Wybrane nurty psychoterapii: Kierunki wspierające różne aspekty rozwoju osobistego

Anna Dobosz
7 min readNov 12, 2023

W dzisiejszym złożonym świecie, gdzie każdy człowiek przynosi ze sobą unikalne doświadczenia i wyzwania, podejścia terapeutyczne muszą być różnorodne i elastyczne. Celem tego artykułu jest omówienie czterech różnych nurtów terapeutycznych: Racjonalnej terapii zachowania, Terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach, Logoterapii i Psychoterapii pozytywnej (terapii w nurcie psychologii pozytywnej).

Każdy z tych kierunków koncentruje się na innych aspektach procesu terapeutycznego, a ich zrozumienie może pomóc w wyborze najbardziej odpowiedniej formy wsparcia psychologicznego dla konkretnych potrzeb.

Racjonalna Terapia Zachowania: równowaga między myśleniem a działaniem

Racjonalna terapia zachowania (RTZ) to nurt terapeutyczny, który skupia się na analizie i modyfikacji myśli, uczuć i zachowań pacjenta. Założona przez Alberta Ellisa, RTZ zakłada, że nie to, co się zdarza, wpływa na emocje, lecz to, jak jednostka interpretuje zdarzenia. Terapeuta RTZ pomaga pacjentowi zidentyfikować i zmienić irracjonalne przekonania, które wpływają na jego funkcjonowanie.

Zalety terapii RTZ

Racjonalna terapia rozwoju to podejście skoncentrowane na rozwiązaniach, które ma wiele zalet. Oto niektóre z głównych korzyści tej formy terapii:

  1. Skupienie na rozwiązaniach: Racjonalna terapia rozwoju koncentruje się na poszukiwaniu konstruktywnych rozwiązań problemów, zamiast skupiać uwagę na przeszłości czy negatywnych aspektach. To podejście sprzyja budowaniu perspektywy opartej na rozwoju i pozytywnych zmianach.
  2. Orientacja na cele: Terapia skupia się na określonych celach i rezultatach, co pomaga pacjentom zdefiniować, czego chcą osiągnąć w trakcie procesu terapeutycznego. To prowadzi do bardziej skoncentrowanej i efektywnej pracy nad konkretnymi obszarami życia.
  3. Wzmacnianie zasobów: Racjonalna terapia rozwoju stawia na identyfikowanie i wzmacnianie zasobów pacjenta. Terapeuta pomaga klientowi wykorzystać jego mocne strony i umiejętności do osiągnięcia postawionych celów.
  4. Krótkoterminowość: To podejście jest często skierowane na krótkoterminowe cele i zmiany, co sprawia, że terapia może być bardziej skoncentrowana i dostosowana do bieżących potrzeb pacjenta.
  5. Aktywne zaangażowanie pacjenta: Racjonalna terapia rozwoju angażuje pacjenta w proces terapeutyczny, zachęcając go do aktywnego udziału w identyfikowaniu problemów i poszukiwaniu rozwiązań. To pomaga w budowaniu poczucia odpowiedzialności za własny rozwój.
  6. Edukacja i rozwój umiejętności: Terapeuta w tym podejściu może dostarczać klientowi konkretne narzędzia i umiejętności, które pomagają mu radzić sobie z trudnościami i osiągać cele. To podejście jest zatem także edukacyjne.
  7. Fokus na teraźniejszości: Racjonalna terapia rozwoju kładzie duży nacisk na teraźniejszość i przyszłość, co pomaga klientom skupić się na tym, co mogą zmienić w swoim życiu obecnie, zamiast utrzymywać się w przeszłości.
  8. Praktyczność: To podejście jest praktyczne i ma na celu dostarczenie konkretnych narzędzi, strategii i rozwiązań, które można zastosować w codziennym życiu.

Racjonalna terapia rozwoju jest zatem podejściem terapeutycznym, które kładzie nacisk na budowanie pozytywnych zmian, wspieranie klienta w osiąganiu celów i rozwijanie jego potencjału.

