140journos: Türkiye’deki Habercilik Devrimi
Yurttaş gazeteciler, geleneksel medyanın geride bıraktığı boşluğu doldurmak için sosyal platformları nasıl kullanıyor?
Her şey basit bir dayanak noktasından başladı: Türk medyası 2011'deki Türk ordusu tarafından yapılan bombardımanı haber yapamayınca, o zamanlar üniversite öğrencisi olan Engin Önder ve arkadaşları bunu kendileri yapmak için birer yurttaş gazeteci olmak zorunda kaldılar. 2012'de yaptıkları şey de tam olarak buydu.
Önder, Nieman Reports’taki yazısında şunları ifade etti: “Türk medyasının duyurduğu — ve duyurmadığı — şeylerden çok bıkmıştık. Üçümüz de 20'lerimizdeydik ve haberleri gerçek zamanlı olarak almak istiyorduk. Hepimiz Twitter kullanıyorduk ve kendimize şunu sorduk: İnsanları olan bitenden haberdar etmek için gerçekten de bir TV kanalının ismiyle süslenmiş bir mikrofona ihtiyacımız var mı? 140journos adıyla bir Twitter hesabı oluşturduk — ‘140’, bir tweet’teki karakter sınırı içindi ve ‘journos’ da olmak için hiçbir eğitim görmediğimiz şeye, gazeticilere argo bir gönderme yapmak içindi.”
Engin Önder is not a journalist, and he'll be the first to tell you that. ("No way," he said, laughing, when I asked.…www.niemanlab.org
140journos, Türkiye genelindeki katılımcılara dayanıyor. Grubun çalışmaları 2013'teki gösteriler sırasında daha büyük bir kitle kazandı ve grup gerçek zamanlı olarak bilgileri doğrulamak ve çürütmek için çalıştı. Sansür nedeniyle engellenen geleneksel gazetecilerin de dikkatini çektiler; onlara da haber vermeye başladılar.
Şimdi ise Önder ve arkadaşları çalışmalarını, içinde Medium’unda bulunduğu başka platformlara da yaydılar ve çalışmalarını devam ettirmek için gelir yöntemlerini deniyorlar. Önder, 140journos’u bundan sonra nelerin beklediğini Medium International ile yaptığı röportajda açıkladı.
140journos 2012'den bu yana nasıl bir evrim geçirdi? Şu anda kaç katılımcınız var?
140journos’un evrimi Türk medyası ve Türk siyasi atmosferinin dönüşümü ile paralel olarak devam ediyor. Bugün, dev medya holdingleri mahkeme kararıyla devralınıyor ve geriye kalan diğer birkaç farklı ses de çeşitli çıkar gruplarından gelen baskılarla karşı karşıya kalıyor. 140journos’un gazeteci olmayan bir grup tarafından başlatılmasına neden olan şartlar hâlâ geçerli.
Bugün, 140journos sadece Twitter’daki içeriği ile günde 50 milyon görüntülenme alıyor ancak buna rağmen 140journos, Türkiye gibi kutuplaşmış bir ülkede geçen yıllar boyunca projenin kendisinin tanımladığı tuhaf bir alana geçiş yaptı. Muhtemelen, tarafsız dil ve haberlere yansız yaklaşımımız sayesinde projemiz etrafında linç, troll’lük, gözdağı verme ve otoritelerden orantısız, asimetrik baskılara karşı bir kalkan oluştu. İçerik türünü dengelediğimizden oldukça eminiz ve artan kullanıcı sayısı da bir Türk dijital kullanıcısı profilinin doğru bir resmini yansıtıyor.
Bunlar, aboneleri ve takipçileri için ana haber kaynağı olduğunu iddia eden bağımsız bir haber kaynağı için iyi işaretler. 140journos’un bugün 750 düzenli içerik üreticisi var. Bazıları günlük olarak içerik gönderiyor, bazıları haftalık, bazıları ise Türkiye’nin belirli bölgelerinden küçük katkılar yapıyor.
Önemli bir nokta, son dönemde Twitter’ın yanısıra yayınımızı WhatsApp, Snapchat, Facebook ve Medium’a genişletmemiz. Bu sosyal medyada büyük bir hareketlilik yarattı.
Ocak 2012'den beri yayın hayatını sürdüren 140journos, haberlerini “Habitat” olarak adlandırdığı zengin sosyal medya…medium.com
Hedef kitleniz kimdir ve onlarla nasıl etkileşime geçiyorsunuz?
