De media strategie van de Dolle Mina

Dolle Mina was een actie groep die actief was van 1970 tot 1978. Ze voerde veel ludieke acties die ook voor veel media-aandacht zorgde. Veel acties haalde de kranten en sommige acties zelfs de tv. De acties waren ook erg gericht op het behalen van media-aandacht. Van alle vrouwen bewegingen tussen 1968 en 1973 kregen de Dolle Mina’s verreweg de meeste media-aandacht in de kranten. De ludieke acties waren nieuwswaardig, omdat ze anders waren dan mensen gewend waren. Ze voerde de acties ook met als hoofddoel in media te komen en de ludieke acties was ook een effectieve manier om aan deze media-aandacht te komen. Zo deed de Dolle Mina deed bijvoorbeeld leuzen op hun lijf schrijven, vergaderingen verstoren en de publieke orde verstoren, door bijvoorbeeld crèches op het beursplein te plaatsen. Dit was anders dan de ‘normale’ demonstraties en hierdoor kwamen ze dus ook groot in het nieuws. De Dolle Mina’s waren zich er heel bewust van hoe ze in het nieuws en op de foto's stonden. Hier werd goed over na gedacht en het was niet ongebruikelijk om de mooiste Dolle Mina’s uit te zoeken voor de foto’s. Ook waren ze zich erg bewust van de pose die ze op de foto aanhielden. Hier hielden ze erg goed rekening mee omdat hun doel was deze foto’s in de media te verspreiden. Verreweg de meest bekende foto is de ‘buikfoto’. Hier staan een paar Dolle Mina’s met op hun buik de tekst: ‘Baas in eigen buik’, waarmee ze pleitte voor de legalisering van de abortus.

J. Herschel, fotobureau ‘t sticht, de telegraaf 16–03–1970.

Deze foto is groot opgenomen door de media en het is nog steeds het beeld wat wij van de Dolle Mina kennen. Desondanks was de actie waarbij deze foto werd gemaakt niet zo heel groot. Een aantal Dolle Mina’s gingen op 14 maart 1970 een vergadering van gynaecologen in het academisch ziekenhuis van Utrecht verstoren. Voor deze actie schreven ze de tekst ‘baas in eigen buik’ op hun buik. Hun doel was om een programma over abortus uit te delen en het met deze slogan druk bij te zetten. Fotograaf Jaap Herschel van fotobureau ’t Sticht had deze actie gefotografeerd. De foto die in de krant is gekomen is niet de foto van tijdens de actie, maar deze is voor de actie gemaakt. De Dolle Mina’s nemen hier duidelijk een pose aan. De foto is gemaakt op buikhoogte waardoor je de tekst geschreven op de buik goed ziet en waardoor de Dolle Mina’s als het waren neerkijken op de camera en dus op de kijker. Ze hadden ook wat grotere acties die stonden voor de legalisering van de abortus. Ze hadden bijvoorbeeld in 1972 een grote demonstratie in Utrecht tegen de nieuwe abortuswet. Deze demonstratie was wel meer ‘casual’ actie met spandoeken dan de ludieke acties die de Dolle Mina had en je hebt een aanzienlijk groter groep mensen. Dit zijn overigens niet alleen Dolle Mina's, maar ook andere mensen die tegen de nieuwe abortuswet waren. Je merkt ook dat deze actie, ondanks dat hij veel groter is dan andere acties van de Dolle Mina, veel minder media-aandacht kreeg. Dit waarschijnlijk omdat dit geen ludieke acties waren maar ‘normale’ protesten.

Nationaal Archief, Fotocollectie Anefo, fotograaf Rob Mieremet 19–2–1972.

Buiten de acties om de abortus te legaliseren, hield de Dolle Mina ook acties om mensen en met name vrouwen in te lichten over abortus. De grootste hiervan is was een huifkartocht door heel Nederland, waarbij ze vooral vrouwen in de gebieden buiten de grote stad wilde bereiken. Ze waren begonnen in Sevenum in Limburg en gingen door tot Friesland, en vervolgens richting Den Haag. Volgens de Dolle Mina’s had de actie redelijk succes, ze hadden meer dan 25.000 stencils uitgedeeld. Deze actie werd in 1972 gehouden en eindigde in het binnenhof van Den Haag. Dit was ook weer een grotere actie van de Dolle Mina om aandacht te trekken voor het belang van de abortus. Je ziet bijvoorbeeld ook dat de leus van bekende foto ‘baas in eigen buik’ nog steeds op die manier gebruikt wordt. Hier heeft een Dolle Mina het op haar jas geschreven. Je ziet ook weer bij deze foto dat er waarschijnlijk ook weer rekening is gehouden met de camera positie, aangezien de Dolle Mina recht voor de camera staat waardoor de tekst op haar buik goed en duidelijk zichtbaar is.

Het parool 13–05–1972.

Buiten dat ze met deze actie vrouwen (en mannen) over het hele land wilde inlichten over abortus, bereikte ze ook weer met deze actie veel publiciteit. Ze hadden expres voor een huifkar gekozen, omdat dit goed zou opvallen, meer dan bijvoorbeeld een auto. Ook hier waren ze dus bewust bezig met hoe dit in de media verscheen. Vooral toen hun huifkar door 3 scholieren gestolen was als ‘grapje’, werd dit in veel kranten opgenomen. Je ziet ook vaak in kranten dat de huifkar in een bepaalde regio’s is en ook soms verzet van de regio’s. Zo stond bijvoorbeeld in NRC-handelsblad van 18–4–1972 dat ze net voor de komst van de Dolle Mina een spoedvergadering hadden gehad in Schijndel om de abortusfilm van de Dolle Mina te verbieden.

De Dolle Mina had dus een effectieve manier om veel media-aandacht te trekken. Echter was het begin en daarmee vooral het eerste jaar, voor de Dolle Mina het meest succesvol. Grote punten, zoals de legalisering van abortus, vooral was gelukt door de acties van andere feministische groepen. Dit zou kunnen komen doordat de Dolle Mina vrij snel uiteenviel door een interne strijd over de organisatiestructuur en de toenemende invloed van marxistische ideeën. Dolle Mina’s die hier andere ideeën over hadden splitste zich af en richtte andere actiegroepen op. Doordat de Dolle Mina een gebrek had aan veel leden en middelen, moesten ze ook acties voeren voor de media. Door de ludieke acties die ze deden kregen ze met kleine groepen toch veel media aandacht. De grotere demonstraties kregen toch minder media-aandacht omdat ze niet zo ‘uniek’ waren. De Dolle Mina heeft nog tot 1978 acties gevoerd en zich ingezet voor de rechten van vrouwen binnen de maatschappij. Ondanks het feit dat de Dolle Mina relatief kleine groepen en acties hadden hebben ze wel veel media-aandacht voor grote maatschappelijke zaken zoals de abortuswetgeving gecreëerd, zowel positieve als negatieve aandacht.