Dla kogo RTZ?

Racjonalna terapia zachowania jest szczególnie skuteczna dla osób, które chcą skoncentrować się na zmianie konkretnej problematycznej postawy czy zachowania. Osoby z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, czy uzależnieniem od substancji mogą odnieść korzyści z tego podejścia, które kładzie nacisk na samoregulację emocjonalną i rozwój umiejętności radzenia sobie.

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach: zmiana poprzez poszukiwanie alternatyw

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR) to nurt, który kładzie nacisk na poszukiwanie i wzmacnianie rozwiązań, a nie skupianie się na problemach. Stworzona przez Steve’a de Shazera i Insoo Kim Berg, TSR zakłada, że pacjenci posiadają zasoby do rozwiązania swoich problemów, a terapeuta pomaga im je odkryć i rozwijać.

Zalety terapii TSR

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR) to podejście terapeutyczne, które wykorzystuje pozytywny i konstruktywny sposób myślenia. Oto kilka zalet tego podejścia:

  1. Skupienie na rozwiązaniach: TSR koncentruje się na poszukiwaniu i wzmacnianiu konstruktywnych rozwiązań problemów, zamiast analizować przyczyny czy skupiać się na negatywnych aspektach sytuacji.
  2. Orientacja na cel: TSR kładzie duży nacisk na określanie konkretnych celów terapeutycznych. Działa to mobilizująco, pomagając pacjentom skoncentrować się na tym, co chcą osiągnąć.
  3. Pozytywna perspektywa: Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach promuje pozytywną perspektywę, pomagając klientom spojrzeć na swoje życie z optymistycznym podejściem i zobaczyć możliwości zmiany.
  4. Krótkoterminowość: TSR jest często skierowana na krótkoterminowe cele i zmiany, co sprawia, że terapia jest bardziej skoncentrowana, a postępy są szybciej zauważalne.
  5. Aktywne uczestnictwo klienta: Pacjenci są aktywnie angażowani w proces terapeutyczny. Wspólnie z terapeutą pracują nad identyfikowaniem celów i opracowywaniem konkretnych działań.
  6. Wzmocnienie zasobów: TSR pomaga klientom dostrzec i wykorzystać własne zasoby oraz umiejętności, co prowadzi do wzmacniania poczucia własnej skuteczności.
  7. Elastyczność: TSR jest elastyczne i dostosowuje się do indywidualnych potrzeb klienta. Terapeuta wspiera klienta w zrozumieniu, jakie zmiany są dla niego najbardziej satysfakcjonujące.
  8. Koncentracja na teraźniejszości i przyszłości: Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach skupia się głównie na tym, co dzieje się obecnie i jakie kroki można podjąć w przyszłości, zamiast analizować przeszłość.
  9. Budowanie współpracy: Terapia opiera się na współpracy między terapeutą a klientem. Ta partnerska relacja sprzyja budowaniu zaufania i otwartości.
  10. Skuteczność w wielu obszarach życia: TSR może być stosowana w różnych obszarach życia, od relacji międzyludzkich po rozwój zawodowy, co czyni ją wszechstronną formą terapii.

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach jest więc skutecznym i pozytywnym podejściem terapeutycznym, które kładzie nacisk na współpracę, budowanie zasobów i skupienie na konstruktywnych zmianach.

Dla kogo TSR?

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach jest szczególnie korzystna dla osób, które preferują pozytywne i przyszłościowe podejście do terapii. Osoby z problemami komunikacyjnymi, trudnościami w relacjach czy poczuciem utraty sensu życia mogą znaleźć wsparcie i inspirację w procesie TSR.

Przeczytaj również: Psychoterapia online vs. tradycyjna terapia

Logoterapia: poszukiwanie sensu i celu w życiu

Logoterapia, stworzona przez Victora Frankla, koncentruje się na poszukiwaniu sensu życia jako głównego motywu ludzkiego istnienia. Terapeuta logoterapii pomaga pacjentowi odkryć sens w trudnych doświadczeniach i znaleźć cel, który napędza jego życie.

