Κρίνεται αναγκαία εποµένως η στροφή της εκπαίδευσης στην ενθάρρυνση της διαλεκτικής στάσης των ατόµων αναφορικά µε τον κόσµο. Η κριτική σκέψη και η δηµιουργία καλλιεργηµένων και υπεύθυνων ανθρώπων είναι πλέον περισσότερο αναγκαία από ποτέ.

Από την πρώτη στιγµή που ο άνθρωπος εµφανίστηκε στη γη, η µουσική παίζει ένα σηµαντικό ρόλο στη ζωή του. Από την αρχαιότητα χρησιµοποιείται για την αγωγή των παιδιών. Για παράδειγµα ο Πλάτωνας έλεγε: «Η εκπαίδευση στη µουσική είναι ανάγκη επιτακτική γιατί περισσότερο από οτιδήποτε στον κόσµο ο ρυθµός και η αρµονία επηρεάζουν το ενδότερο κοµµάτι του εαυτού µας, και ο καθένας από εµάς θα πρέπει να ξέρει πως να το χαλιναγωγήσει.»

Πως λοιπόν διαβρώθηκε τόσο πολύ αυτή η θεωρία µε το πέρασµα των καιρών; Γιατί η µουσική θα πρέπει να έχει την ίδια θέση στην σχολική εκπαίδευση όπως τα Ελληνικά, τα Μαθηµατικά και οι υπόλοιπες επιστήµες και ακόµα πιο πολύ θα πρέπει να κατέχει βασική θέση στην πρώιµη εκπαίδευση των παιδιών, να αρχίζει δηλαδή από την προπαιδεία.

Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα παιδιά που µαθαίνουν από νωρίς κάποιο µουσικό όργανο αναπτύσσουν γρηγορότερα της φυσικές, πνευµατικές, συναισθηµατικές και κοινωνικές τους δεξιότητες. «Η γνώση µουσικού οργάνου αυξάνει την συνεργατικότητα, την αυτοσυγκέντρωση, το µνηµονικό, την ικανότητα στην οµιλία, την όραση και την ακοή.

To τελικό µας συµπέρασµα είναι ότι η µουσική εκπαίδευση αναπτύσσει τις ικανότητες του εγκεφάλου και ολόκληρου του νευροµυϊκού µας συστήµατος» (University of Medicine, San Francisco, Dr Frank.R.Wilson). Η σύνθετη αυτή µαθησιακή διαδικασία ωφελεί πολλαπλά τους µαθητές, εφόσον τους δίνει τη δυνατότητα να χρησιµοποιούν δηµιουργικά τη σκέψη τους και τα συναισθήµατά τους.

Αποτελεί δηλαδή η µουσική αγωγή σπουδαία πνευµατική τροφή για τον άνθρωπο στην εποχή µας όπου κυριαρχεί η τάση της πλύσης εγκεφάλου και της διαµόρφωσης µη σκεπτόµενων προσώπων από τις κυβερνήσεις και τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης. Η ενασχόληση µε τη µουσική οξύνει το νου του ανθρώπου, δηµιουργεί τρόπους σκέψης και καλλιεργεί τον ψυχοσυναισθηµατικό µας κόσµο σε µεγάλο βαθµό ( Hargreaves, 1986; Swanwick, 1988).

Συνοπτικά θα λέγαµε ότι πως τα οφέλη από τη διδασκαλία της µουσικής είναι διπλά. Τα παιδιά γίνονται πιο δηµιουργικά, αναζητούν εναλλακτικές µορφές έκφρασης, αποκτούν αυτοεκτίµηση και αυτοπεποίθηση και µαθαίνουν να αναλαµβάνουν υποχρεώσεις απέναντι στον εαυτό τους και στην οµάδα τους.

Επιπλέον, είναι πια αποδεκτό ότι το κάθε παιδί γεννιέται µε ένα επίπεδο µουσικής δεκτικότητας ( music aptitude) , το οποίο στη συνέχεια αξιοποιείται σε µεγαλύτερο ή µικρότερο βαθµό. Ο Edwin Gordon έχει ορίσει τη µουσική δεκτικότητα ως τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να πετύχει µουσικές δεξιότητες.

Κατά συνέπεια και όπως γνωρίζουµε ο δάσκαλος είναι ο σηµαντικότερος παράγοντας στην εκπαιδευτική διαδικασία. Πιο συγκεκριµένα είναι η κινητήρια δύναµη που θα δραστηριοποιήσει τα παιδιά µε σκοπό να πραγµατοποιήσει την ουσία του διδακτικού του έργου µε καθορισµένες ενέργειες. ( Νικολάου Τηλεµάχου, 2005).

Στα µέσα του 20 αιώνα ξεκίνησε ένα αυξανόµενο ενδιαφέρον για την µουσική εκπαίδευση. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο συζητήσεων και πολλών ερευνών ( Mills, 1989; Hargreaves,1986; Rainbow, 1989; Swanwick, 1992).

Η θέση της µουσικής στο σχολικό πρόγραµµα καθώς και οι διάφοροι παράµετροι όπως διδακτικές προσεγγίσεις, ποιος είναι ο πλέον αρµόδιος για τη διδασκαλία της µουσικής, απασχολούν µέχρι σήµερα το χώρο της µουσικοπαιδαγωγικής ( Elliot, 1995; Reimer, 1989; De Nora, )

Στις µέρες µας σύµφωνα πάντα µε τα Αναλυτικά Προγράµµατα επιδιώκεται µέσα από παιδαγωγικές διαδικασίες που στηρίζονται τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη, η σταδιακή και προοδευτική εισδοχή των παιδιών στον κόσµο της µουσικής.

Παράλληλα επιζητείται η καλλιέργεια της µουσικής τους ευαισθησίας φέρνοντας τους σε επαφή µε τις µουσικές έννοιες και τα µουσικά σύµβολα και βασικά αποκτούν αντίληψη όλων των παραµέτρων του ήχου.

Επίσης δίνοντας τους την ευκαιρία να συµµετέχουν σε δραστηριότητες σύνθεσης, ακρόασης, εκτέλεσης όπως τραγούδι και εκτέλεση µουσικών οργάνων µε απώτερο σκοπό την ανάπτυξη τους τόσο στο γνωστικό όσο και στο συναισθηµατικό και ψυχοκινητικό τοµέα ( Τηλεµάχου 2005 ;Τηλεµάχου & Οικονοµίδου 2004).

Ο ρόλος του δασκάλου

Επιπλέον οι δάσκαλοι ως κύριοι συντελεστές της εκπαιδευτικής διαδικασίας συµβάλλουν στην ολοκληρωµένη ανάπτυξη του παιδιού µε σύνθετο τρόπο:

1. Βοηθούν το παιδί να εµπλουτίσει τις γνώσεις του.

2. ∆ηµιουργούν ερεθίσµατα και ευκαιρίες για να υποκινήσουν τη: — — -

-Συναισθηµατική

-Φυσική

-Αισθητική του ανάπτυξη.

Όλοι σήµερα γνωρίζουµε ότι το ∆ηµοτικό Σχολείο αποτελεί τον παιδαγωγικό χώρο όπου το παιδί εκτός από την απόκτηση βασικών γνώσεων, βιώνει και άλλες εµπειρίες που συµβάλουν στην κοινωνικοποίησή και στη διαµόρφωση της προσωπικότητάς του. Η επαφή του µικρού µαθητή µε τον κόσµο της µουσικής συµβάλει:

• Στην ανάπτυξη του συναισθηµατικού του κόσµου και στην καλλιέργεια της προσωπικότητάς του, µέσα απ’ την ευεργετική επίδραση που ασκεί πάνω του. Οι Αντιλήψεις των Εκπαιδευτικών για τη Μουσική Αγωγή 9ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 983

• Στο να ενεργοποιήσει τις δηµιουργικές του δυνάµεις, τη φαντασία και την ευαισθησία του, έτσι ώστε να εκφράζει τα συναισθήµατα και τις ιδέες του. • Στη δηµιουργική επικοινωνία του µε τα µέλη της οµάδας, (ανάπτυξη πρωτοβουλιών και συνεργασίας) ως απαραίτητο στοιχείο για την οµαλή κοινωνικοποίησή του.

