เสียงพูดสุดท้าย ‘รงค์ วงษ์สวรรค์

บทสัมภาษณ์ช่วงสุดท้ายของชีวิต ‘รงค์ วงษ์สวรรค์ โดย วรพจน์ พันธุ์พงศ์

ชีวิตอันโลดโผนโจนทะยานชั่วชีวิตของ ‘รงค์ วงษ์สวรรค์มันยาวเกินกว่าจะย่อให้เหลือ 250 กว่าหน้าในหนังสือเล่มนี้ มีอะไรหลายอย่างที่อยากรู้อยากเห็น หลายเรื่องเป็นประวัติศาสตร์ที่ต้องจารึกเอาไว้ อย่างช่วงทำงานสยามรัฐกับ ม.ล. คึกฤทธิ์ ปราโมช ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อในสมัยนั้นน่าสนใจ เคยอ่านเล่มอื่นเช่น ไฉไลเป็นบ้า เล่าถึงชีวิตหลังจากนั้น

จากที่อ่าน ‘รงค์ วงษ์สวรรค์ คือช่างถ่ายรูปฝีมือเยี่ยม น่าเสียายที่คนรู้จักเขาในฐานะนักเขียนมากกว่า แต่เขาเล่าประสบการณ์การสอนเด็กเอาไว้น่าสนใจ

ยี่สิบกว่า ๆ ทำงานได้สักพักเริ่มมีชื่อเสียง นักเรียนถ่ายภาพเทคนิคกรุงเทพ ทุ่งมหาเมฆ รุ่นแรก ๆ เรียนกับเรา ได้ค่าจ้างชั่วโมงละ ๒๐ บาท สอน ๒ — ๓ รุ่น สอนให้เขารักกล้องมากกว่า ชาถ่ายรูปเพียว ๆ เราไม่อยากสอน ชอบสอนการวางมุม การใส่อารมณ์ในภาพ คุณจะถ่ายอะไร

มีถนนอยู่สายหนึ่งตัดเข้ามาในตำบลหนึ่ง จะถ่ายอะไร ถ่ายผู้หญิงหาบน้ำเดินมา ถ่ายคนขับรถ หรือถ่ายหลุมบ่อ ตะเข็บถนนแตกเพราะการคดโกง บางคนไม่รู้จะถ่ายอะไร เราอำมันว่ามึงไปลงนรกเถอะ จะมาเรียนถ่ายรูปทำไม อุตส่าห์ให้โจทย์ขนาดนี้

เหมือนอาจารย์ศิลป์ พีระศรี ด่าลูกศิษย์ว่าถ้าไม่รู้จักคิด คุณไปรับจ้างทาสีเถอะ อย่ามาเป็นศิลปินเลย

ทุกอย่างต้องฝึก และถ้ามีคนสอนที่ชี้บางจุดให้ มันจะไปได้ไกล เหมือนอ่านนวนิยายภาษาอังกฤษ เขาสอนให้โยนดิกฯ ทิ้งเลย อ่านรอบแรกไปก่อน ไม่รู้เรื่องไม่เป็นไร แล้วย้อนมาอ่านใหม่ คราวนี้เข้าใจหมดเพราะภาษาจะอธิบายตัวมันเอง ถ้าเปิดดิกฯ ตลอดเวลาชาติหน้าก็อ่านไม่ออก หลักการอีกอย่างหนึ่ง เขาบอกให้เลือกหนังสือที่ชอบที่สุด เราเลือกหนังสือโป๊ มันสนุกดี ทำให้อยากอ่านบ่อย อ่านทุกวัน ศัพท์ก็เข้ามาในหัว เปิดดิกฯ จะลืม ถ้ารู้เองไม่ลืม

นี่คือความน่าสนใจของหนังสือเล่มนี้ คือมีแนวคิด มุมมองของ ‘รงค์ วงษ์สวรรค์ ทุกตัวอักษร เรื่องนี้หายาก เพราะใครสักคนที่สั่งสมความคิด พิสูจน์ตัวเองมาชั่วชีวิตว่าเป็นอย่างที่เขียน หรือเขียนในสิ่งที่ตัวเองเป็น ไม่ได้เสแสร้ง

ไม่อยากเอาไปเปรียบเทียบกับนักเขียนบางคน แต่ก็ต้องเทียบ (แต่ขอละชื่อไว้ก็แล้วกัน) เวลาอ่านหนังสือที่เขาเขียน แล้วได้เห็นที่เขาให้สัมภาษณ์หรือพูดคุยกันสด ๆ มันคนละอย่างกันเลย ทำให้เกิดความรู้สึก “ไม่เชื่อ” ต่อสิ่งที่เขาเขียนอีกต่อไป

แต่สำหรับ ‘รงค์ วงษ์สวรรค์ นี่ บอกได้เลยว่าที่เขาคิด เขาเขียน คือสิ่งที่เขาเป็น