#Eksperciupday: Podsumowanie wyborów samorządowych
Kto po zakończonych wczoraj wyborach samorządowych może czuć się zwycięzcą, kto przegranym? Jak ich wynik zmieni naszą scenę polityczną? Czy to koniec, a może początek niektórych karier? Tym wydarzeniem rozpoczynamy nasz cykl #Eksperciupday, w którym publicyści oraz eksperci będą komentować najważniejsze wydarzenia z polityki, sportu lub show-businessu. Dzień po wyborach polityczny krajobraz ocenili Marcin Makowski (“Do Rzeczy” i Wirtualna Polska), Jacek Nizinkiewicz (“Rzeczpospolita”) oraz Kamil Dziubka (“Onet”). Zapraszamy do zapoznania się z ich opiniami!
Kto jest największym wygranym tych wyborów?
Marcin Makowski: Zjednoczona prawica formalnie, Koalicja Obywatelska symbolicznie. PiS osiągnął najwyższy wynik w historii wyborów samorządowych, nawet wyższy niż niegdyś AWS, i jednocześnie zwiększył swój stan posiadania w Sejmikach kosztem poprzedniej kadencji. Jeśli przyjąć, że języczkiem u wagi są miasta, bezapelacyjnie wygrała opozycja, także ta pozaparlamentarna, jak Bezpartyjni Samorządowcy. Gdyby podzielić kraj na stare województwa, to w zdecydowanej większości dawnych stolic tych regionów wygrali właśnie kandydaci bezpartyjni lub niezależni. Na drugim miejscu była Koalicja Obywatelska. PiS wygrał w zaledwie dwóch miastach.
Jacek Nizinkiewicz: Frekwencja, a dokładnie Polacy, którzy poszli do urn tłumniej niż kiedykolwiek w przypadku wyborów samorządowych. Okazało się, że nawet w drugiej turze zagłosowało gdzieniegdzie więcej wyborców, niż w pierwszej, co nigdy się nie zdarza. Frekwencja to zdecydowany zwycięzca tych wyborów.
Kamil Dziubka: PiS zdecydowanie wygrał wybory do sejmików, więc to dla nich dobry prognostyk, mogą być optymistami. Natomiast w dużych miastach zdecydowanie wygrała opozycja, pokazała tam siłę. Realnie zagraża tam PiS-owi, co powinno dać do myślenia rządzącym, wyborcy się tam bardzo zmobilizowali przeciwko nim. Przed wyborami zarówno parlamentarnymi, ale też i tymi bliższymi, do europarlamentu, jest to dla PiS bardzo poważny sygnał ostrzegawczy.
Kto jest największym przegranym tych wyborów?
Marcin Makowski: Lewica oraz PSL. Lewica nie potrafiła się zjednoczyć, by stworzyć silną formację, która zaznaczy swoją obecność na politycznej scenie. Myślę głównie o SLD, które osiągnęło wynik niższy niż oczekiwano, liczono nawet na dwucyfrowy, a osiągnęli zaledwie jego połowę. Także Partia Razem zawiodła. Startowała po raz pierwszy samodzielnie w wyborach samorządowych, a miała wynik na poziomie błędu statystycznego, “dorównując” Ruchowi Narodowemu czyli ich wielkiemu ideologicznemu wrogowi. PSL utracił natomiast ok. 10 pkt proc. z 2014 roku i stracił władzę w wielu sejmikach, co przekłada się na niepokoje choćby wśród członków partii niższego szczebla, których rodziny utraciły wiele wpływów.
Jacek Nizinkiewicz: Na pewno Kukiz’15 mimo, że przekroczył 5 proc. i będzie miał swojego prezydenta w Przemyślu. Ich wynik pokazał jednak, że Polacy nie chcą głosować na bardzo antysystemowych polityków. Co innego bezpartyjność, wielu polityków “uciekało” spod swoich szyldów, jak Patryk Jaki czy Małgorzata Wassermann (z PiS) lub Bogdan Wenta (z Koalicji Obywatelskiej). Te wybory pokazały słabość tej formacji, odchodzi część wyborców, odchodzi także część polityków.
Kamil Dziubka: Małgorzata Wassermann. Ona w przeciwieństwie do innych młodych kandydatów PiS w miastach, miała realne szanse na zwycięstwo. Na wygrane Patryka Jakiego w Warszawie czy Kacpra Płażyńskiego w Gdańsku nikt nie liczył. Trzeba było jednak prowadzić dobrą kampanię, a w jej przypadku można powiedzieć, że żadnej kampanii nawet nie było. A w Krakowie po kilku kadencjach Jacka Majchrowskiego, który ma już swoje lata, była możliwość przekonania wyborców do zmiany. Patryk Jaki natomiast mimo porażki w stolicy, został politykiem wagi ciężkiej, a Kacper Płażyński pokonał w I turze Jarosława Wałęsę, co również było dobrym osiągnięciem. Wassermann natomiast zdecydowanie zawiodła Jarosława Kaczyńskiego.
Co było największą niespodzianką tych wyborów?