• Στο να έρθει σε επαφή µε µια βαθύτερη πνευµατική και συναισθηµατική ευχαρίστηση, που δεν µπορεί να εκφραστεί µε άλλο τρόπο, ούτε µε τα λόγια.

• Στην ανάπτυξη της αυτοσυγκέντρωσης και της αυτοπειθαρχίας, αφού µαθαίνει όχι µόνο να διαβάζει ένα µουσικό κείµενο αλλά και να το µελετάει.

• Στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης καθώς επίσης της ανάλυσης και της σύνθεσης µέσα από τη µελέτη ενός µουσικού έργου.

• Στη σωστή τοποθέτηση του σώµατος που απαιτείται κατά τη διάρκεια του τραγουδιού ή της µελέτης ενός µουσικού οργάνου προϋποθέτει την παραγωγή οργανωµένων κινήσεων, τον συντονισµό και την οµαλή λειτουργία του εγκεφάλου και του µυϊκού συστήµατος, εξασφαλίζοντας την εξάσκηση του στόµατος , των µυών του προσώπου, το δυνάµωµα των αναπνευστικών οργάνων, την καλή λειτουργία και την ψυχική ισορροπία όλου του οργανισµού.

Όλα αυτά όµως προϋποθέτουν τον καλύτερο δάσκαλο που µπορούµε να έχουµε όπου σύµφωνα µε τον Zoltan Kodάly « … όσο χαµηλότερα κατεβαίνουµε τις βαθµίδες της εκπαίδευσης τόσο καλύτερος και πιο άριστα εκπαιδευµένος πρέπει να είναι ο δάσκαλος της µουσικής.

Με δυο λόγια δεν µας ενδιαφέρει τόσο ο καθηγητής του Πανεπιστηµίου που πρέπει και οφείλει να γνωρίζει πολύ καλά τη δουλειά του αλλά περισσότερο από όλους ο δάσκαλος που θα ξεκινήσει τον µικρό µαθητή…».

Αθήνος Κωνσταντινίδης

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Η μουσική απαιτεί επίσης τους μαθητές να μάθουν λέξεις στα ιταλικά, γερμανικά, γαλλικά και λατινικά. Οι μαθητές μελετούν μουσική από Ευρώπη, Ασία, Λατινική Αμερική, αφρικανικών πολιτισμών, κλπ και οι συνθέτες και τις ιστορικές περιόδους που συνδέονται με αυτά. Αυτή η γνώση μπορεί να ενισχύσει την απόδοσης στη γλώσσα και στα μαθήματα κοινωνικών σπουδών.

Η μουσική κάνει το μυαλό μας να εργαστεί σκληρότερα και να γίνει πιο περίπλοκη στον τρόπο σκέψης μας όταν διαβάζουμε, παίζουμε και τραγουδάμε μουσική την ίδια στιγμή. Δεν είναι μια «μονόπλευρη» δραστηριότητα, αλλά περιλαμβάνει και τις δύο πλευρές να εργάζονται ταυτόχρονα.

Η μουσική έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την οπτική και ακουστική εστίαση σε φοιτητές με ADD, ADHD, δυσλεξία, κλπ. Παίζοντας ένα όργανο βελτιώνει τις κινητικές ικανότητες και το συντονισμό και αυξάνει τη δραστηριότητα του νευρικού συστήματος.

Ειδικά τους μαθητές ειδικής αγωγής η μουσική μπορεί να τους βοηθήσει να βρουν τις απαραίτητες δεξιότητες για χρήση σε άλλες κατηγορίες και να βελτιώσει τη συνολική τους απόδοση.

Έχω πολλούς μαθητές οι οποίοι μέσω της μουσικής έχουν διαπρέψει στο σχολείο, έχουν κάνει ποιοτικές φιλίες και έχουν γνωρίσει την αποδοχή την αναγνώριση την καταξίωση και το χειροκρότημα από όλο το σχολείο.

Η ομαδική δραστηριότητα της μουσικής απαιτεί από τους μαθητές να γνωρίζουν τους συνομηλίκους τους και να χτίζουν εμπιστοσύνη, συνεργασία, επικοινωνία και ανταλλαγή συναισθημάτων και εμπειριών ερχοντας πιο κοντά ο ένας στον άλλο και αποδίδουν σε ένα πολύ υψηλότερο επίπεδο. “

Μουσική & Μαθητές was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Η μουσική προτείνεται ως ένα εργαλείο προσωπικής τροφοδοσίας και διευκόλυνσης της ομαδικής λειτουργίας, διότι απευθύνεται στη δομή του ψυχισμού καθώς είναι μία μη λεκτική γλώσσα, ένας τρόπος επικοινωνίας ιδεών και συναισθημάτων μέσω του ήχου, ένα όχημα συναισθηματικής απελευθέρωσης, καθώς και ένα εκπαιδευτικό/θεραπευτικό εργαλείο υψηλής αξίας” .

Στη μουσικοθεραπεία, εμπεριέχονται αρνητικά και δυσάρεστα συναισθήματα ταυτόχρονα με ευχάριστα συναισθήματα της πράξης της προσωπικής γέννησης δημιουργικού έργου στο συμβολικό πεδίο, μετουσιώνοντας έτσι το πρωταρχικό οδυνηρό βίωμα σε «κορυφαία» εμπειρία με αίσθηση προσωπικής αξίας και νόημα στη ζωή.

“Σε παιδιά με θέματα επιθετικότητας, είτε εκφοβίζουν είτε δέχονται εκφοβισμό, μέσα από γνωστά τραγούδια, δημιουργία νέων προσωπικών και ομαδικών τραγουδιών, μουσικού αυτοσχεδιασμού με θέματα προσωπικά και ομαδικά, μουσικών παραμυθιών-ιστοριών-θεατρικών δρώμενων και άλλων δραστηριοτήτων, καθώς και μουσικών παραστάσεων παρατηρούνται σχεδόν άμεσα αποτελέσματα σε: αίσθηση προσωπικής αξίας, βαθιά κατανόηση εαυτού και άλλου, με βιωματική κι αφομοιωμένη γνώση, αίσθηση προσωπικών ορίων και άλλου, λειτουργική συνύπαρξη, μετουσίωση συναισθημάτων: θυμού/φόβου/ ταπείνωσης/βίας/υποτίμησης/υπερτίμησης σε χαρά δημιουργικής συνύπαρξης, μεταφορά απόλαυσης της βίας σε ουσιαστική απόλαυση αυτοπεποίθηση/αυτοπραγμάτωση”.

Με τη βοήθεια απεικονιστικών μεθόδων, οι ερευνητές μελέτησαν τον εγκέφαλο 36 μουσικών — που ασχολούνταν με τη μουσική περίπου τα ίδια χρόνια — κατά την εκτέλεση (μη μουσικών) ασκήσεων κινητικών δεξιοτήτων. Οι μουσικοί μοιράστηκαν σε δύο ομάδες: εκείνους που είχαν ξεκινήσει να μαθαίνουν μουσική πριν από την ηλικία των επτά ετών και σε εκείνους που είχαν ξεκινήσει αργότερα. Στη μελέτη συμπεριλήφθηκε ακόμη μια ομάδα εθελοντών που δεν είχε διδαχθεί ποτέ μουσική.

Βάσει των αποτελεσμάτων φάνηκε ότι οι εθελοντές που είχαν αρχίσει να μαθαίνουν μουσική πριν από τα επτά εμφάνιζαν μεγαλύτερη ακρίβεια ως προς τον συγχρονισμό των κινήσεων τους συγκριτικά με τους υπόλοιπους. Οι απεικονίσεις του εγκεφάλου αποκάλυψαν συσσωρευμένη λευκή ουσία στο μεσολόβιο — μεγάλη δέσμη νευρικών ινών που συνδέουν τις κινητικές περιοχές του δεξιού και του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου.

