Callback, promise, async/await วายร้าย(?) แห่ง JavaScript

Natchapol Srisang
Jan 6, 2019 · 3 min read

JavaScript เป็นภาษายอดนิยมสำหรับการพัฒนาเว็บไซต์ เนื่องจากสามารถพัฒนาได้ทั้ง frontend และ backend เหมือนกับยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว ข้อดีอีกข้อคงเป็นการเขียนที่ง่าย(?) สำหรับเบื้องต้น แต่สำหรับคนที่ไม่เข้าใจคอนเซปต์คร่าวๆ ว่าเบื้องหลัง JavaScript ทำงานยังไงก็อาจจะหืดขึ้นคอได้เมื่อต้องทำงานซับซ้อน แต่อย่ากังวลไป เพราะในบทความนี้เราจะได้สัมผัสกับคอนเซปต์สำคัญของ Javascript ไปด้วยกัน

Note: บทความนี้ไม่เหมาะสำหรับคนที่ไม่เคยเขียนหรือไม่เข้าใจ syntax เบื้องต้นของ JavaScript แนะนำว่าควรศึกษาก่อนคร่าวๆ ก่อนแล้วค่อยกลับมาอ่านนะครับ

ถ้าพร้อมแล้วก็อย่ารอช้า ไปเริ่มกันเลย!!

Basic of JavaScript

อย่างแรกที่เราควรเข้าใจคือ JavaScript เกิดมาเพื่อ frontend สำหรับการทำ dynamic content หรือการเปลี่ยน content บนหน้าเว็บโดยที่ไม่ต้อง refresh ทำให้การทำงานแบบ parallel มีความสำคัญ ตัวอย่างง่ายๆ เช่น Facebook ในหน้า News Feed จะต้องโหลดโพสทั้งหมดกับหน้าตาของเว็บไปพร้อมๆ กันได้ ถ้าไม่งั้นหน้าเว็บอาจจะต้องรอโหลดโพสจำนวนมหาศาล ทำให้เราเห็นหน้าขาวๆ จนกว่าโพสจะโหลดเสร็จ

ด้วยเหตุผลนี้ JavaScript จึงทำงานแบบ Asynchronous

เพื่อให้เห็นภาพง่ายๆ เรามาดูตัวอย่างเบสิคๆ กัน

จากโค้ดข้างบน เมื่อลองรันจะได้ผลลัพธ์ดังนี้

จะเห็นว่าผลลัพธ์ไม่ได้น่าตกใจอะไร ทีนี้ลองดูโค้ดข้างล่างนี้

ผลลัพธ์ที่ได้เมื่อรัน

อ้าว! ทำไม 3 ถึง log ก่อน 2 ล่ะ นั่นก็เพราะคำสั่ง setTimeout ทำให้คำสั่ง console.log(2) ถูกเรียกช้าไป 500 ms และด้วยธรรมชาติของ JavaScript มันจะรันคำสั่ง console.log(3) ก่อนโดยไม่รอ แล้วค่อยกลับไปเรียกคำสั่ง console.log(2) ทีหลัง

Feature นี้ของ JavaScript เป็นทั้งข้อดีและข้อเสียในเวลาเดียวกัน ข้อดีคือทำให้การทำงานด้าน frontend และอื่นๆ ที่ทำงานพร้อมกันได้ทำงานอย่างรวดเร็ว แต่ข้อเสียที่ใหญ่หลวงที่สุดคงจะเป็นตามตัวอย่างข้างล่าง

ในที่นี้ฟังก์ชัน getUserName(id) ต้องการชื่อของ user ที่มี id ตามที่ระบุ ถ้าฟังก์ชัน getUserById(id) ใช้เวลานาน (ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นอย่างงั้น) ทำให้ฟังก์ชัน getUserName ข้ามไปทำคำสั่ง return ก่อน และทำให้ผลลัพธ์ที่ได้เป็น undefined เนื่องจากยังหา user ไม่ทันเจอก็ return ซะแล้ว…

สรุปคือ การทำงานแบบ Asynchronous มีปัญหากรณีที่เราต้องการผลลัพธ์จากโค้ดที่ใช้เวลานานไปใช้ต่อนั่นเอง

