Burning Man: Çölün Ortasındaki Gelecek Laboratuvarı


A.B.D’de Nevada eyaletinde Black Rock çölünde 1991’den bu yana binlerce insan bir haftalığına toplanıp dev sanat eserleri arasında yeni bir toplum denemesi yapıyor. İsmini dev boyuttaki insan heykelinin (the man) yakılmasından alan bu festival kendine ait kuralları ve kuralsızlıkları olan başka bir toplum anlayışını barındırıyor. Paranın kullanılmadığı bu şehirde 7’den 70’e her yaştan ve her milletten insanla karşılaşmak mümkün. Benim de ilk kez 2014'te katıldığım bu festival şehirlerin yapılaşmasının, ekonomi modelinin, para ile ilişkimizin, ve toplum kurallarının psikolojimiz ve karar verme mekanizmalarımız üzerine nasıl etki ettiğini farkedebildiğim muhteşem bir deneyime dönüştü.

29 yıllık yolculuk

The man 2014 - Josh Elias

Larry Harvey ve Jerry James ilk olarak 1986 yılında San Francisco Baker Beach’de birkaç arkadaşı ile birlikte küçük bir heykeli yakarak başladıkları eğlence 1991’den bu yana Nevada’da 70 binlere varan insanın katıldığı dev bir sanat ve performans organizasyonuna dönüştü.

Bu dev organizasyon artık Black Rock City LLC şirketi tarafından yönetiliyor. 2013 yılı itibari ile 55 milyon dolarlık bir ekonomi oluşturuyor ve dev sanat eserlerini ağırlıyor. 2014 yılında sadece kayıtlı sanat eseri sayısı 400 idi. Bu dev sanat eserlerinin gerek yapılması gerekse çölün ortasına taşınması çok ciddi bir lojistik destek gerektiriyor ve önemli bütçelere mal oluyor. Bunlar da Black Rock City LLC tarafından bilet ve bağışlarla toplanan paralarla finanse ediliyor.

Şehir yapılaşması ve doğa ile ilişkimiz

Alana giriş ve çıkış 15 saati geçebiliyor. Kaynak: BRC Weekly

Festivale giderken özellikle çölün ortasında fiziksel yaşam zorlukları ve giriş çıkışlardaki bekleyiş süreleri en çok tedirgin olduğum konu idi. 70 bin kişi bir şehre aynı gün taşınmaya ve ayrılmaya kalkınca 10–15 saatlik bekleyişler kaçınılmaz oluyor. Bu yorgunlukla kamp alanına geldiğimde beni hiç tanımadığım kamp üyelerinden biri kucaklayarak karşıladı. Bu kucaklama bütün hafta boyunca yüzlerce tanımadığım insan ile kucaklaşmanın ilki olduğunu o an tabii ki bilmiyordum. Burning Man bu “kucaklaşma geleneği” ile algınızı daha baştan değiştiriyor.

İlk gün fiziksel koşullardan dolayı devam edemeyeceğimi hissediyorken kamp arkadaşlarımın yardımı ile festivale ayak uydurabildim. Şehirlerde yaşarken hiç kimseye ihtiyaç duymadan yaşayabiliyorken festivalde gerek bazen sert hava koşulları bazen de şehre ayak uyduramadığınız zamanlarda insanlar size yardım etmek için yarışıyor. Bunun insanda oluşturduğu rahatlık ve güven hissi ise tarifsiz.

Ekonomi modeli algımız nasıl farklılaşabiliyor?

Playa Bike Repair kampından Kaynak: http://playabikerepair.com/

Şehir temalı binlerce kamptan oluşuyor. Mesala “bisiklet tamircileri kampı” şehrin bütün bisikletlerinin tamirini yaparak topluluğa katkıda bulunuyor. Veya organik meyve dağıtan kamplar var. Bu şekilde herkes toplulukta bir görevi üstlenmeye çalışıyor. Durum böyle olunca siz de sürekli içinizde “Ben acaba ne yapabilirim? Ne verebilirim? Nasıl katkıda bulunabilirim?” soruları ile hayata bakmaya başlıyorsunuz. Bu da hayat ile ilişkinizi temelden değiştiriyor.

Gelecek denemesi

Kucinich kampımızda konuşma yaparken (Fotograf: http://burners.me/)

İnsanların takma isimler kullandığı, paranın geçmediği, aklınıza gelebilecek herşeyin serbest olduğu bir ortamda insanlar tam olarak nasıl yaşamak istiyorsa öyle yaşıyor. Bizim kampa da gelerek konuşma yapan Amerika’nın önemli liberal politikacılarından Dennis Kucinich “Çölün ortasında bu sanat eserlerine, şehre, ve insanlara bakarken devletlerin ne kadar başarısız olduğunu anlamamak imkansız. […] Burada bir gelecek modellemesi yapılıyor. Bunu iyi okumalıyız,” diyerek festivalin gelecek toplum yapılarına ışık tuttuğunun altını çiziyordu.

@gulayozkantr - Eylül 2014, Sunnyvale

Bu yazının orijinali 2014 Ekim ayında Ekonomist dergisinde yayınlanmıştır.

Kapak fotoğrafı: Şehrin en önemli kamplarından Fenerciler kampı gönüllüsü gece için hazırlıklarını yaparken - Josh Elias

Like what you read? Give Gulay Ozkan a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.