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ដើម​ខែ​វិច្ឆិកា។

ការ​បោះឆ្នោត​ទាំង​ពីរ​លើក គឺ​លើក​ទី​១ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ និង​លើក​ទី​២ ឆ្នាំ​២០២០។ ជ័យជម្នះ​បាន​ទៅ​លើ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដឹកនាំ​ដោយ​អ្នកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី តែ​ជ័យជម្នះ​លើក​ទី​២ ត្រូវ​បាន​ពួក​យោធា​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ប្លន់​អំណាច​នៅ​ថ្ងៃទី​១ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០២១ ដោយ​ចាប់​ខ្លួន​អ្នកស្រី ស៊ូជី ប្រធានាធិបតី មីន វីយីន និង​អ្នក​តំណាងរាស្ត្រ​ជាប់​ឆ្នោត​របស់​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជាច្រើន​រយ​នាក់។

ក្រោយពី​ប្លន់​អំណាច របប​សឹក​ភូមា​រង​ការ​ថ្កោលទោស​ជា​ខ្លាំង​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ រួម​ទាំង​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​សមាគម​អាស៊ាន ហើយ​សូម្បី​អាសនៈ​តំណាង​របស់​របប​សឹក​នេះ​ក៏​ពុំ​មាន​នៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ផង​ដែរ។

តើ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​មាន​តម្លៃ​អ្វី​សម្រាប់​របប​សឹក?

គណៈកម្មការ​បោះឆ្នោត​ដែល​របប​សឹក​បង្កើត​ឡើង បាន​ប្រកាស​ថា ការ​បោះឆ្នោត​នេះ គឺជា​ប្រព័ន្ធ​បោះឆ្នោត PR។ ប្រព័ន្ធ​នេះ​ជា​ការ​បោះឆ្នោត​សមាមាត្រ មាន​ន័យ​ថា មិន​មែន​ជា​ការ​បោះឆ្នោត​បែប​ប្រជាមតិ​នោះ​ទេ។

Khin Maung Oo គឺជា​អ្នក​នាំពាក្យ​របស់​ស្ថាប័ន​បោះឆ្នោត​ភូមា​នៃ​របប​សឹក បាន​ថ្លែង​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​កាលពី​ថ្ងៃទី​១៦ មិថុនា ថា មុន​នឹង​សម្រេច​ធ្វើការ​បោះឆ្នោត​នេះ គឺ​ស្ថាប័ន​របស់​លោក​បាន​ជួប​ប្រជុំ​ជាមួយ​បក្ស​នយោបាយ​យ៉ាងតិច ៤​លើក​មក​ហើយ ទើប​ឈាន​ដល់​ការ​ប្រកាស​ពេលវេលា​ត្រូវ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២៣។

តាម Khin Maung Oo អាច​មាន​បក្ស​នយោបាយ​ដល់​ទៅ​ជាង ៩០​គណបក្ស​ដែល​បាន​ចុះបញ្ជី​ដើម្បី​ចូលរួម​បោះឆ្នោត ហើយ​បក្ស​ចំនួន​៨៥ បាន​ចុះបញ្ជី​រួចហើយ។ ចំណែក ៨​គណបក្ស​ទៀត​មាន​ទាំង​គណបក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ កំពុង​ត្រួតពិនិត្យ​ឯកសារ​របស់​បក្ស​នេះ។ នេះ​បើ​យោង​តាម​សារព័ត៌មាន​ភូមា Mizzima។

អ្នក​នាំពាក្យ​របស់​ស្ថាប័ន​បោះឆ្នោត​ភូមា​នៃ​របប​សឹក បាន​អះអាង​ថា ការ​បោះឆ្នោត​នឹង​ធានា​ការ​ស្ដារ​ឡើងវិញ​នូវ​រដ្ឋាភិបាល​ស៊ីវិល តែ​លោក​ព្រមាន​ថា នឹង​មិន​រង់ចាំ​ការ​ដោះស្រាយ​នយោបាយ​ជាមួយ​អ្នកស្រី ស៊ូជី នោះ​ទេ ព្រោះ​អ្នកស្រី​កំពុង​ជាប់​រឿង​ក្ដី​នៅ​តុលាការ។

ទោះជា​បែប​នេះ​ក្តី ពុំ​មាន​ការ​ឆ្លើយតប​ជា​ផ្លូវការ​ពី​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ជាតិ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​ប្រឆាំង​របប​សឹក ថា​តើ​ពួកគេ​គាំទ្រ​ការ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​របស់​ស្ថាប័ន​មួយ​ដែល​ក្រោម​អំណាច​បញ្ជា​របស់​របប​សឹក​ដែរ​ឬ​យ៉ាង​ណា។