Αντίθετα, οι εξετάσεις των εθελοντών που ακολούθησαν τη μουσική σε μεγαλύτερη ηλικία και εθελοντών που δεν είχαν μάθει ποτέ μουσική δεν εμφάνιζαν καμία διαφορά ως προς την ανάπτυξη των συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου τους. Κάτι τέτοιο, όπως υποστηρίζουν οι ερευνητές, ενδεχομένως να σημαίνει ότι οι αλλαγές αυτές προκαλούνται νωρίς ή αλλιώς ποτέ.

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at musicandbyllying.pen.io.

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Διαφορετικές δομές εμφανίζει ο εγκέφαλος των ατόμων που ασχολούνται με τη μουσική από μικρή ηλικία, υποστηρίζουν οι καναδοί επιστήμονες
Μόντρεαλ.

Τα παιδιά που αρχίζουν να μαθαίνουν ένα μουσικό όργανο πριν από την ηλικία των επτά ετών, αναπτύσσουν τις κινητικές τους δεξιότητες ταχύτερα από άλλα, υποστηρίζει νέα μελέτη καναδών επιστημόνων.

Όπως αναφέρουν οι ειδικοί του Πανεπιστημίου Κονκόρντια στο Μόντρεαλ, με δημοσίευσή τους στο επιστημονικό έντυπο «Journal of Neuroscience», φάνηκε πως στην ηλικία των 6–8 ετών υπάρχει ένα «παραθυράκι», όπου η μουσική εκπαίδευση αλληλεπιδρά με τον ρυθμό ανάπτυξης των κινητικών δεξιοτήτων των παιδιών προκαλώντας έτσι μακροπρόθεσμες αλλαγές στον εγκέφαλο.

‘’Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου απαιτεί συγχρονισμό ανάμεσα στις κινήσεις των χεριών και στα οπτικοακουστικά ερεθίσματα που δέχεται ο οργανοπαίκτης’’ εξηγεί η κύρια ερευνήτρια της μελέτης και καθηγήτρια ψυχολογίας, Βιρτζίνια Πένχιουν. «Όσο νωρίτερα αρχίσει μαθήματα ένα παιδί, τόσο μεγαλύτερο είναι το δέσιμο μεταξύ των δύο».

‘’Η εκμάθηση ενός οργάνου ενισχύει τη φυσιολογική ωρίμανση της σχέσης ανάμεσα στις κινητικές δεξιότητες και στις αισθητηριακές περιοχές του εγκεφάλου, δημιουργώντας μια βάση επάνω στην οποία μπορεί να στηριχθεί η περαιτέρω ανάπτυξή της’’ επισημαίνει η επικεφαλής της μελέτης.

Κάτι τέτοιο βέβαια, υπογραμμίζουν οι επιστήμονες, δε σημαίνει ότι αν ένα μικρό παιδί ξεκινήσει να μαθαίνει μουσική θα γίνει αναγκαστικά μεγάλος συνθέτης κλασικής μουσικής. «Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι όσοι ξεκινούν νωρίς έχουν κάποιες δεξιότητες και αλλαγές σε περιοχές του εγκεφάλου που τους συνοδεύουν εφ’ όρου ζωής» εξηγεί η δρ Πένχιουν.

«Αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι θα γίνουν καλύτεροι μουσικοί από άλλους. Οι μουσικές επιδόσεις απαιτούν ικανότητες, όπως επίσης επικοινωνία, ενθουσιασμό, προσωπικό στιλ και πολλά άλλα μη μετρήσιμα στοιχεία. Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου σε μικρή ηλικία θα μπορούσε να ευνοήσει την έκφραση της ιδιοφυΐας, αλλά δε μας κάνει αυτομάτως ιδιοφυΐες στη μουσική».

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at musicandbrain.pen.io.

Η μουσική «χτίζει» τον εγκέφαλο. was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Οι ρίζες της δικής μας ευρωπαϊκής σημειογραφίας βρίσκονται στη λεγόμενη εκφωνητική σημειογραφία, στα στενογραφικά, δηλαδή, σύμβολα που χρησιμοποίησαν οι Αρχαίοι Έλληνες, οι Ανατολίτες και οι πρώτοι Χριστιανοί για να καταγράψουν τον προφορικό λόγο. Από τον 5ο μέχρι και τον 7ο μ.Χ. αιώνα, από αυτά τα σημάδια αναπτύχθηκε ένα σύστημα που σκιαγραφούσε αόριστα τη μελωδική κίνηση, και έγινε γνωστό με το όνομα νευματική γραφή. Η γραφή αυτή έδινε μόνο μια ιδέα της μελωδίας όταν ο τραγουδιστής χρειαζόταν μια μικρή βοήθεια για τη μνήμη του.

Το πρώτο βήμα για το σημερινό πεντάγραμμο έγινε τον 9ο αιώνα μ.Χ. Αρχικά ήταν μόνο μια χρωματιστή γραμμή. Αργότερα προστέθηκε άλλη μια χρωματιστή γραμμή και ο Γκουίντο ντ’ Αρέτσο (995–1050) πρότεινε τη χρήση της τρίτης και τέταρτης γραμμής. Αυτό έγινε δεκτό και διατηρήθηκε σαν το παραδοσιακό ‘πεντάγραμμο’ του Γρηγοριανού μέλους (καρέ γραφή).

Ο Φίλιππος ντε Βιτρύ (1290–1361), εξηγώντας τις αρχές της Νέας Τέχνης (Ars Nova) σε αντίθεση με την Παλαιά Τέχνη (Ars Antiqua), χρησιμοποίησε ένα σύστημα σημειογραφίας παρόμοιο με το σημερινό. Όμως, αν και το πεντάγραμμο που χρησιμοποιούμε τώρα εμφανίστηκε τον 11ο αιώνα, μόνο τον 17ο αιώνα έγινε αποδεκτή η χρήση του γενικά.

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at musicnotation.pen.io.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΡΑΦΗ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Ο ψυχολόγος Δρ. Levitin, ο οποίος διευθύνει το τμήμα Music Perception, Cognition and Expertise στο πανεπιστήμιο McGill στο Montreal, έχει ασχοληθεί με αυτό το φαινόμενο και μάλιστα τον έχει απασχολήσει αρκετά. Ο Levitin λέει χαρακτηριστικά: «Ακούμε μονάχα μια νότα και ξέρουμε ήδη περί τίνος πρόκειται. Αυτό που θα ήθελα λοιπόν να μάθω είναι πως ακριβώς γίνεται αυτό και γιατί είμαστε τόσο καλοί σε αυτή την αναγνώριση». «Μέχρι την ηλικία των 5 ετών είμαστε ήδη όλοι αρκετά ικανοί στην αναγνώριση της μουσικής, αυτή είναι λοιπόν μια πανανθρώπινη ικανότητα».

Φέτος το καλοκαίρι, ο Levitin δημοσίευσε το βιβλίο του: «This Is Your Brain on Music», μια αναφορά στην αναδυόμενη επιστήμη της μουσικής. Ο Levitin στο βιβλίο του αναφέρεται σε ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες καταστάσεις. Για παράδειγμα τα μωρά ξεκινούν τη ζωή τους έχοντας την ικανότητα του συνειρμού. Επίσης στην παρεγκεφαλίδα, το κέντρο του εγκεφάλου όπου ελέγχει την κίνηση, συνδέεται με τα αυτιά και βοηθάει στην αναπαραγωγή συναισθηματικών αντιδράσεων στο άκουσμα της μουσικής. Σύμφωνα επίσης με κάποια πειράματά του, έχει αποδειχτεί ότι η παρακολούθηση μιας ζωντανής μουσικής παράστασης επηρεάζει την λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου με διαφορετικό τρόπο από την ακρόαση της ηχογραφημένης μουσικής. Τα αποτελέσματα του πρώτου πειράματος που πραγματοποίησε ο Levitin ήταν εκπληκτικά. Σταμάτησε ανθρώπους από το δρόμο και τους ζήτησε να τραγουδήσουν ένα από τα αγαπημένα τους τραγούδια. Τα περισσότερα από αυτά τα άτομα μπόρεσαν να αναπαράγουν το ρυθμό του κάθε τραγουδιού με ένα ποσοστό λάθους μόνο 4% και τα 2/3 από αυτούς μπόρεσαν να τραγουδήσουν στο ακριβές ημιτόνιο του τραγουδιού. Τα παραπάνω αποδεικνύουν την ακρίβεια με την οποία είναι σε θέση ένας συνηθισμένος άνθρωπος να αναπαράγει μια μουσική ακολουθία. Ήταν μια συναρπαστική ανακάλυψη. Οι περισσότερες αναμνήσεις υποβαθμίζονται και χάνονται σε μεγάλο βαθμό με την πάροδο του χρόνου, όμως αυτές που αφορούν τη μουσική παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες.

