Šanik 877 mnm i Sveti Andrija 743 mnm - tvrđave

Početak staze: 687 mnm, selo Ubalac.
Cilj : tvrđava Šanik 877 mnm, tvrđava Sv. Andrija 743 mnm.
Visinska razlika : 190 m + 56 m.
Težina staze: laka III.
Dužina staze: 1,5 km + 1,5 km .
Vrijeme potrebno za uspon: 1 h 30 min.
Voda na stazi: nema.
Opasnosti na stazi: nema.
Markacija: tvrđava Šanik - nema, tvrđava Sv. Andrija - ima .
Kutija sa pečatom i upisna knjiga: Šanik - nema, Sv. Andrija -ima.
Kondiciona spremnost: mala - srednja.
Period godine najpovoljniji za uspon: proljeće, jesen, zima.

Šanik je austrougarska tvrđava na istoimenom brdu, izgrađena u periodu 1882. - 1883. godine, sa ciljem da zatvara pravce od sjeveroistoka ( Donje i Gornje Zaljuti - Cuca). Povezana je širokim kamenim putem ( stazom ) sa tvrđavom Sv. Andrija, koji je ustvari nastavak puta Perast - Vranovo brdo.

Sveti Andrija ( Sent Andreja ) je takođe austrougarska tvrđava, građena na Vranovom brdu u periodu od 1882. do 1886. U austrougarskim dokumentima vodila se pod nazivom Fort Vranovo brdo. Namjena joj je bila zatvaranje pravca koji vodi od Čeva ka Donjem Orahovcu, Perastu i Risnu, kao i za kontrolu regiona Gornji Orahovac - selo Stepen - Donji Orahovac. Iz Perasta do ove tvrđave postoji serpentinski put širine 2 m.

Kratak opis staze :

Put za tvrđave Šanik i Sveti Andrija ( Vranovo brdo ) iz Podgorice ide preko Nikšića, a zatim pravcem Nikšić - Vilusi - Grahovo - Risan. Na dionici puta Grahovo - Risan, dijelu gdje novi put počinje spuštanje prema mjestu Lipci (prije dugačke krivine ), ulijevo se odvaja put koji predstavlja vezu novog i starog puta. Nakon oko dva km nailazite na raskrsnicu: desno, naniže nastavlja stari put za Risan, a polulijevo, naviše nastavlja stari serpentinski put do sela Donje Ledenice, dužine oko dva km. U Donjim Ledenicama nailazite na raskršće za tri pravca: lijevi krak vodi ka selu Gornje Ledenice, pravo produžava stari put prema Grahovu, a desni krak ide do sela Ubalac, gdje je i početak staze koja vodi do tvrđava Šanik i Sveti Andrija ( Vranovo brdo ). U blizini raskrsnice u Donjim Ledenicama postoji spomenik borcima poginulim u NOB i žrtvama fašističkog terora iz Ledenica. Makadamski put od Donjih Ledenica do sela Ubalac (6,5 km) je dosta dobrog kvaliteta. U početku prolazi kroz rijetku šumu iznad crkve Sv.Nikola, a onda presijeca vrlo strmu, stjenovitu padinu ( Struga ) koja se izdiže iznad grada Risna. Na tom dijelu treba voziti oprezno ! Sa puta je odličan pogled na Risan sa okolinom, kao i veliki dio Bokokotorskog zaliva.

Početak staze do tvrđava je od kuća u selu Ubalac, u udolini ispod zapadne padine Šanika. Uređena staza ide prema jugu i u početnom dijelu od oko pola kilometra, zajednička je za prilaz objema tvrđavama. Vrh Šanik je jasno vidljiv iznad sela, još prije kraja prilaznog puta. Staza izlazi na jednu zaravan - par desetina metara višu u odnosu na centar sela Ubalac, i tu je raskrsnica puteva (staza): lijevo za Šanik i poludesno za Vranovo brdo. Predlažemo da prvo obiđete tvrđavu Šanik do koje nastavlja nešto uža staza, djelimično zarasla u žbunje. Završni dio je strmiji i na tom dijelu se nalazi više serpentina. Na vrhu Šanik postoje brojni ostaci bivše austrougarske fortifikacije. Sa tvrđave Šanik je odličan pogled na: Velji vrh, Lovćen, selo Ubalac, Vranovo brdo, tvrđavu Sveti Andrija, i dr.

