Hyman Archive, Photography by Julia Grassi

Dünyanın en büyük dergi koleksiyonunun içinden

Bir asırdan uzun zaman dilimi, 80.000 dergi. Bir ergenin yatak odasında başlayan serüvenin içine daldım.

James Hyman, Photography by Julia Grassi

James Hyman, dünyanın en büyük dergi koleksiyonunun ardındaki isim. Onu türdeşlerinden farklı kılan ise stokçu olmayışı. Zira kendisi pop kültürün hevesli bir koleksiyoncu. Hyman’ın efemera sevgisi onun ergenlik yıllarına dayanıyor. James dergi biriktirmeye 1990 yılında başlamış. O dönemden 2000’lerin başına dek internetin yaygın olmadığını düşünecek olursak popüler kültür meraklısı bir gencin başvurabileceği tek kaynak olan dergilere sarılması hiç de şaşılacak bir durum olmasa gerek.

Boş bir yatakta başlayan dev macera

Yayıncılık tarihinin bir yüzyılına açıklık getiren James’in 25 yıllık tutkusu sonucunda biriktirdiği dergilerde yer alan içeriklerin yarısından fazlası Londra Kütüphanesi’nin arşivlerinde bile yok. Koleksiyonculuğun çok daha özel ve vicdani bir mesele olduğuna dikkat çeken Hyman ‘Fitil bir kez ateş aldı mı kolay kolay söndüremezsiniz’ diyor. Bugün dünyanın en büyük dergi koleksiyoncusu ünvanına sahip olan James’in koleksiyonu gençliğimin en özel mekanı dediği odasında ve boş yatağının üzerinde başlamış. İlerleyen yıllarda büyüyen koleksiyonunu evine sığdıramayacağını anlayınca Güney Londra kıyısında Thames bankalarının kullandığı depolardan birisini kiralamış ve arşivini buraya taşımaya başlamış.

Tory Turk, Photography by Julia Grassi

Yeni özel mekanından bir an olsun ayrılmayan James buraya tahtım dediği bir de koltuk atıp koleksiyonla ilgili ne yapabilirimleri düşünmeye koyulmuş. Tam bu sırada tanıştığı küratör Tory Turk, James’in emsalsiz koleksiyonunu kronolojik ve alfabetik olarak düzenlemesine yardım etmiş. Eldeki kaynağın büyüklüğü düşünüldüğünde eminim işleri hiç de kolay olmamıştır.Bazen dergilerin ağırlığını taşıyamayıp kırılan raflardan, bazen ‘Galiba olmayacak biz bu işi bırakalım’ diyerek günlerce depoya uğramayışlarından, ama asla pes etmeyişlerinden haklı bir gururla bahsediyor James’in yol arkadaşı Tory.

Ameliyathane gibi

Koleksiyon, şaşırtıcı kapsamı nedeniyle büyük bir özveriyle korunuyor. Hava, toz, dışarıdan içeriye giren malzemeler… Hyman’ın deposu bir ameliyathaneden farksız. Çılgın dergi tutkunu bu konuyla ilgili olarak ise şunları söylüyor: ‘İçlerinden birine bir şey olacak diye depoya benim dışımda insanlar geldiğinde anskiyete krizleri geçiriyorum, sanki hepsi tek dokunuşta kırılıverecek buzdan parçalar gibi. Hatta tatile gittiğim zamanlardan birinde -Ehhh yeter artık ben bebeklerimi özledim diyerek tüm günlerinin parasını öncesinden peşin ödediğim tatilimi yarsında kesip soluğu depoda almıştım.’ Görüyorsunuz ya gerçek bağımlılık -gerçek aşk işte böyle bir şey.

Hyman Archive, Photography by Julia Grassi

Sürprizlerle dolu

James’in koleksiyonundaki en değerli parçalardan bir kaçı ise: Dazed’ın ilk çift kapaklı sayısı, Factsheet Five ve Cheap Date’in yer aldığı Fairy Magazine, New Musical Express’in 1947 özel sayısı. NME’nin ilk sayılarını elinde bulunduran James için bu dergi çok özel çünkü çoğumuzun bilmediği sırlardan birisini sayfaları arasında barındırıyor. NME müzik efsanesi Morrisey’in henüz 14 yaşındayken yaşadığı adresle birlikte çıktığı ilk dergi. Düşünün! Yaşadığı adres! MORRİSEY!

Hyman Archive, Photography by Julia Grassi

Meraklılarına bir de müjdeli haberim var. James’in arşivi ilerleyen süreçte abonelik sistemi ile işleyen online bir platform üzerinden okunabilecek. Ancak Hyman bu konuda da biraz endişeli. Yıllardır bir hobi olarak yaptığı işinden hiç para kazanmadığını dergilerle özel bir bağ kurduğunu dile getiren başarılı koleksiyoncu bu durumun kendisi üzerinde nasıl bir etki yaratacağını bilmiyor. Bir kaç kişi depoya girdiğinde çıldıran bir adamın koleksiyonunu tüm dünya görecek, o da haklı. Zira içeriği internete taşımak yıllardır bin bir emekle yaptığı kültür mirasını para karşılığı satmakla eşdeğer.

‘Geçmişten yardım alarak geleceği şekillendiriyorum’

Ayrıca online ortamın pek çok manipülasyona açık olduğuna da değinen Hyman doğru endeksleme, hatasız kredi belirtme gibi konular noktasında da endişe taşıyor. ‘İşimi ilk kez benim yanında olmayacağım insanlar yapacak hemen güvenmemi beklemeyin.

Peki geçmişle bu kadar iç içe yaşamak onu ne kadar nostaljik yapıyor? Son söz babında anlatıyor Hyman:

‘Geçmişte yaşamak istemiyorum, insanlar geçmişte yaşadığımı düşünüyor ama hayır. Ben geçmişten yardım alarak geleceği şekillendirmeye uğraşıyorum. Tarih tekrardan ibarettir ve bu pop kültürde tarih kopyadan ibarettir şekline dönüşür.’

Krediler:

  • Çeviri referansı: Maisie Skidmore
  • Fotoğraf kaynağı: Hyman Archive
  • Fotoğraflayan: Julia Grassi