140journos “birlikte var alma” diye adlandırdığı bir misyonun peşinde. Çeşitli sayıda etnik, dini ve entellektüel kimliklerin olduğu bir ülkede, bu takip etmesi gerçekten zor bir görev. Genç, renkli bir yeni medya haberciliği projesi olarak temel hedef kitlemiz şehirde yaşayan 24–35 yaş arası herkes.
Bu insanlar sosyal medyada aktifler ve habercilikte yeniliğe açıklar. İnsanlar, WhatsApp’deki muazzam düzenli haber yayını sayesinde, 140journos’u bir lovemark yaptı. WhatsApp geleneksel bir yayın platformu değil, bir mesajlaşma uygulaması ve insanlar daha tutkulu bir şekilde tepki veriyorlar. İçerik yaratıcıları olarak, takipçilerimizle uygun bütün dijital arayüzler aracılığıyla etkileşime giriyoruz. Haklarını veriyoruz, onlara sorular soruyor, nasıl gittiğimiz hakkında fikirlerini alıyoruz, bir çok durumda editoryal sürece onları dahil ediyoruz. Hâttâ karar alma sürecine katılmalarını mümkün kılmak için bir çevrim içi haber odası açtık.
140journos, şimdi Twitter sponsorluğunda Türkiye’de çeşitli şehirlere gitmeye başlayacak ve anlatacaklarımızla ikna olma ihtimali daha yüksek olan üniversite öğrencileriyle buluşacak.
Dokunulmazlıkların kaldırılması, son günlerin önemli tartışmalarından biri.medium.com
2016'da şu ana kadar haber yaptığınız en kritik sorunlar neydi?
Türkiye’nin güneydoğusundaki sokağa çıkma yasakları ve Türkiye’nin en büyük iki şehrindeki terör saldırıları, şüphesiz hakkında haber yaptığımız en önemli iki konu. Arda arda gerçekleşen terör saldırıları halk arasında ciddi bir korku ve devam eden bir şüphe yarattı. Bunlar iç sorunlar ama diğer yandan hepsi Türk dış politikası ile bağlantılı bu yüzden geniş bir toplumsal tartışma yaratıyor.
Servislerimizin en sık kullanıldığı zamanlar, terör saldırılardan sonraki gergin zamanlar sırasında yaşanıyor. Devlet, refleks olarak geleneksel haber kaynaklarının konuyu haber yapmasını yasaklıyor bu yüzden 140journos gibi platformlar daha sorumlu olmak ve haber olmaya değer her tür hareketliliğe hazır durumda olmak zorunda kalıyor. Bunun sonucunda daha profesyonel olmaz zorunda kaldık.
İstanbul’dan çok uzakta, Artvin’in Kafkasör Yaylası’nda maden şirketlerine karşı tam 25 yıldır bölge insanının…medium.com
Bu işte karşılaştığınız en büyük zorluk nedir?
Bizim durumumuzda, siyasi değil. Genellikle ekonomik engeller. Yayınımızı devam ettirmek ve projenin ruhunu koruyarak geliştirmek en önemli sorun. Bu engelin üzerinden gelmeye çalışıyoruz.
Doğal reklam modelleri geliştirdik. İnfografik ve video anlatımlarında gerçekten iyiyiz bu yüzden farklı kişi ve kuruluşlar 140journos’un araştırma ve haberlerine maddi destek sağlayabilir. Güçlü yanlarımızı bu şekilde kullanabileceğimizi düşündük. Birçok engel bu soruna bağlı.
Ne Olmuştu? 2015 yılı Haziran ve Temmuz aylarında, Karadeniz yaylalarından geçirilmesi planlanan Yeşil Yol projesine…medium.com
Çalışmalarınızı yayınlamak için Medium’u kullanmaya neden başladınız ve neden Medium’da daha fazla yazı yayınlamayı planlıyorsunuz?
Medium’u seviyoruz. Basit ve iyi tasarlanmış. Sitemizi Medium yayınımıza (http://haber.140journos.com) taşıdık. Bu da Medium’da daha önce olduğumuzdan çok daha aktif olacağımız anlamına geliyor. Kullanımı kolay; editörlerimiz, masaüstü ve mobil cihazlardan yazıp yayınlarken zamandan çok tasarruf edecekler. Medium, anında uyumlu ve içerikleri hızlı bir şekilde yüklüyor.
Daha da önemlisi, Medium’daki topluluğun geleceğine inanıyoruz. İçerik odaklı bir ağ olarak kendini tanımlayan bir platform olarak, geçen dönemdeki amacımız, farklı ihtiyaçlar için internetteki en kullanışlı platformları kullanmaktı. Şu anda editörlerimiz Medium’u keşfediyor ve günlük olarak yaratacağımız içerik yakında birden artacak.