Το περασμένο έτος, ο Levitin και μια ομάδα από νευροεπιστήμονες δημοσίευσαν μιας μελέτη που εξηγούσε τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αυτό. Οι επιστήμονες παρακολούθησαν την εγκεφαλική δραστηριότητα 13 ατόμων καθώς εκείνοι άκουγαν κλασική μουσική. Αρχικά η μουσική διέγειρε το πρόσθιο μέρος του εγκεφάλου καθώς ανέλυε τη δομή και το αρμονία της μουσικής. Στη συνέχεια ενεργοποιήθηκαν κάποιες άλλες περιοχές του εγκεφάλου οι οποίες προκάλεσαν την παραγωγή την χημικής ουσίας ντοπαμίνης, η οποία διεγείρει την αίσθηση της επιβράβευσης. Η περιοχή της παρεγκεφαλίδας, μια περιοχή που σχετίζεται με την κίνηση, αντέδρασε. Καθώς ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τον ρυθμό και τις συναισθηματικές κορυφώσεις ενός τραγουδιού, η παρεγκεφαλίδα ξεκινά να αντιδράει κάθε φορά που το τραγούδι παράγει περισσότερη ένταση.

«Είναι γνωστό ότι η μουσική είναι ένας πολύ καλός τρόπος για την βελτίωση της διάθεσης μας αλλά με τη βοήθεια αυτού του πειράματος αποδείχτηκε και ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αυτό», λέει ο Levitin. Ο λόγος για τον οποίο η μουσική αποτελεί μια τόσο ισχυρή ανάμνηση σχετίζεται με την ποιότητα του μουσικού τόνου. Η ποιότητα του μουσικού τόνου είναι διαφορετική για κάθε μουσικό όργανο, για αυτό το λόγο το βιολί ηχεί διαφορετικά από ένα φλάουτο ακόμα και αν αναπαράγεται η ίδια μελωδία.

Ο Levitin θεωρεί ότι τα διάσημα συγκροτήματα έχουν τεράστια επιτυχία όχι λόγω της ιδιαίτερης δεξιοτεχνίας τους αλλά επειδή αναπαράγουν μια συγκεκριμένη ποιότητα μουσικού τόνου η οποία παραμένει σταθερή από τραγούδι σε τραγούδι. Αυτός είναι και ο λόγος που είμαστε σε θέση να αναγνωρίσουμε τα τραγούδια από μια και μόνο νότα. Η έρευνα του Levitin έχει κλονίσει ορισμένες θεωρίες για τη μουσική. Για παράδειγμα υπάρχει μια άποψη η οποία υποστηρίζει την θέση ότι η μουσική και η μαθηματική ικανότητα ενός ατόμου είναι συνδεδεμένες. Ο Levitin πιστεύει ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει βασιζόμενος σε μελέτη που πραγματοποίησε με άτομα που έπασχαν από το σύνδρομο Williams, μια γενετική δυσλειτουργία η οποία προκαλεί στα άτομα νοητική καθυστέρηση. Παρόλα αυτά αποδείχτηκε ότι τα άτομα αυτά κατείχαν ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα μουσικών ικανοτήτων. Ένα αγόρι που ανήκε στην ομάδα που μελέτησε ο Levitin και έπασχε από το σύνδρομο Williams ήταν σχεδόν ανίκανο να ανοίξει την θήκη του κλαρινέτου του αλλά από τη στιγμή που κατάφερνε να κρατήσει το όργανο στα χέρια του, τα προβλήματα του έμοιαζαν να εξαφανίζονται και ήταν σε θέση να παράγει

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at musicandintelligence.pen.io.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΦΥΙΑ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Η ιδιότητα της μουσικής να θεραπεύει τονίζεται επίσης από τον Πλάτωνα σε πολλά έργα του (Τίμαιος, Πολιτεία, Νόμοι), μάλιστα ο Πλάτων θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ο πρώτος επίσημος «συνταγογράφος» μουσικής στην αρχαιότητα, αφού προτείνει ως κατεξοχήν θεραπευτικό μουσικό τρόπο τον δώρειο τρόπο (αρχαία μουσική κλίμακα που οι μουσικολόγοι σήμερα πιστεύουν ότι αντιστοιχεί περίπου στον πρώτο ήχο της βυζαντινής μουσικής).

Μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα οι επιστήμονες δεν είχαν παρατηρήσει και μελετήσει συστηματικά τις επιδράσεις της μουσικής σε παραμέτρους της λειτουργίας του ανθρώπινου σώματος. Oμως στις αρχές της δεκαετίας του ’50, στις ΗΠΑ, δημιουργήθηκε μια σύνθετη επιστημονική ομάδα (Αμερικανική Εταιρεία Μουσικοθεραπείας), η οποία αποτέλεσε τον πρώτο επίσημο πυρήνα κλινικής εφαρμογής και έρευνας της μουσικοθεραπείας. Πρέπει εδώ να αναφέρει κανείς ότι η δημιουργία της εταιρείας αυτής βασίσθηκε σε μία απλή κλινική παρατήρηση που έδειχνε ότι, σε νοσοκομεία των ΗΠΑ στα οποία νοσηλεύονταν τραυματίες βετεράνοι του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η ανάρρωση ασθενών ήταν ταχύτερη σε θαλάμους που υπήρχε «ζωντανή μουσική» σε σχέση με θαλάμους χωρίς μουσική.

Η μουσικοθεραπεία, είτε με τη μορφή της ενεργούς μουσικοθεραπείας είτε με την απλούστερη μορφή της ακρόασης μουσικής (δηλ. μουσικής φάρμακο1), απαιτεί ειδική και μακροχρόνια εκπαίδευση. Οι κυριότερες διαφορές μεταξύ των δύο αυτών θεραπευτικών παρεμβάσεων είναι ότι στην περίπτωση της μουσικής — φάρμακο χρησιμοποιείται προεπιλεγμένη μουσική ως έτοιμο ακρόαμα, δεν απαιτείται παρουσία εξειδικευμένου μουσικοθεραπευτή και δεν χρησιμοποιείται μουσικός αυτοσχεδιασμός με φωνή η όργανα μουσικοθεραπείας όπως αυτά χρησιμοποιούνται στην ενεργό μουσικοθεραπεία.

Την τελευταία δεκαετία με την πρόοδο της μαγνητικής τομογραφίας και την εμφάνιση της τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων (PET) έχει γίνει δυνατή η εξονυχιστική μελέτη των επιδράσεων της μουσικής στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Τα συμπεράσματα της έρευνας αυτής έχουν κινητοποιήσει αισθητά πολλούς κλινικούς γιατρούς σε διάφορες ειδικότητες, πού χρησιμοποιούν τη μουσική ως συμπληρωματικό θεραπευτικό μέσο.