แล้วจะแก้ปัญหานี้ยังไง!! เราจะมาดูวิธีการแก้ปัญหานี้ไปพร้อมๆ กันเลย

(ปล. ความจริงแล้ว JavaScript รันแบบ Synchronous นั่นแหละ เพียงแต่ทำให้เหมือน Asynchronous ได้ อ่านเพิ่มเติมเวอร์ชั่นอังกฤษที่นี่เลย)

1. Callback function

Callback คืออะไร? ถ้าพูดแบบง่ายๆ callback คือ function ที่จะถูกเรียกหลัง function อื่นทำงานเสร็จ ทำให้การทำงานเป็นแบบ synchronous นั่นเอง

หน้าตาของการใช้ callback จะเป็นประมาณนี้

จากที่ตัวอย่างที่แล้ว getUserName จะไม่รอ getUserById แล้วทำคำสั่ง return เลย ตัวอย่างนี้เราเลยจับ return ใส่ใน callback ซะ เพื่อบอกว่าให้ทำ getUserById ก่อนนะแล้วค่อยเอาผลลัพธ์ไปทำต่อ (ในที่นี้ผลลัพธ์คือ user นั่นเอง)

เนื่องจากใน JavaScript จะมอง function เป็น object ด้วย ทำให้เราสามารถส่ง function เป็น parameter และ return กลับมาได้ด้วย ซึ่งจะเรียก function ที่ทำอย่างงั้นได้ว่า higher-order function นั่นเอง

และแน่นอน ถ้าใครรู้เรื่อง arrow function อยู่แล้ว callback เราก็สามารถเป็น arrow function ได้เลย

ที่สำคัญ callback ยังซ้อนกันได้ด้วยนะ!! แปลว่า ใน callback ก็มี callback อีกอันที่มี callback ที่มี callback ไปเรื่อยๆ ได้

สมมติว่าเราต้องการเลขประจำตัวนักเรียนจากชื่อ-นามสกุลเพื่อไปหาว่านักเรียนอยู่ห้องไหนและครูประจำชั้นเป็นใคร หน้าตาโค้ดก็จะประมาณนี้

อันนี้แค่น้ำจิ้มนะครับ ถ้ามันซ้อนกันมากกว่านี้ล่ะก็ รับรองนรกมาเยือนแน่นอน อาการป่วยแบบนี้เรียกว่า callback hell (ไม่ได้ล้อเล่นนะ เค้าเรียกกันอย่างงี้จริงๆ) ถ้าไม่รีบรักษาจะมีโรคแทรกซ้อนตามมาอีกหลายอย่าง เช่น

  • โค้ดอ่านยาก ไม่รู้เรื่อง (ตัวอย่างนี้แค่สามชั้นก็ตายแล้วครับ)
  • การดักจับ error ทำยากมากๆๆๆๆๆๆ
สู่ความเวิ้งว้างอันไกลโพ้นนนนนนนน….

เพราะงั้น เลิกเหอะนะ การเขียนโค้ดแบบเนี่ย!!

แล้วจะทำไงล่ะ ไปดูกันต่อสิ…

2. Promise

เอาแบบง่ายๆ promise คือ object พิเศษที่เก็บ asynchronous operation บางอย่างที่เดี๋ยวจะทำเสร็จแน่ๆ นะ เปรียบเทียบกับสัญญาคลาสสิคในหนังอย่าง “ถ้าสงครามนี้จบ ข้าจะกลับมาแต่งงานกับเจ้า !” (Death flag ชัดๆ) ถ้าไม่มีสัญญานี้เจ้าสาวคงไม่รอแล้วไปแต่งกับคนอื่นชัวร์ แต่พอมีสัญญาแล้วก็แปลว่าเจ้าสาวจะรอเรากลับมาแน่นอน (ถึงแม้ส่วนใหญ่จะตายในสนามรบก็เหอะ…)

นอกเรื่องมาไกล ลองดูจากตัวอย่างที่แล้วดีกว่า

จากตัวอย่างนี้ getUserById จะ return เป็น promise ที่เมื่อรันเสร็จแล้วจะได้ข้อมูล user มา ดังนั้น user ไม่ได้เก็บข้อมูล user อยู่ แต่เก็บ promise ของ getUserById นั่นเอง

ถ้าอยากได้ผลลัพธ์หลัง promise รันเสร็จจะทำยังไงล่ะ? ก็เรียกใช้ฟังก์ชัน then() ซะสิ!!

