Pri la vortoj “fajl’o”, “dosier’o” kaj “dosier’uj’o”

En 2017–07–21 estis interalie jena konversacio en Tvitero pri vorto tauga, por esprimi la ideon de la angla “file” (germane: “Datei”, france: “fichier”; vidu figurajhon 1):

Figurajho 1: Vanege (Esperanto) proponas la vorton “fajlo” en la signifo de la angla “file” (cetere: germane: “Datei” kaj france: “fichier”)

Efektive ekzistas ankau radiko “fajl’” listigita en la Universala Vortaro kun jenaj tradukoj:

Sed danke al tiuj klarigoj de Bernhard Pabst (nome pri la iomete analoga afero “kamer’”) ni scias: Nur el la ekzisto de Fundamenta radiko “fajl’” ne sekvas, ke la ne Fundamenta “fajl’o” ne povas signifi: “file” / “Datei” / “fichier” (au kion ajn). Alivorte:

  • Estas unu radiko Fundamenta “fajl’” kun verba bazo kaj signifo lau la Universala Vortaro, kaj
  • estas alia radiko ne Fundamenta “fajl’”.

Chi lastan (plus o-finajhon) oni principe povas uzi kiel novan vorton au — chi-okaze kredeble ech kiel internacian vorton — en la signifo de “file” / “Datei” / “fichier” sen tio, fari lingvan eraron, char: Ne ekzistas Fundamenta/oficialigita radiko kun tiu signifo.

Shajnas tamen, ke ghisnunaj vortaroj ne registris tian uzon. Por la dirita signifo jam uzighas alia vorto nek Fundamenta nek oficialigita: “dosier’o”. (Kromajho: Kredeble ghi estas rigardebla kiel internacia vorto.)

Vanege (Esperanto) tamen provas defendi “fajl’o” en la signifo de “file” / “Datei” / “fichier” per tute ne akceptebla argumentado (vidu figurajhon 2).

Figurajho 2: Fare de Vanege (Esperanto) argumentado por uzado je “rabot’” en la signifo de “fajl’” kun signifo lau la Universala Vortaro

Vanege (Esperanto) provas arhhaismigi la Fundamentan “fajl’” kaj persvadi je tio, tiusignife uzi alisignifan Fundamentan radikon, nome “rabot’”, por ke “fajl’” estu disponebla en la signifo “file” / “Datei” / “fichier”.

Sed uzi formon novan, ekz. “rabot’”, sinonime al formo Fundamenta/oficialigita, chi-okaze “fajl’”, estas normkonforme nur sekve de propono au rekomendo (au tolerdeklaro) fare de autoritata centra institucio. Bazo de mia aserto estas la oka alineo de la Antauparolo al la Fundamento de Esperanto; tiu alineo komencighas per “2) Sed se ia autoritata centra institucio trovos …”. Tamen ghis nun ne estas tia propono au rekomendo au tolerdeklaro.

Krom tio Vanege (Esperanto) teoriumas pri la vortoj “dosier’o” kaj “dosier’uj’o” (vidu figurajhon 3).

Figurajho 3: Fare de Vanege (Esperanto) teoriumado pri la vortoj “dosier’o” kaj “dosier’uj’o”

Tio, kion Vanege (Esperanto) chi-kuntekste ne sufiche konsideras, estas: La fakto, ke la franca “dossier” ne uzighas tiel, kiel en Esperanto uzighas la similsona vorto “dosier’o”, ne per si mem konsekvencigas, ke la uzo je “dosier’o” en la signifo de “file” / “Datei” / “fichier” estas erara au malrekomendinda au rigardenda kiel erariga.

Efektive la Akademio de Esperanto oficiale komunikis ion pri analoga afero, nome pri “kore’o” kaj “egipt’o”. La esenca tekstoparto koncernas Regulon 15:

La Akademio ankaŭ konstatas, ke per si mem tiu regulo ne determinas, kiu ano de internacia vortofamilio fariĝu baza en Esperanto, kaj kiun el la internaciaj signifoj ĝi havu. Tial uzado de la vortoj KOREO kaj EGIPTO kun genta aŭ landana signifo ne malobeas la 15-an regulon, same kiel tia uzado de ekzemple la vortoj ĈINO, JAPANO kaj PORTUGALO tiun regulon ne malobeas, malgraŭ la fakto ke por ĉiu el ili la internacie plej ofta signifo estas landa.

Se oni transprenas tion chi al “dosier’o”, rezultas, ke per si mem Regulo 15 ne determinas, kiu ano de internacia vortofamilio farighu baza en Esperanto (ekz. “dosier’o”), kaj kiun el la internaciaj signifoj (“file” / “Datei” / “fiche” au “directory” / “Ordner” / “répertoire” au …) la vorto “dosier’o” havu. Shajnas, ke la parolantaro jam decidis favore al tio, ke

  • “dosier’o” signifas: “file” / “Datei” / “fiche” kaj
  • “dosier’uj’o” signifas: “directory” / “Ordner” / “répertoire”.

Almenau pri la supraj ekzemploj estas do konstatebla jeno pri Vanege (Esperanto): Tiu ulo provas persvadi esperantistojn je lingvo-uzo alia ol tiu, kiu estas jam establighinta kaj konformas al la normo de Esperanto. Kaj por sia celo tiu ulo ne sin detenas alvoki je tio, uzi ne aprobitan formon novan (vidu supre). Kaptite, tiu ulo ne kapablas regi sin tiom, eviti maldecan lingvajhon kontrau tiu homo, kiu instruas Vanege (Esperanto); vidu figurajhon 4.

Figurajho 4: Maldeca lingvajho de Vanege (Esperanto)

Por malhelpi konfuzon che esperantistoj, precipe komencantoj kaj novlernintoj, mi rekomendas ignori la pepojn kaj aliajn publikigajhojn de la dirita ulo.

— — — — — 
Jen pepoj de mi aktualighantaj automate per Integromat (sed ne tre ofte):

— — — — — 
Miaj pepoj | La pepoj de Reagoj al AdE-faroj

Show your support

Clapping shows how much you appreciated Westphoenizier’s story.