Στόχοι και εφαρμογές της μουσικοθεραπείας στην ιατρική είναι γενικά: η αντιμετώπιση του πόνου, η αντιμετώπιση του ψυχοσωματικού στρες, η βοήθεια της μητέρας στον τοκετό, η χρήση στις μονάδες πρόωρων βρεφών, η βοήθεια στη μετεγχειρητική ανάρρωση, η ανακουφιστική θεραπεία καρκινοπαθών, οι εφαρμογές σε μονάδες εντατικής θεραπείας καρδιοπαθών, οι εφαρμογές στη νόσο aλτσχάιμερ, η αντιμετώπιση της κατάθλιψης, η βελτίωση της επικοινωνίας ψυχιατρικών ασθενών και πλείστες άλλες εφαρμογές. Οπωσδήποτε, γενικό στόχο της μουσικοθεραπείας αποτελεί η αύξηση της αισιόδοξης στάσης και της θετικής σκέψης στα προβλήματα της ζωής, στοιχεία που συμβάλλουν στην ενίσχυση του ανοσοβιολογικού συστήματος.

Εγκέφαλος και μουσική
Εικόνα τομογραφίας ποζιτρονίου (ΡΕΤ scan) εγκεφάλου κατά τη διάρκεια μουσικής ακρόασης α) ευχάριστων (σύμφωνων) συνηχήσεων (αριστερά) και β) δυσάρεστων (διάφωνων) συνηχήσεων (δεξιά). Εμφανής είναι η διαφορά στην ενεργοποίηση εγκεφαλικών κέντρων. Από την 16η εβδομάδα της κύησης το έμβρυο μπορεί να αντιδρά σε εξωγενείς ήχους. Η ακοή είναι η πρώτη αίσθηση πού αναπτύσσεται και η τελευταία που εξαφανίζεται στη διάρκεια της ζωής μας. Τα έμβρυα αντιλαμβάνονται με επάρκεια την αναπνοή της μητέρας, τις κινήσεις και τη φωνή της όταν μιλάει ή τραγουδάει. Επίσης οι παλμικοί ήχοι της ροής του αίματος στην ομφαλική αρτηρία μπορούν να γίνονται αντιληπτοί από το έμβρυο κατά τη διάρκεια της ενδομήτριας ζωής και για ηχητικές συχνότητες μικρότερες των 500 χερτς τα επίπεδα έντασης του ήχου κυμαίνονται μεταξύ 70–80 ντεσιμπέλ. To έμβρυο ακούει τον ρυθμικό ήχο της καρδιάς της μητέρας περίπου 26 εκατομμύρια φορές. Η αντίληψη του ρυθμού αυτού ασκεί ένα είδος προστασίας στον άνθρωπο και συνδέεται με την ασφάλεια που παρέχει το μητρικό περιβάλλον. Είναι δε πολύ μεγάλης σημασίας για τη ζωή και την ανάπτυξή μας.

Μια σημαντική διαδικασία εκμάθησης ήχων λαμβάνει χώρα μέσα στη μήτρα και η μεταβίβαση ήχων και ρυθμών από τη μητέρα στο έμβρυο δίνει απαραίτητες πληροφορίες για την ανάπτυξη του εγκεφαλικού ιστού του εμβρύου. Σύμφωνα με τις πρόσφατες μελέτες της ομάδας του ψυχολόγου Ριγκέτι, το νεογνό μπορεί να διακρίνει ενδομήτριους ήχους της δικής του μητέρας σε σχέση με ήχους άλλης μητέρας και επίσης να αντιδρά στις μεταβολές του καρδιακού παλμού και των κινήσεων. Μία ανάλυση σε 212 ερευνητικές μελέτες που αφορούσαν δίδυμα άτομα έδειξε ότι οι κοινές ακουστικές εμπειρίες της ενδομήτριας ζωής εξηγούν κατά περίπου 20% την υψηλή συσχέτιση μεταξύ του δείκτη νοημοσύνης των διδύμων που μεγαλώνουν ξεχωριστά. Eτσι, φαίνεται ότι οι ακουστικές εμπειρίες του εμβρύου αποτελούν το κυριότερο ερέθισμα για την ανάπτυξη του εγκεφαλικού φλοιού.

Οι μελέτες του aμερικανού αναισθησιολόγου Φρεντ Σβαρτς στη μονάδα εντατικής παρακολούθησης νεογνών και πρόωρων βρεφών του νοσοκομείου Πιέντμοντ στην Ατλάντα των ΗΠΑ έδειξαν ότι νανουρίσματα με τη φωνή της μητέρας ή μουσικοί ήχοι που προσομοιάζουν με ήχους του εμβρυϊκού περιβάλλοντος βοηθούν στην ταχύτερη απόκτηση βάρους, την ταχύτερη ανάπτυξη της περιμέτρου της κεφαλής και τη γρηγορότερη έξοδο από τη μονάδα εντατικής θεραπείας πρόωρων νεογνών σε σχέση με νεογνά που δεν εκτίθενται σε αυτούς τους ήχους. Στο πλαίσιο της εργασίας του γιατρού Σβαρτς τοποθετούνται ειδικά μικρά ηχεία στις βρεφοκοιτίδες, τα οποία μεταδίδουν σε 24ωρη βάση μουσική ειδικά επιλεγμένη για το σκοπό αυτόν μέσω κεντρικού συστήματος αναμετάδοσης. Σημαντικές μελέτες έδειξαν ότι οι ήχοι που προαναφέρθηκαν αλλά και το νανούρισμα με τη φωνή της μητέρας μπορεί να μειώνει τους καρδιακούς παλμούς, να αυξάνει τον κορεσμό του αρτηριακού αίματος σε οξυγόνο και να βοηθάει στην ταχύτερη απόκτηση βάρους στα πρόωρα βρέφη.

Φαίνεται ότι η επίδραση της μουσικής, κυρίως μέσω του ρυθμού, αφορά ενστικτώδεις λειτουργίες που σχετίζονται με το οντολογικά αρχέγονο κομμάτι του ανθρώπινου εγκεφάλου. Νευροανατομικές παρατηρήσεις έδειξαν ότι οι κοχλιακοί πυρήνες, σημαντικός σταθμός στη διαδρομή του ακουστικού νεύρου στο επίπεδο γέφυρας-στελέχους του εγκεφάλου, γειτνιάζουν με σημαντικούς αυτόνομους πυρήνες που αποτελούν κέντρα ρύθμισης αναπνοής και κυκλοφορίας. Πιθανώς λοιπόν, με τον μηχανισμό φαινομένου συντονισμού δηλαδή παράλληλης διέγερσης γειτονικών νευρώνων, εξηγείται η αύξηση της συχνότητας της αναπνοής και του καρδιακού παλμού κατά την ακρόαση μιας γρήγορης μουσικής αγωγής και, αντίθετα, η ελάττωση της καρδιακής και της αναπνευστικής συχνότητας κατά την ακρόαση μιας αργής μουσικής αγωγής.

Αυτή η πρωταρχική επίδραση της μουσικής μέσω του ρυθμού συμβαίνει χωρίς τον έλεγχο της συνείδησης και αφορά όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από φυλή και καταγωγή, είναι δηλαδή διαχρονικό και διαπολιτισμικό χαρακτηριστικό. Σε ένα δεύτερο επίπεδο η κατανόηση της διαδοχής των τόνων και της μουσικής αρχιτεκτονικής απαιτεί τη συμμετοχή υψηλής εξειδίκευσης ανώτερων κέντρων στο επίπεδο του εγκεφαλικού φλοιού, όπου εδώ η λειτουργία αυτή είναι συνειδητή (δηλαδή στο σημείο αυτό χρησιμοποιείται η «ακουστική παιδεία» που ο καθένας έχει αποκτήσει). Με βάση την παραπάνω επιστημονική εξήγηση φαίνεται να ευσταθεί απόλυτα ο όρος «νιώσε τον ρυθμό» (γνωστό και αγγλιστί ως feel the beat), διότι όλοι οι άνθρωποι μπορούν να νιώσουν τον ρυθμό, αντίθετα δεν μοιάζει να υπάρχει ενιαία λογική στον όρο π.χ. νιώσε τη μελωδία, διότι λόγω διαφορετικής παιδείας η αντίληψη της μελωδικής-αρμονικής γραμμής διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Αποκαλυπτική έρευνα που έγινε στο τμήμα Γνωστικών Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου ΜακΓκιλ στο Μόντρεαλ του Καναδά, με τη βοήθεια τομογραφίας δέσμης ποζιτρονίου, έδειξε ότι γλωσσικά και μουσικά ερεθίσματα μπορεί να ακολουθούν διαφορετικές οδούς νευρωνικής αγωγής στον ανθρώπινο εγκέφαλο, έτσι ώστε έπειτα από σοβαρά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια πολλοί ασθενείς διατηρούν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται μουσικά κομμάτια και να τραγουδούν, ενώ έχουν χάσει την ικανότητα του λόγου: δηλαδή μπορεί να παρουσιασθεί αφασία αλλά όχι αμουσία.