Po silasku sa vrha Šanik vraćate se na pomenutu raskrsnicu iznad sela Ubalac. Tu skrećete lijevo, uređenom stazom u pravcu juga, prema Vranovom brdu i tvrđavi Sv. Andrija. Desno od Vranovog brda (gledano iz pravca sela Ubalac) postoji nekoliko viših vrhova, no mjesto za izgradnju tvrđave je upravo odabrano na Vranovom brdu zbog njegovog izvanrednog položaja u odnosu na široki pojas Bokokotorskog zaliva. Vrh Vranovog brda je veoma prostran, a tvrđava Sv. Andrija je po dimenzijama puno veća u odnosu na tvrđavu Šanik. Na osnovu postojećih ostataka tvrđave može se zaključiti kakav je monumentalan objekat bila u vremenu kad je izgrađena.. Pogled sa tvrđave Sv. Andrija je odličan na: Šanik, Velji vrh, Goli vrh, Lovćen, Kotorski zaliv, Vrmac, Verige, i dr.

Prilaz do tvrđave Sv. Andrija ( Vranovo brdo ) moguće je izvršiti i iz Perasta, stazom iz doba Austrougarske, uz savlađivanje visinske razlike od oko 700 m.

Sa Vranovog brda od tvrđave Sveti Andrija ide uređena staza, koja je takođe bila u funkciji povezivanja austrougarskih utvrđenja, u pravcu Gornjeg Orahovca ( sada je to dionica Primorsko planinarske transverzale ).

Ukoliko neke čitaoce interesuje više detalja o planinarskim i pješačkim stazama uz nekadašnju granicu između Crne Gore i Austrougarske, preporučujemo im knjige:

  • vodič Primorsko planinska transverzala Orjen - Lovćen - Rumija, izdavač: Planinarski savez Crne Gore, kao i
  • monografsko izdanje: “ Werk - austrougarske tvrđave u Crnoj Gori od 1814.do 1914. , autora Radojice Pavićevića.

Naša ocjena atraktivnosti ture(1–5): 5


3D Google mape prilaznog puta


3D Google mapa staze


Prilazni put za tvrđave Šanik i Sveti Andrija iz Podgorice ide magistralnim putem preko Nikšića, Vilusa i Grahova. Iznad Risna, sa magistralnog puta ulijevo se odvaja put koji povezuje novi sa starim putem za Risan. Po dolasku na stari put, na raskrsnici skrećete lijevo i nakon oko dva km stižete u selo Donje Ledenice. Na raskrsnici u Donjim Ledenicama ( u blizini postoji spomenik palim u II sv.ratu ), idete desno na makadamski put koji vodi u pravcu tvrđava Šanik i Sveti Andrija ( selo Ubalac ).


Makadamski put Donje Ledenice - selo Ubalac je dug oko 6,5 km. Put prolazi trasom bivše austrougarske staze koja je povezivala utvrđenja ( fortifikacije ) u funkciji kontrole granica. Stjenovita padina Struge iznad Risna je veoma strma, pa prilikom prolaza vozilom njome treba biti oprezan ! Pogled sa te dionice puta na staru pješačku stazu, serpentine starog puta za Risan i Risanski zaliv sa okolinom je fantastičan !


Vrh Šanik se vidi već sa kraja prilaznog puta. Ubalac je malo selo sa nažalost, sve manje onih koji tu stalno žive..


Staza do tvrđava Šanik i Sveti Andrija kreće od kuća u selu. Prvih oko 500 metara staza je zajednička za obje tvrđave..


Do vrha Šanik ide dosta dobro očuvana, uređena staza, ipak na pojedinim mjestima zarasla u žbunje..


Na vrhu Šanik postoje brojni ostaci bivše austrougarske tvrđave..


Pogled sa vrha Šanik na: Vranovo brdo, tvrđavu Sveti Andrija, Kotorski zaliv, Donji Orahovac, selo Gornji Orahovac, Velji vrh, prilazni put od Ledenica, selo Ubalac i Ilijino brdo.


Po obilasku tvrđave Šanik vraćate se na raskrsnicu gdje prelazite na stazu za Vranovo brdo. I ova staza je dobro očuvana i markirana, tako da je orijentacija prosta. Uskoro se pojavljuje Vranovo brdo i tvrđava Sveti Andrija.


Ispod tvrđave postoji planinarska tabla - putokaz. Pogled sa Vranovog brda na Šanik i Kotorski zaliv.


Sa Vranovog brda ide dobro očuvana austrougarska kamena staza do Perasta.


Tvrđava Sv. Andrija ima izvanredan položaj u odnosu na Bokokotorski zaliv i okruženje. Zasigurno, monumentalan objekat u vremenu kad je izgrađena..


Pogled sa tvrđave Sv. Andrija na: Kotorski zaliv, planinski masiv iznad Donjeg Orahovca, tvrđavu Šanik, Breznik, Velji vrh, Goli vrh i Verige.