İnsanlık için turnusol kağıdı: Guernica tablosu

İspanya İç Savaşını anlatan bir Picasso eseri Guernica. Nazi uçaklarının bombaladığı bir köyden alıyor ismini. 1937'deki Dünya Fuarında, Paris’te sergilenmiş. Biraz detaylı bakmanızı istiyorum esere.
Aşağıda bir video da mevcut daha detaylı eseri inceleyebileceğiniz:

Vikipedi alıntısı ile eseri biraz daha sindirelim isterim.

Guernica, yaklaşık 3,5 metre yükseklik ve 7,8 metre genişlik ile dikkat çekici büyüklükte, tuval üzerine sadece siyah ve beyaz renklerde yağlıboya ile yapılmış bir resimdir. Picasso bu resimdeki amacı, kendi dönemindeki Kazimir Maleviç vb. bazı ressamların yaptığı gibi, gerçekleri temsil etmeyecek bir soyutlamaya ulaşmak değildi. Tabloda, ölüm, şiddet, gaddarlık ve çaresizlik sahneleri, bunların asıl sebebi gösterilmeksizin işlenmiştir. Tablonun siyah beyaz oluşuyla, o dönemdeki gazetelerde yayımlanan fotoğraflara yakınlık sağlanmış, ayrıca savaşın yarattığı cansızlık vurgulanmıştır.

- Guernica’da, acı çeken insanlar ve hayvanlar ile kaos içindeki yıkılmış binalar betimlenmiştir.
-Tüm sahne bir odanın içindedir, sol tarafta yer alan büyük gözlü boğa, kucağındaki ölü çocuğa ağlayan bir kadının üzerinde durur.
-Resmin merkezinde acı içinde yıkılmak üzere olan, mızrakla vurulmuş bir at bulunur. Atın burnu ve üst dişleri, bir insan kafatası şeklindedir.
-Atın altında bir askerin parçalanmış cesedi vardır. Asker, üzerinde çiçeklerin büyüdüğü kırılmış bir kılıç tutmaktadır.
-Acı çeken atın üzerinde, göz şeklindeki çıplak bir ampul parlamaktadır.
-Atın sağ üst tarafında, bu vahşi sahnelere tanıklık ederek camdan içeri girmekte olan, korku dolu bir kadın figürü vardır. Kadın, elinde yanan bir gaz lambası taşır.
-Korku içindeki bir başka kadın sağdan yalpalayarak merkeze doğru ilerlemektedir. Kadın, parlayan ampüle boş gözlerle bakmaktadır.
-Boğanın, atın ve çocuk için ağlayan kadının dilleri olarak çizilmiş olan hançerler çığlıkları simgeler.
-Sağ uçta, dehşet içinde kollarını kaldırmış bir adam, yukarıdan ve aşağıdan ateşlerle sarılmıştır.
-Resmin sağ ucunda, açık bir kapıyla sonlanan siyah bir duvar vardır.

Sanat tarihi uzmanları bu resim ile ilgili bolca şey söyleceklerdir eminim. Benim gördüklerim ile aşağıdaki çocuğun gördükleri arasında hiç fark yok. Anladıklarımız bile muhtemelen aynı. İnternette birazcık arama yapmak Picasso’nun bizim anladıklarımız ile pek ilgilenmediğini gösterecektir. Ama tablonun büyük etki yarattığı ve savaşın önemli bir dönüm noktası olduğu aşikar.

Bu yazıyı yazmaya beni iten hikaye ise tablodan 66 yıl sonra yaşandı. Guernica’nın bir kopyası Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi girişinde sergilenmekte. Bu kopya siyah beyaz değil kahverengi tonlarındadır. Tablonun burada olmasının amacı savaşın şiddetini tüm üyelere hatırlatmak.

5 Şubat 2003'te Colin Powell, Guernica önünde basın toplantısı düzenlediğinde Guernica mavi bir perde ile kapatılmıştı. Irak’a askeri müdahale çağrılarının savaş karşıtı bir tablo önünde yapılması Bush hükümetinin müdahalesi ile engellenirken “güvenlik” sebebi ile bir savaş başlıyordu. (ilgili haber 1–2) Anlayacağınız insanlık için tam bir utanç anı…

Ölüm, gaddarlık, şiddet, çaresizlik, sebepsiz bir savaş tablonun içine hapsolmuş ve 21. yüzyılın en büyük eserlerinden birisi olarak karşımızda duruyor.

Aşağıdaki resme bir kez daha bakmanızı istiyorum. Tüm okuduklarınızı sindirerek tekrar bakın lütfen. Sonra yapabilirseniz, utanmazsanız, içiniz sıkılmazsa, bana bir adım dibimizde olan “savaşın” pek bir gerekli olduğunu söyleyin.