Επίσης, με τη βοήθεια της σύγχρονης απεικονιστικής τεχνολογίας έχουν αποκρυπτογραφηθεί εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με το αίσθημα ευχάριστο-δυσάρεστο κατά την ακρόαση μουσικής και οι σχέσεις τους με την ακρόαση σύμφωνων-διάφωνων μουσικών διαστημάτων.

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at musicandhealing.pen.io.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΣΗ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Ο 17ος αιώνας αφήνει στους ευρωπαίους μουσικούς μια σειρά εκφραστικών τρόπων μεγάλης ποικιλίας. «Πολλά δεσμά συντρίφτηκαν και πολλές Βαστίλλες έπεσαν. Η δικτατορία της φωνητικής πολυφωνίας έχει τελειώσει. Τα όργανα, τόσον καιρό παραγνωρισμένα, κατέχουν απ’ εδώ κι εμπρός μια θέση τιμητική και γεννούν μια καινούργια μουσική φιλολογία, εξαιρετικά εκλεπτισμένη. Χάρη στην καντάτα, στο ορατόριο, στα ρετσιτατίβα, στις άριες και στο τραγουδιστό θέατρο, γεννιέται ο λυρικός λόγος.»[2] Η εξέλιξη και οι καινοτομίες στην κατασκευή των μουσικών οργάνων δημιουργούν «ένα ρεύμα περιέργειας, ενδιαφέροντος και ζήλου που ευεργετεί τη μουσική. Έτσι γεννήθηκε η αγάπη του μεγάλου κοινού για τη ‘συναυλία’, που δεν εμφανίσθηκε παρα τον 17ο αιώνα …

Το 1656, στο Palais Royal δόθηκε η πρώτη δημόσια συναυλία με εισιτήριο.[4] Η ενόργανη μουσική παύει να απευθύνεται και να αποτελεί ευχαρίστηση αποκλειστικά μιας ελίτ. Επικρατεί το ομοφωνικό στιλ. Με την θεωρητικοποίηση των όρων της αρμονίας — σαν απόδειξη της σχέσης ευδαιμονίας και επιστήμης — η μουσική δεν είναι πλέον μόνο ένα φυσικά τακτοποιημένο σύνολο. Της επιβάλλεται η κυριαρχία του ορθού λόγου και της επιστημονικής παράστασης του κόσμου.

Το 1700, «…ο Ραμώ είναι δεκαεπτά χρονών, ο Μπαχ και ο Χαίντελ δεκαπέντε… Ο ένας μετά τον άλλον, με όλη την κανονικότητα και την ακρίβεια των εισόδων του θέματος μιας φούγκας, θα τους ακολουθήσουν, σε μια απόσταση ευλαβική, ο Γκλούκ, ο Χάυντν και ο Μότσαρτ, ολοκληρώνοντας την περίλαμπρη εξάδα των μεγαλοφυιών που θα δώσουν τον τόνο στον αιώνα τους.»[5]

Στις αρχές του 18ου αιώνα στη Νάπολη ο Scarlatti δίνει νέα μορφή στην όπερα, καταξιώνοντας με την ιδιοφυία του τις μορφές και την τεχνική που κληροδότησε η Βενετία. Η ναπολιτάνικη σχολή θα αποτελέσει την απόλυτη πηγή επιρροής των γερμανών συνθετών. Η εξέλιξη της όπερας επηρέασε και το επίπεδο της κοινωνικής αυτοσυνείδησης της μουσικής. Υπήρξε το πεδίο ενός αγώνα που όχι μόνο εξέφρασε την αντίθεση της παραδοσιακής κοινωνίας με την αναδυόμενη τάξη πραγμάτων αλλά, παρουσίασε την αντίθεση δυο κοσμοθεωριών, δυο διαφορετικών αντιλήψεων για τον ίδιο τον πολιτισμό. Οι αστοί ήθελαν να εμφανιστούν και ως φορείς ενός ανώτερου πολιτισμού, μιας πληρέστερης ηθικής, μιας ωραιότερης αισθητικής αντίληψης του κόσμου. Στο χώρο της όπερας, που θεωρείτο προνομιακός χώρος της αριστοκρατίας, έδωσαν τη μάχη τους.

Στη Γαλλία οι μπουφφόνοι[6] είναι σε αντιπαράθεση με τους ramoneurs[7]. Οι πρώτοι υποστηρίζονται από τη βασίλισσα, τους εγκυκλοπαιδιστές και τους φιλόσοφους του σαλονιού. Οι δεύτεροι από τον βασιλιά και την Πομπαντούρ. Ο Βολταίρος και ο Ντιντερό κρατιόντουσαν παράμερα… Ο Rousseau[8] θεωρεί ότι η μουσική πρέπει να είναι μια γλώσσα, να θυμίζει συνομιλία και κατά συνέπεια να επιτρέπει την πολιτική τάξη.

Οι ‘συμφωνιστές’ της σχολής του Μάνχαϊμ, συσπειρωμένοι γύρω από τον Stamitz, δημιουργούν ένα ενόργανο ύφος λογικά ισορροπημένο και τελειοποιούν την αρχιτεκτονική της συμφωνικής μορφής. Στην Ιταλία ‘διδάσκουν’ ο Sammartini και ο ‘πάντρε’ Martini. Στη Γερμανία, οι ‘διάδοχοι’ του Stamitz. Ανάμεσά τους ο Telemann, ο Hasse και οι γιοι του Μπαχ. Με τον Gluck, η τάση ‘της επιστροφής στη φύση’ που είχε δημιουργήσει και την opera — buffa, ολοκληρώνεται μεταρρυθμίζοντας την όπερα. Ξεφεύγει από τα μειονεκτήματα της ναπολιτάνικης σχολής: την κατάχρηση της φωνητικής δεξιοτεχνίας, τους castrati, το ασύνδετο της δράσης, τον φόρτο των ερωτικών ραδιουργιών.

Ο ερχομός της επανάστασης στη Γαλλία, φέρνει την πολιτική στο χώρο της σύνθεσης. Γεννιέται ένας λαϊκός μυστικισμός εμπνευσμένος από ρωμαϊκά και ελληνικά πρότυπα. Η τέχνη θα γίνει όργανο της κυβέρνησης. «…Οι αιματηρές σκηνές εναλλάσσονται μ’ επεισόδια τρυφερότερα, ειδυλλιακά οράματα και φιλοσοφικά σύμβολα… …Οι μούσες βγαίνουν από τα παλάτια και τα σαλόνια για να κατέβουν στους δρόμους… Επι δέκα χρόνια η μουσική θα εκτελεί παραγγελίες με ‘άνωθεν’ εντολή…Έτσι θα τελειώσει μέσα σε μια τραχιά και αυστηρή κοινωνική πειθαρχία η εξέλιξη της αξιαγάπητης, κομψής και αριστοκρατικής τέχνης του 18ου αιώνα που είχε γεννήσει τόσα και τόσα αριστουργήματα κυοφορημένα μέσα στην ξεγνοιασιά και στην ευφορία.»[9]

Αξιοσημείωτη είναι επίσης μια πρακτική του 18ου αιώνα που ονομάσθηκε ars combinatoria. Είναι προσπάθεια για μουσική σύνθεση με βάση τα τυχερά παιχνίδια[10]. Ο L. Hiller τη χαρακτηρίζει πρόδρομο της μουσικής σύνθεσης με τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή[11].