แบบโค้ดนี้เลย สังเกตว่าฟังก์ชันใน .then() ก็คือ callback function นั่นแหละ แต่เราเอาออกมาเขียนข้างนอกฟังก์ชัน getUserById เพื่อให้อ่านง่าย

แน่นอนว่าเราสามารถ chain .then() ต่อๆ กันได้ แบบนี้

จะเห็นว่าโค้ดอ่านง่ายขึ้นเยอะ เพราะโค้ดแยกฟังก์ชันชัดเจนมากขึ้น และการ catch error ก็จะง่ายขึ้นโดยใช้ .catch() แบบนี้

แต่!!! ฟังก์ชันไม่จำเป็นต้อง return promise เสมอไป เช่น getUserById อาจจะไม่ได้ return promise ก็ได้ เพราะงั้นถ้าจะใช้ท่านี้ก็ต้องทำให้ getUserById เป็น promise ซะก่อน

จากโค้ดข้างบนจะเห็นว่าการสร้าง promise ต้องใช้ฟังก์ชันสองตัว คือ resolve กับ reject โดย resolve เป็น callback เมื่อทำงานเสร็จ ส่วน reject คือ callback เมื่อเกิด error ขึ้น

ปัญหาของ promise คือการดักจับ error จริงอยู่ที่เรามี .catch ไว้ดักจับ error อยู่แล้ว แต่เราไม่สามารถ .then ต่อจาก .catch ได้ ทำให้เวลามี error เข้า .catch จะไม่รู้เลยว่ามาจาก promise ตัวไหนใน chain

3. Async/Await

ฟีเจอร์ใหม่ใน ES2017 พระเอกขี่ม้าขาวที่จะทำให้โค้ด clean ขึ้นทันตาเห็น เพราะ async/await ทำให้เราเขียนโค้ดแบบ synchronous ได้เลย

วิธีการใช้ async ก็ง่ายมาก แค่นี้…

ข้อที่ต้องจำไว้อย่างนึงคือ async function จะ return promise เสมอ ดังนั้นเราสามารถ getUserName().then() หรือ .catch() อย่างงี้

แต่จะคูลให้สุดต้องใช้ await ด้วย ตามนี้

await ใช้ได้ในเฉพาะ async function เท่านั้น โดยใส่ await หน้า async function เพื่อให้ฟังก์ชันหยุดการทำงานจนกว่า async function นั้นจะทำงานเสร็จ หรือพูดอีกแบบคือ await คือการสั่งให้ resolve promise ก่อนจะไปต่อนั่นเอง

การ handle error ก็ง่ายมาก ใช้วิธีคลาสสิคอย่าง try/catch ได้เลย

อย่างที่เห็น ด้วยพลังแห่ง async/await โค้ดของเราจะดู clean และเขียนง่ายขึ้นมาทันที เหมือนกับที่เราเขียน synchronous code เลย

จริงๆ แล้วเรื่องนี้มีประเด็นที่น่าพูดถึงอีกมาก แต่อยากให้ลองไปศึกษากันเอง (จริงๆ คือขี้เกียจใส่มาเพราะมันเยอะ = =) เพราะเป็น concept ที่สำคัญมากเวลาทำงานกับ JavaScript และ TypeScript

สำหรับบทความนี้ก็จบเพียงเท่านี้นะครับ ใครมีข้อสงสัยสามารถถามใน comment ด้านล่างได้เลยนะครับ เจอกันบทความหน้าครับ (> <)

Thinc.

Thinc.

Thinc.

Thinc. is a student run organization whose aim is to incubate students for making impact to society by using IT development.

Natchapol Srisang

Written by

Now writing at https://utopiabeam.dev

Thinc.

Thinc. is a student run organization whose aim is to incubate students for making impact to society by using IT development.