ប៉ុន្តែ Khine Thuka អ្នក​នាំពាក្យ​សម្រាប់​កងទ័ព​ឯករាជ្យ Arakan បាន​ថ្លែង​ថា វា​គ្មាន​ន័យ​អ្វី​ទេ​ចំពោះ​ការ​បោះឆ្នោត​ដែល​របប​សឹក​ភូមា​រៀបចំ​ឡើង​អំឡុង​ប្រទេស​នៅ​បន្ត​បែកបាក់​ជាតិ និង​ហិង្សា​នយោបាយ​នៅ​ពាសពេញ​ប្រទេស។

ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​យល់​ឃើញ​ថា របប​សឹក​ភូមា​កំពុង​លេង​ល្បែង​នយោបាយ​ជាមួយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ព្រោះ​ថា​ការ​បោះឆ្នោត​នោះ​នឹង​ធ្វើឡើង​នៅ​ទី​ងងឹត គឺ​ពុំ​មាន​តម្លាភាព ពុំ​មាន​ការ​បើកចំហ​នយោបាយ​នោះ​ទេ។ មាន​ន័យ​ថា សន្លឹកឆ្នោត​រៀបចំ​ហើយ​ស្រេច ថា​តើ​បក្ស​ណា​ត្រូវ​បាន​អាសនៈ ហើយ​បក្ស​ណា​ត្រូវ​ឈ្នះ​ឆ្នោត។

ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​របប​សឹក​ភូមា​សម្រេច​បោះឆ្នោត​នៅ​ខែ​សីហា ដែល​ជា​រដូវ​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង?

ជា​ការ​កត់សម្គាល់ ប្រទេស​ដែល​ច្រើន​តែ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​បែប​បុគ្គល​និយម ឬ​ផ្ដាច់ការ ទោះបីជា​ប្រទេស​នោះ​ប្រកាន់​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស​ក៏ដោយ តែ​ប្រទេស​នោះ​ច្រើន​តែ​អនុវត្ត​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​រដូវវស្សា​នៅ​ពេល​ដែល​ប្រជាកសិករ​កំពុង​សម្រុក​ដក​ស្ទូង​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ។

រដូវវស្សា​ជា​រដូវ​ភ្លៀង ជាពិសេស​គឺ​ដូចជា​ខែ​មិថុនា ខែ​កក្កដា ខែ​សីហា ខែ​កញ្ញា សុទ្ធតែ​ជា​រដូវ​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ជោគជាំ ហើយ​មាន​ទឹកជំនន់​ជន់​លិច និង​ព្យុះ​ទៀត​ផង។ ក្រុម​អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ចការ​បោះឆ្នោត​សកល​មើល​ឃើញ​ថា ការ​ដែល​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៅ​រដូវវស្សា គឺជា​ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជាជន​លំបាក​ជា​ខ្លាំង បើ​ថ្ងៃ​នោះ​ចំ​ថ្ងៃ​ភ្លៀង​ខ្លាំង និង​មាន​ទឹកជំនន់​ទៀត​នោះ គឺ​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត​ជាច្រើន​នៅ​តំបន់​ជន់​លិច​ត្រូវ​បិទ​ទ្វារ គឺ​គេ​ពុំ​អាច​បោះឆ្នោត​នៅ​លើ​ទឹក​បាន​ទេ។

ម្យ៉ាង​ទៀត អ្នក​សង្កេតការណ៍​មើល​ឃើញ​ថា បើ​ស្ថាប័ន​បោះឆ្នោត​នោះ​នៅ​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​របស់​បក្ស​កាន់​អំណាច គឺ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​រដូវវស្សា​នេះ​វា​ដូចជា​ការ​បោះឆ្នោត​ក្នុង​ទី​ងងឹត​យ៉ាង​ដូច្នេះ ព្រោះ​ប្រជាជន​ចេញ​ទៅ​បោះឆ្នោត​ក៏​អាច​មាន​ចំនួន​តិច ប្រសិនបើ​ពួកគេ​មិន​ប្រាកដ​ប្រជា​ក្នុង​ការ​ទៅ​បោះឆ្នោត​ដើម្បី​ឱ្យ​បក្ស​ណា​មួយ​នោះ។