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at musicandliterature.pen.io.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Σίγουρα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τα περισσότερα παιδιά έρχονται σε επαφή με την κλασσική μουσική. Πολλοί όμως είναι οι γονείς που δεν γνωρίζουν πώς να εισάγουν τα παιδιά τους στη συνειδητή ακρόαση της κλασσικής μουσικής. Παρακάτω θα βρείτε 10 τρόπους που μπορούν να σας βοηθήσουν να κάνετε τη μουσική του Beethoven, του Bach και άλλων κλασσικών συνθετών απολαυστική όχι μόνο για τα παιδιά σας αλλά και για εσάς τους ίδιους.

ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ ΝΑ ΣΑΣ ΑΡΕΣΕΙ

Αν σας αρέσει ένα κλασσικό μουσικό κομμάτι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αρέσει και στο παιδί σας. Αν δεν γνωρίζετε πολλά κλασσικά κομμάτια, καλό θα είναι να ψάξετε λίγο πρώτα ακούγοντας διάφορα κομμάτια και να βρείτε αυτά που θέλετε να μοιραστείτε με το παιδί σας. Για να κάνετε μια καλή αρχή, υπάρχουν έτοιμες συλλογές από τα πιο γνωστά κλασσικά κομμάτια που πιθανόν θα γνωρίζετε.

ΜΗΝ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΣΤΕ ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

Η κλασσική μουσική δεν είναι η μόνη καλή μουσική για τα παιδιά. Όταν βάζετε κλασσική μουσική να ακούσουν τα παιδιά σας μπορείτε να βάλετε και άλλα είδη όπως ποπ, ροκ, μπλουζ, κάντρι, R&B και τζαζ ή όποιο άλλο είδος επιθυμείτε. Τα παιδιά δε χρειάζονται να τους βάζουν τη μουσική που ακούν σε κατηγορίες. Αν ακούν πολλά και διαφορετικά είδη, τα αγαπημένα τους μουσικά κομμάτια θα προέλθουν από όλα τα είδη.

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ

Το μεγαλύτερο μέρος της μουσικής που ακούν οι άνθρωποι είναι μέσα από cd. Αλλά ο καθένας μας εκτιμά πολύ περισσότερο τη μουσική όταν βλέπουν ζωντανά πώς παράγεται. Όταν παρακολουθούμε ένα κονσέρτο μουσικής, τη βλέπουμε και νιώθουμε τον ήχο ζωντανά. Η ύπαρξη κοινού επηρεάζει και βοηθάει την ερμηνεία να βγαίνει διαφορετικά. Υπάρχουν προγράμματα κλασσικής μουσικής για μικρά παιδιά, που τα εισάγουν στον κόσμο της κλασσικής μουσικής και των κλασσικών συνθετών και τους δίνουν την ευκαιρία να συναντήσουν από κοντά μουσικούς, να δουν την ποικιλία των μουσικών οργάνων και φυσικά να βιώσουν την ατμόσφαιρα μιας συναυλίας.

ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

Πολλοί συνθέτες έχουν χρησιμοποιήσει μουσικά όργανα με τρόπο που τα κάνουν διασκεδαστικά για τα παιδιά και τα βοηθάνε να μάθουν να αναγνωρίζουν τον ήχο τους. Ο Βιβάλντι χρησιμοποίησε τη βιόλα για να παρομοιάσει το γαύγισμα ενός σκύλου στις 4 εποχές , και στον Πέτρο και το λύκο, ο Προκόφιεφ χρησιμοποίησε μουσικά όργανα για να αναπαραστήσει χαρακτήρες της ιστορίας του: το όμποε παίζει την πάπια, το κλαρινέτο τη γάτα, το φλάουτο το πουλάκι, και τα γαλλικά κόρνα τον επικίνδυνο λύκο. Από τη στιγμή που τα παιδιά θα μπορούν να αναγνωρίζουν αυτά τα μουσικά όργανα, μπορούμε να τους δείξουμε φωτογραφίες, να τα αναγνωρίσουν σε άλλα μουσικά κομμάτια και να μιλήσουμε με τα παιδιά για το πώς παράγουν τον ήχο και τι συναισθήματα τους προκαλεί το κάθε μουσικό όργανο. Και φυσικά θα βοηθήσει πολύ να παρευρεθείτε με τα παιδιά σε μια ζωντανή συναυλία για να δουν και να ακούσουν τα μουσικά όργανα από κοντά.

ΣΥΝΔΕΣΤΕ ΤΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Εξηγήστε στα παιδιά ότι οι κλασσικοί συνθέτες δεν είναι πολύ διαφορετικοί από τους συνθέτες του σήμερα. Ο Μότσαρτ και ο Μέντελσον ξεκίνησαν την μουσική τους καριέρα και έγιναν πολύ γνωστοί σε πολύ μικρή ηλικία, όπως η Britney Spears, ο Stevie Wonder και άλλοι. Και 150 χρόνια πριν ο συνθέτης και πιανίστας Φραντς Λιστ φορούσε περίεργα κοστούμια όπως ο Έλτον Τζον και ο Όζι Όσμπορν. Αυτή είναι απλά η αρχή και θα εκπλαγείτε με πόσες άλλες ομοιότητες θα βρείτε.

ΨΑΞΤΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Οι ιστορίες, τα γεγονότα και τα ανέκδοτα κάνουν τη μουσική πιο ευχάριστη. Αν έχετε ακούσει αυτό που ο Μπραμς κοιμήθηκε μόλις άκουσε το Λιστ να παίζει πιάνο στο σπίτι του… Και το άλλο που ο Τζοσεφ Χάυντ έγραψε επιτέλους μια συμφωνία που μπόρεσε να κρατήσει το κοινό ξύπνιο — και δεν είναι άλλη από την περίφημη συμφωνία του “Surprise”. Αν ψάξετε περισσότερο στη ζωή και τη μουσική των κλασσικών συνθετών θα βρείτε κι άλλα περιστατικά… Όταν ας πούμε μάθουν τα παιδιά ότι ο Dvorak λάτρευε την Αφροαμερικάνικη μουσική και τα γκόσπελς, θα μπορούν να καταλάβουν την επιρροή αυτής της μουσικής στα κομμάτια του. Και όταν καταλάβουν τις παιχνιδιάρικες μελωδίες στις συνθέσεις του Μότσαρτ θα καταλάβουν γιατί ένας μεγάλος πιανίστας κάποτε είπε: «Η μουσική του Μότσαρτ είναι εύκολη για τα παιδιά να την καταλάβουν και να την παίξουν , αλλά όχι τόσο εύκολη για τους ενήλικες».

ΠΡΟΤΡΕΨΤΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΚΑΠΟΙΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ

Το να μάθουν να παίζουν ένα μουσικό όργανο μπορεί να είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να αυξηθεί η απόλαυση των παιδιών από την κλασσική μουσική και για κάθε είδος μουσικής. Πολλοί μεγάλοι συνθέτες ανάμεσά τους και ο Τσαϊκόφσκι, ο Μπάρτοκ, ο Μπαχ και άλλοι έγραψαν μουσική για μικρά παιδιά και μαθητές. Και είναι πολλοί οι κλασσικοί συνθέτες που έχουν κομμάτια που μπορούν να παιχθούν από αρχάριους. Και το παιδί σας και εσείς (αν αποφασίσετε να το συνοδέψετε σε αυτή του τη δραστηριότητα και να μάθετε κι εσείς κάποιο μουσικό όργανο) θα έρθετε σε επαφή με τη θεωρία της μουσικής και να παίζετε μαζί κάποια κομμάτια. Και φυσικά ας μην ξεχνάμε ότι πολλοί από τους μεγαλύτερους συνθέτες ήταν κι αυτοί δάσκαλοι της μουσικής και φυσικά ξεκίνησαν ως μαθητές.

ΑΚΟΥΣΤΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ

Μπορεί να είναι στο αυτοκίνητο, στο σπίτι ή σε μια συναυλία, το να ακούτε μουσική με τα παιδιά σας και μετά να μιλήσετε γι’ αυτή είναι ένας πολύ καλός τρόπος να εμβαθύνετε και οι δυο στη κλασσική μουσική. Αφού ακούσετε ένα κλασσικό κομμάτι μπορείτε να μιλήσετε με το παιδί σας για τα μουσικά όργανα που ακούσατε, το ύφος του κομματιού (χαρούμενο, λυπημένο), τα συναισθήματα που σας προκάλεσε, τις εικόνες που σας έφερε στο μυαλό κλπ. Θα εκπλαγείτε με το πόσο γρήγορα τα παιδιά σας θα έχουν το δικό τους αγαπημένο ρεπερτόριο που θα θέλουν να το ακούν μαζί σας.

ΦΤΙΑΞΤΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Μόλις αρχίσετε να μαθαίνετε τις μελωδίες από μεγάλα κλασσικά κομμάτια, είναι στ΄ αλήθεια πολύ διασκεδαστικό να επινοείτε λέξεις και ρίμες που ταιριάζουν και να φτιάχνεται στίχους για το συγκεκριμένο κομμάτι. Κάθε αποτέλεσμα είναι αποδεκτό — το να τραγουδάτε μαζί με τις μελωδίες της κλασσικής μουσικής θα σας βάλει περισσότερο στην κλασσική μουσική. Και μάλιστα ίσως να ακούσετε και άλλες λεπτομέρειες στο κομμάτι που δεν είχατε ακούσει πριν.

ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΟ ΞΑΝΑ (ΚΑΙ ΞΑΝΑ…ΚΑΙ ΞΑΝΑ… ΚΑΙ ΞΑΝΑ….)

Πολλά από τα ποπ τραγούδια γίνονται δημοφιλή επειδή απλά ο κόσμος τα ακούει ξανά και ξανά και ξανά… Το ίδιο ισχύει και για τα κλασσικά κομμάτια. Όσο περισσότερο τα ακούτε τόσο πιο οικεία θα γίνουν. Και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα τα παιδιά σας να αγαπάνε περισσότερο τα κομμάτια που ακούνε περισσότερο και να θέλουν να τα ακούνε συνέχεια, αλλά και να τα εκτιμάνε και περισσότερο. Όταν ο μεγάλος τσελίστας Pablo Casals ήταν 90 χρονών, ανέφερε ότι για 80 χρόνια έπαιζε κάθε πρωί το ίδιο κομμάτι του Bach και ανεφερε: “Η μουσική δεν είναι ποτέ ίδια για μένα, ποτέ. Κάθε μέρα το ίδιο κομμάτι είναι κάτι καινούριο , φανταστικό και απίστευτο.

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at classicalmusicappreciation.pen.io.

ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Η μουσική είναι καλή για τον εγκέφαλό μας, μας κάνει πιο έξυπνους. Η μουσική είναι υπέροχη για το σώμα μας, μας κάνει να κινούμαστε. Η μουσική προκαλεί συναισθήματα, μας βάζει σε μια καλή διάθεση. Ο καθένας είναι μουσική. Ο καθένας μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δύναμη της μουσικής, επιλέγοντας μια μουσική, ένα μουσικό όργανο ή ένα τραγούδι.

ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ

Μουσικοθεραπεία είναι η επιστήμη που χρησιμοποιώντας τις ιδιότητες των μουσικών συστατικών (ρυθμό, μελωδία, τονικότητα) παρέχει ένα μέσο που αφορά σε θεραπευτική σχέση.

Στη μουσικοθεραπεία, οι άνθρωποι εργάζονται με ένα ευρύ φάσμα των διαθέσιμων οργάνων και τις φωνές τους για να δημιουργήσουν μια μουσική γλώσσα που αντανακλά την ψυχική και σωματική τους κατάσταση. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να χτίσουν τις συνδέσεις με τον εσωτερικό τους κόσμο και με τους άλλους γύρω τους.

Ο Μουσικοθεραπευτής υποστηρίζει την επικοινωνία του ανθρώπου με συνδυασμό αυτοσχέδιων ή προ-ηχογραφημένων μουσικών με σκοπό να ακούσει, να κινηθεί, να τραγουδήσει ή να μιλήσει σε ατομικές ή ομαδικές.

Ο Μουσικοθεραπευτής συνεργαζεται με ένα ευρύ φάσμα των ομάδων, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, ενηλίκων με μαθησιακές δυσκολίες, αυτισμό ή διαταραχές συμπεριφοράς, ενήλικων με κατάθλιψη ή τραύμα και το άγχος, και ενήλικων μεγαλύτερης ηλικίας με νόσο του Πάρκινσον ή τη νόσο του Alzheimer. Στην Ευρώπη τα περισσότερα από 5000 μουσικοθεραπευτές εργάζονται σε ιδρύματα υγείας ή οι ιδιωτικές πρακτικές.

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Η μουσικοθεραπεία είναι η συστηματική χρήση της μουσικής στα πλαίσια μιας θεραπευτικής σχέσης που αποσκοπεί στην πρόληψη, αποκατάσταση, βελτίωση ή διατήρηση της σωματικής, ψυχικής και πνευματικής υγείας. Αυτό επιτυγχάνεται με εξειδικευμένη τεχνογνωσία του ειδικευμένου μουσικοθεραπευτή, ο οποίος θα δουλέψει με συγκεκριμένους εξατομικευμένους στόχους και σχεδιασμό.

Η μουσικοθεραπεία συντελείται είτε παίζοντας (ενεργητική) είτε ακούγοντας μουσική(δεκτική) και σε κανέναν από τους παραπάνω τρόπους δεν απαιτείται από τον συμμετέχοντα να έχει γνώσεις μουσικής.

Η «μουσικοθεραπεία» είναι ένας πρωταρχικός όρος ο οποίος περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά θεραπευτικά μοντέλα, ψυχοθεραπευτικά ή συμπεριφοριστικά, ενώ το κάθε μοντέλο στηρίζεται σε μια ανάλογη φιλοσοφική, ή θεραπευτική προσέγγιση: ψυχοδυναμική, μουσικο-κεντρική, ανθρωπιστική, συμπεριφοριστική, νευρολογική, μουσική ως φάρμακο (music medicine), και άλλα.

Είναι μια επιστημονική ειδικότητα με πρακτική εφαρμογή, στενά συνδεόμενη με άλλες επιστημονικές ειδικότητες, ειδικά της ιατρικής, των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών, της μουσικολογίας και των παιδαγωγικών.

Η μουσικοθεραπεία είναι προσβάσιμη σε όλες τις ηλικίες και έχει πολύπλευρες εφαρμογές σε διαφορετικά πλαίσια, ως συμπληρωματική ή πρωταρχική θεραπευτική παρέμβαση, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα ψυχικής και σωματικής υγείας (ψυχιατρική και ψυχολογία, αναπτυξιακή παιδιατρική, ψυχο-ογκολογία, νευρολογία, γυναικολογία και περιγεννετική ψυχολογία, κλπ).

Χρησιμοποιείται επίσης ως ψυχοθεραπευτική προσέγγιση στη διαχείριση προβλημάτων (διαπροσωπικές σχέσεις, απώλεια, θεραπεία οικογένειας, κλπ), αλλά και χωρίς θεραπευτικό αίτημα, προσφέροντας μια δημιουργική προσωπική εξερεύνηση μέσω της μουσικής για ανάπτυξη δημιουργικότητας σε παιδιά και ενήλικες, για γυναίκες σε εγκυμοσύνη, για επιχειρήσεις που εφαρμόζουν προγράμματα οργάνωσης ομάδων και διαχείρισης του stress και καλλιτέχνες.

Η σύγχρονη μουσικοθεραπεία σε παγκόσμιο επίπεδο ανήκει πλέον στις εμπειρικά-τεκμηριωμένες επιστήμες (evidence-based) και στηρίζεται πρωτίστως στη συστηματική ποσοτική και ποιοτική έρευνα η οποία συντελείται μέσω πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, οργανισμών και μεγάλων παιδαγωγικών και νοσοκομειακών ιδρυμάτων.

To insert an image, just drag and drop it onto the page

Originally published at musictherapyessentials.pen.io.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ was originally published in ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΣΜΑΣ ΛΑΠΑΤΑΣ on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.