Zalety Logoterapii

Logoterapia, stworzona przez Viktora Frankla, to forma psychoterapii, która skupia się na znaczeniu życia, celach i sensie egzystencji. Oto kilka zalet logoterapii:

  1. Podkreślenie sensu życia: Logoterapia kładzie nacisk na poszukiwanie sensu w życiu. Pomaga klientom odnaleźć znaczenie nawet w trudnych doświadczeniach, co może prowadzić do głębszego poczucia spełnienia.
  2. Indywidualne podejście: Logoterapia dostosowuje się do indywidualnych potrzeb klienta, koncentrując się na jego unikalnych wartościach, przekonaniach i celach.
  3. Rozwijanie poczucia odpowiedzialności: Logoterapia promuje poczucie odpowiedzialności za swoje życie i decyzje. Klienci są zachęcani do podejmowania aktywnych kroków w kierunku osiągnięcia swoich celów.
  4. Skupienie na teraźniejszości i przyszłości: Logoterapia koncentruje się na teraźniejszości i przyszłości, zamiast na przeszłości. Pomaga klientom skupić się na tym, co mogą zrobić obecnie, aby osiągnąć satysfakcję i spełnienie w przyszłości.
  5. Znaczenie wartości: Logoterapia zakłada, że ludzie dążą do realizacji wartości. Praca nad identyfikacją i realizacją tych wartości może przyczynić się do lepszego samopoczucia i satysfakcji.
  6. Wsparcie w radzeniu sobie z cierpieniem: Logoterapia pomaga klientom znaleźć sens nawet w obliczu cierpienia i trudności. Może być szczególnie skuteczna w radzeniu sobie z sytuacjami traumatycznymi.
  7. Rozwój duchowy: Logoterapia otwiera drzwi do rozwoju duchowego i refleksji nad głębszymi kwestiami egzystencjalnymi, co może prowadzić do pełniejszego życia.
  8. Dostosowanie do różnych kultur i wartości: Logoterapia jest elastyczna i otwarta na różne kultury, wartości i przekonania. To umożliwia dostosowanie terapii do różnorodności klientów.
  9. Wzmacnianie zdolności przystosowania: Logoterapia rozwija zdolność przystosowania się do zmian, pomagając klientom odnaleźć sens i cel nawet w dynamicznych sytuacjach życiowych.
  10. Promowanie autonomii: Logoterapia wspiera rozwój autonomii i niezależności. Klienci są zachęcani do samodzielnego odkrywania znaczenia swojego życia i podejmowania decyzji zgodnych z własnymi wartościami.

Logoterapia jest zatem terapią skoncentrowaną na znaczeniu życia, sensie egzystencji i rozwoju duchowym, co może prowadzić do głębokich pozytywnych zmian w życiu klienta.

Dla kogo Logoterapia?

Logoterapia jest szczególnie pomocna dla osób zmagających się z kryzysami życiowymi, depresją czy uczuciem pustki. Dla tych, którzy szukają głębszego zrozumienia swojego życia i pragną znaleźć sens w trudnych sytuacjach, logoterapia może stanowić inspirującą alternatywę.

Zobacz również: Kursy psychologiczne online

Psychoterapia pozytywna: rozwój poprzez koncentrację na siłach i zasobach

Psychoterapia pozytywna (terapia w nurcie psychologii pozytywnej) to podejście skupiające się na wzmacnianiu i rozwijaniu sił jednostki, zamiast eliminować słabości. Zakłada, że skupienie na pozytywnych aspektach życia przyczynia się do większego dobrostanu psychicznego.