Marcin Makowski: Frekwencja oraz Patryk Jaki. Można się było spodziewać, że do urn pójdzie dużo ludzi, jednak wynik był najwyższy w historii. Co ciekawe, w drugiej turze do głosowania w wielu miastach np. w Krakowie poszło więcej osób niż w pierwszej. Wyborców mobilizuje polaryzacja sceny na dwa obozy. To szczęście w nieszczęściu, z jednej strony źle, że jesteśmy na politycznej wojnie, ale dobrze, że mobilizuje to wyborców i na tym korzysta demokracja. Przegranej Patryka Jakiego w pierwszej turze natomiast nikt się nie spodziewał. Prowadził niezłą kampanię, jednak w miastach, jak pokazały wyniki, PiS i prawica nie miały większych szans na sukces.
Jacek Nizinkiewicz: Przegrana Patryka Jakiego w Warszawie już w pierwszej turze. Początkowo uważałem wręcz, że to Jaki kosztem Trzaskowskiego wygra te wybory. Miał bardzo dobrą kampanię z rzeczowymi postulatami i mógł liczyć na zmęczenie i zniechęcenie warszawiaków prezydenturą Hanny Gronkiewicz-Waltz i PO. Pod koniec jednak bardzo się pogubił. Miał też złą diagnozę tej porażki, uznał, że zbyt skupił się na sprawach Warszawy, a powinien myśleć w kategoriach ogólnopolskich. Byłem też przekonany, że lepszy wynik zdobędą inni młodzi kandydaci prawicy, tj. przekroczą 40 proc. Nie osiągnęła tego wyniku ani Małgorzata Wassermann, ani Kacper Płażyński, ani Marcin Horała.
Kamil Dziubka: Niespodzianką jest frekwencja. Ludzie nigdy nie szli chętnie do wyborów samorządowych, częściej głosowano na wsi, niż w miastach. A tymczasem frekwencja wyniosła ponad 50%, w tym bardzo dużo ludzi zagłosowało zwłaszcza w największych miastach. Była tam duża mobilizacja, zwłaszcza w Warszawie. Cieszy to, że wreszcie ludzie zauważyli, że mogą mieć wpływ na własne otoczenie i z tego skorzystali. Kto siedzi w domu, ten nie ma prawa narzekać — w końcu wzięto to sobie do serca.
Jak wyniki tych wyborów wpłyną na krajobraz polskiej sceny politycznej przed wyborami parlamentarnymi?
Marcin Makowski: Te wyniki ani nikogo nie faworyzują, ani nikogo nie skreślają, przynajmniej jeśli chodzi o tzw. głównych graczy. Nikt nie dostał od wyborców czerwonej, ani choćby żółtej kartki. Partie zatrzymały się na swoich żelaznych elektoratach. Jeśli podobne wyniki miałyby powtórzyć się za rok, to PiS pewnie zdobędzie ok. 40 proc., a Koalicja Obywatelska może odrobinę ponad 25 proc. To podobne wyniki, jak w wyborach 2015 roku. Wszystko zależy więc od tego, na ile liderzy opozycji będą potrafili się porozumieć. Czy odbiją od PiS władzę idąc “szerokim frontem”, czy pójdą rozdrobnieni i nie nauczą się niczego na własnych błędach.
Jacek Nizinkiewicz: Opozycja będzie musiała się skonsolidować przed wyborami do PE oraz do Sejmu. PSL sam nie da rady w wyborach osiągnąć czegoś więcej. O konieczności szerszego zjednoczenia wie też Grzegorz Schetyna, który nie może się czuć zwycięzcą tych wyborów. KO wygrała w dużych miastach nie dzięki niemu, a dzięki temu, że wyborcy nie chcieli głosować na kandydatów PiS. Blok “anty-PiS” powinien być stworzony już na wybory do Parlamentu Europejskiego, gdyż PiS ma łatkę, trochę ze swojej winy, partii antyeuropejskiej i antyunijnej i ciężko będzie im zrobić dobry wynik. Jeśli zjednoczenie się uda, będzie to zła wiadomość dla rządzących. Okazało się, że program socjalny nie przekłada się na wdzięczność Polaków przy urnach.
Kamil Dziubka: Widać wyraźnie, że Koalicja Obywatelska przegrała wybory do sejmików, ale nie tak wysoko jak prognozowano, więc pokazało to z ich perspektywy słuszność decyzji o zjednoczeniu. Bez szerszego bloku (może będą to dwa bloki, w tym lewicowy) PiS-u się nie pokona — pokazały te wybory dobitnie. To jest jedyna droga na dziś dla opozycji. W PiS myślę, że dojdzie do roszad i nawet zmian w rządzie. Prawo i Sprawiedliwość będzie chciało pokazać łagodniejszą twarz i zwrócić się w stronę centrum. Radykalni politycy zostaną ponownie schowani, a na ich miejsce pojawią się młode twarze. Z ważnych funkcji mogą odejść Beata Szydło i Marek Kuchciński. I to nawet w ciągu dwóch, trzech miesięcy. Konsekwentnie prezes PiS będzie nadal stawiał na pewno na Mateusza Morawieckiego.
Chcesz wiedzieć więcej? Już dziś ściągnij upday ze sklepu Google Play.