មួយ​វិញ​ទៀត ភាព​ងងឹត​វា​អាច​កើតមាន គឺ​ការ​បន្លំ​សន្លឹកឆ្នោត​នៅ​ពេល​នោះ ព្រោះ​ការ​ដឹក​ហិប​ឆ្នោត​មាន​ផលវិបាក​ចំពោះ​អ្នក​សង្កេតការណ៍​របស់​គណបក្ស​នយោបាយ និង​សង្កេតការណ៍​ជាតិ ឬ​អន្តរជាតិ។

ទីបំផុត បើ​ស្ថាប័ន​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​នោះ​នៅ​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​របស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច គឺ​មាន​តែ​ជួយ​បំពេញ​បន្ថែម​ទៅ​ឱ្យ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​តែប៉ុណ្ណោះ។

ករណី​នេះ គេ​សង្កេត​ឃើញ​មាន​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​ដែល​ឆ្លងកាត់​ការ​បោះឆ្នោត​ច្រើន​អាណត្តិ​មក​នេះ គឺ​ទាំង​ការ​បោះឆ្នោត​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ-សង្កាត់​កន្លងទៅ​ថ្មីៗ​នេះ និង​ការ​បោះឆ្នោត​សភា គឺ​សុទ្ធតែ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៅ​រដូវវស្សា​ដែល​ភ្លៀង​កំពុង​ធ្លាក់​ជោគជាំ។

ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ភូមា ខែ​សីហា និង​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០២៣ ដែល​ខុស​គ្នា​តែ​ប៉ុន្មាន​សប្ដាហ៍​ប៉ុណ្ណោះ គឺ​សុទ្ធតែ​ត្រូវ​បាន​អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ចការ​បោះឆ្នោត​មើល​ឃើញ​ថា ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​លំបាក​ដល់​ប្រជាជន​ដែល​ចេញ​ទៅ​បោះឆ្នោត បើ​ថ្ងៃ​នោះ​មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង មាន​ព្យុះ មាន​ទឹកជំនន់។ ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ប្រទេស​ភូមា ឆ្នាំ​ក្រោយ​នេះ ក៏​កើត​ទន្ទឹម​នឹង​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា គឺ​ចំ​ពេល​ដែល​ហិង្សា​នយោបាយ​នៅតែ​ត្រូវ​បាន​មើល​ឃើញ​ថា​កើតមាន​ទៅ​លើ​ក្រុម​គណបក្ស​ប្រឆាំង។

នេះ​បើ​ពុំ​អាច​រក​ដំណោះស្រាយ​ឱ្យ​ទាន់​ពេលវេលា​ទៀត​នោះ បើ​ដូចនេះ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ទំនង​មិន​ទទួល​បាន​ការ​ចូលរួម​សង្កេតការណ៍​ដោយ​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​ដែល​មាន​ឯកទេស​ខាង​កិច្ចការ​បោះឆ្នោត​ត្រឹមត្រូវ និង​ឯករាជ្យ​នោះ​ទេ។ ជា​រួម​ទៅ ការ​បោះឆ្នោត​គេ​ច្រើន​តែ​ធ្វើឡើង​នៅ​រដូវប្រាំង ឬ​ក៏​យ៉ាងហោចណាស់​ដើម​ខែ​រដូវវស្សា​ប៉ុណ្ណោះ។ នេះ​សម្រាប់​ប្រទេស​ដែល​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​តម្លាភាព។

នៅ​រាជាណាចក្រ​ថៃ គេ​បាន​កំណត់​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ខែ​មីនា គឺជា​ចុង​រដូវ​ប្រាំង ដែល​ពុំ​បង្ក​ការ​លំបាក​ដល់​ប្រជាជន​ដោយសារតែ​ទឹក​ភ្លៀង​ជន់​លិច​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត ឬ​រាំងស្ទះ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​ប្រជាជន​នោះ​ទេ។ ប្រទេស​ថៃ នឹង​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​សភា​អាណត្តិ​ថ្មី​នៅ​ថ្ងៃទី​២៤ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០២៣៕

https://www.cambodiadaily.com/2022/06/21/19/34/62958/?feed_id=202

--

--

--

គេហទំព័រផ្លូវការ សារព័ត៌មាន ឌឹ ខែមបូឌា ដេលី ជាភាសាខ្មែរប្រចាំថ្ងៃ

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store
The Cambodia Daily

The Cambodia Daily

All the News Without Fear or Favor

More from Medium

Artist statement… for nyeow

PM(E)SSSY tales

#UnboundKenya: Asante Sana!

Elephant in the room: Should your company take a stance on social or political issues?