Zalety terapii pozytywnej

Terapia w nurcie psychologii pozytywnej ma wiele zalet, które przyczyniają się do poprawy ogólnego stanu psychicznego oraz życiowej satysfakcji pacjentów. Oto kilka głównych zalet tego podejścia:

  1. Skoncentrowanie na siłach i zasobach: Terapia pozytywna kładzie nacisk na identyfikację i rozwijanie mocnych stron, zasobów oraz pozytywnych cech jednostki. Zamiast skupiać się na problemach, terapeuta wspiera pacjenta w odkrywaniu i wykorzystywaniu swojego potencjału.
  2. Rozwijanie pozytywnych emocji: Celem terapii pozytywnej jest nie tylko eliminowanie negatywnych stanów emocjonalnych, ale także wzmacnianie pozytywnych uczuć, takich jak radość, wdzięczność czy nadzieja. Pacjenci uczą się radzenia sobie z trudnościami poprzez budowanie pozytywnego podejścia do życia.
  3. Wzmacnianie relacji interpersonalnych: Psychologia pozytywna zdaje sobie sprawę z istotnego wpływu relacji interpersonalnych na dobre samopoczucie jednostki. Terapeuta skupia się na budowaniu i poprawie relacji, zarówno z samym sobą, jak i z innymi ludźmi.
  4. Zwiększanie poczucia sensu życia: Terapia pozytywna pomaga pacjentom znaleźć sens i cel w życiu. Poprzez eksplorację wartości życiowych i celów, jednostki są w stanie lepiej zrozumieć, co naprawdę ma dla nich znaczenie.
  5. Poprawa dobrostanu psychicznego: Terapia pozytywna przyczynia się do ogólnego zwiększenia dobrostanu psychicznego pacjenta. Skupienie się na pozytywnych aspektach życia może pomóc w radzeniu sobie ze stresem, lękiem i depresją.
  6. Zastosowanie konkretnych technik: Terapeuci stosują konkretne techniki z zakresu psychologii pozytywnej, takie jak mindfulness, trening siły charakteru czy techniki służące zwiększeniu poziomu szczęścia. Te narzędzia mogą być skuteczne w budowaniu odporności psychicznej i poprawianiu ogólnego funkcjonowania jednostki.
  7. Promowanie postawy proaktywnej: Terapia pozytywna zachęca do podejścia proaktywnego wobec życiowych wyzwań. Pacjenci uczą się radzenia sobie z trudnościami, podejmowania inicjatywy i podejmowania działań mających na celu osiągnięcie własnych celów.

Terapia w nurcie psychologii pozytywnej jest zatem kompleksowym podejściem, które nie tylko łagodzi symptomy, ale także wspiera rozwój jednostki i promuje zdrowy, satysfakcjonujący styl życia.

Dla kogo Psychoterapia pozytywna?

Psychoterapia pozytywna może być skuteczna dla osób z niskim poczuciem własnej wartości, które chcą rozwijać swoje mocne strony i osiągać pełniejszy potencjał. Osoby z zaburzeniami nastroju czy brakiem motywacji do zmiany mogą odnieść korzyści z tego optymistycznego podejścia.

Podsumowanie: wybierając indywidualną ścieżkę rozwoju

Każdy z omawianych nurtów terapeutycznych wnosi do procesu psychoterapii unikalne perspektywy i techniki interwencji. Racjonalna terapia zachowania koncentruje się na zmianie myśli i zachowań, terapia skoncentrowana na rozwiązaniach skupia się na poszukiwaniu alternatyw, logoterapia poszukuje sensu, a psychoterapia pozytywna stawia na wzmacnianie sił jednostki.

Wybór odpowiedniego nurtu terapeutycznego zależy od indywidualnych potrzeb, preferencji i celów pacjenta. Nie ma jednego rozwiązania pasującego do wszystkich, dlatego ważne jest, aby osoba szukająca pomocy skonsultowała się z doświadczonym terapeutą, który pomoże określić najlepsze podejście do jej konkretnego przypadku. Warto eksplorować różne nurtu terapeutyczne, aby odkryć, które z nich najlepiej wspierają

Zobacz również:

--

--

Anna Dobosz
0 Followers

Terapeuta, psycholog, psychotraumatolog i coach